Istorijska je činjenica da je Aleksandar Karađorđević bio ključna figura u detronizaciji dinastije Petrovića i u nestanku Crne Gore s karte Evrope. Vijek kasnije čitav niz partija u srpskome bloku predstavlja Petroviće i Karađorđeviće kao iste gore list, a sebe istovremeno kao baštinike i prave petrovićevske Crne Gore i nasljeđa Karađorđevića, iako se oni međusobno potiru.
Politički krug Andrije Mandića dugo je zahtijevao da se iz postojećega zakona iz 2011. godine izbriše čitav prvi član, prema kojem se Zakonom „uređuju pitanja od značaja za status potomaka dinastije Petrović Njegoš, koja je detronizovana protivno Ustavu za Knjaževinu Crnu Goru, aktom nasilne aneksije države iz 1918. godine.“ To se čini „radi istorijske i moralne rehabilitacije dinastije Petrović Njegoš“.
31Opstanak člana 1 ovoga Zakona i nakon izmjena predstavlja simbolički poraz srpskih partija u Crnoj Gori, koje su danas na vlasti. Stoga se i ovaj poraz, kao i mnogi prethodni, mora predstaviti kao moralna pobjeda. Naročito za one koji su za taj zakon glasali. Tome služi plašt presedana, kojim ga je odmah ogrnuo Andrija Mandić. Zakon će navodno omogućiti da, ako već vraćamo Petrovićima, moramo vratiti i Karađorđevićima i SPC.
U viziji Mandića i NSD-a i prognani i progonitelji jednako su „naši“. Tako se zamišlja pomirenje. Od Nikole Petrovića, kao i od unuka mu Aleksandra Karađorđevića, uzeće velikodržavne pretenzije – i učiniti da oni ne budu međusobni suparnici, već samo dvije grančice iste „svesrpske“ loze, koja se prirodno nastavlja i koju će oni redovnom propagandnom brigom zaštititi od svih istorijskih istina.
Pamti se tako i podstiče da je Aleksandar rođen na Cetinju, a potiskuje spomen na teror koji je na istome tome Cetinju i u Crnoj Gori pod njegovim regentstvom sprovođen prema svima koji se nijesu bespogovorno prisegnuli srpskoj vladi.
Pitanje nije može li Mandić ostvariti svoje najave. Pravo pitanje glasi: koliko dugo može profitirati od toga što ih neće ostvariti?
Ista selekcija izostavlja i član 40 Nikolina Ustava iz 1905. godine, prema kojem je Crnogorska crkva autokefalna, dok se institucionalna briga za restituciju danas vezuje za Crkvu Srbije, koju je Crnoj Gori nametnuo upravo Aleksandar Karađorđević.
Portparol NSD-a Mirko Miličić donosi saopštenje koje je i poučnije od Mandićeve čestitke. Nijesu, kaže, glasali o 1918. godini, niti o karakteru tadašnjega ujedinjenja, nego o imovinsko-pravnim pitanjima, Fondaciji i odnosu države prema potomcima dinastije Petrović-Njegoš. Dakle, glasali su za zakon u cjelini, ali ne i za značenje početne kvalifikacije o sudbini dinastije, koja je uslovila nastanak Zakona.
Drugim riječima: ako vam se učinilo da u zakonu piše „nasilna aneksija“, ne prećerujte s čitanjem. To tamo zaista piše, ali to ne znači to što piše. To je formulacija bez posljedica – posve tipična za zakonodavnu praksu u Crnoj Gori, slovo bez suštine, riječ bez obaveze.
Posebno je zanimljivo kako Miličić u reagovanju „spašava“ Petroviće od opasnosti da ostanu samo crnogorski. NSD ih ne podržava zato što simbolizuju crnogorski državni kontinuitet, nego zato što ta partija njeguje „pozitivne tekovine“ njihove monarhističke misli, a posebno „svesrpski duh“. Tako NSD daje novo tumačenje „istorijskoj i moralnoj rehabilitaciji dinastije Petrović Njegoš“ iz člana 1 Zakona: Petrovići više nijesu dokaz crnogorske državnosti, nego jedna stranica u velikom albumu srpstva. A onih „Nekoliko stranica iz krvavoga albuma Karađorđevića“ Nikoline Vlade u egzilu spada u negativne tekovine, koje sito srpske selekcije ne propušta.
I to je čitav manevar. U ovoj političkoj operaciji oni očito priznanje istorijski nepobitne činjenice nastoje predstaviti kao nevažni performativ koji otvara vrata bogatoj budućnosti, kao sopstvenu simboličku dobit. Od priznanja nasilne aneksije značajniji je pravni presedan koji će srpskome korpusu donijeti mnoge dobrobiti u budućnosti. To bi možda i bilo tako kad bi to zbilja mogli sprovesti.
Neće se složeni pravni, katastarski, ustavni, istorijski, politički i identitetski sporovi riješiti zato što je neko zaključio da bi to bilo zgodno za ravnotežu. No Mandiću i nije potrebno da ostvari ono što najavljuje. Dovoljno je da najava živi. Dovoljno je da svojoj publici ostavi privid da je ovo zapravo taktika. Nijesu navodno priznali drugi narativ, no su ga pretvorili u početak procesa ispravljanja nepravdi nad „našima“. Jer u politici simboličke nepravde neostvarivi zahtjevi najkorisniji su dokazi da su „naši“ još zakinuti.
Zato pitanje nije može li Mandić ostvariti svoje najave. Pravo pitanje glasi: koliko dugo može profitirati od toga što ih neće ostvariti?
