Neznanje je posljedica neobrazovanja, a populizam posljedica nevaspitanja. Populista nastavlja sa insistiranjem na grešci i ako mu se jasno predoče sve činjenice. Zato je populizam karakterna osobina onih koji potcjenjuju znanje, činjenice i argumente i uvijek računaju da mogu prodati na političkom tržištu “rog za svijeću”.
Utvrđena činjenica
Pitanje istorijskog porijekla i identiteta crnogorske trobojke iz 1993. godine, koja se sada predlaže kao “narodna” jedno je od onih pitanja u kojima se često miješaju istorijske činjenice, pravne norme i politička tumačenja. Stoga je važno razjasniti odnos između zastave Republike Crne Gore, ustanovljene zakonom 1993. godine, i državnih simbola Crne Gore iz vremena Knjaževine i Kraljevine Petrović-Njegoš.
Prva i osnovna činjenica od koje treba poći jeste da Ustav Knjaževine Crne Gore iz 1905. godine nije propisao izgled državne zastave. Njegov član 38 definisao je državni grb – dvoglavog bijelog orla sa krunom, skiptrom i šarom, dok je članom 39 utvrđeno: „Narodne su boje: crvena, plavetna i bijela.”
Međutim, ova ustavna norma ne predstavlja normativno utvrđivanje izgleda državne zastave, niti propisuje njene dimenzije, međusobni odnos boja ili eventualno prisustvo državnog grba. Upravo je ta razlika od suštinskog značaja za razumijevanje istorije crnogorske zastave.
Greška u čitanju
U periodu Petrovića-Njegoša postojalo je više oblika zastava, čija je upotreba zavisila od državne, dinastičke, vojne, dvorske ili pomorske namjene.
Posebno mjesto imao je crveni alaj-barjak sa državnim grbom, koji je imao značajnu državnu, dinastičku i vojnu funkciju i koji vodi porijeklo iz perioda Crnojevića i danas je državno obilježje suverene Crne Gore.
Crveno-plavo-bijela trobojka bez grba bila je povremeno prisutna u crnogorskom javnom životu, ali u kontekstu svečanosti i ukrašavanja gradova i objekata. Raspoložive fotografije i crteži trobojke bez grba prvenstveno dokumentuju njenu dekorativnu i svečanu upotrebu, a ne njenu funkciju zvaničnog državnog simbola.
Prema tome, automatsko izjednačavanje postojanje trobojke, posebno one iz 1993. godine i njenu upotrebu u Crnoj Gori sa statusom državne zastave Knjaževine ili Kraljevine Crne Gore, je krajnje površno i samim tim i pogrešno.
Zastava iz 1993. godine – simbol “devedesetih”
Zakonom o grbu i zastavi Republike Crne Gore od 29. decembra 1993. godine („Sl. list RCG”, broj 56/93), prvi put u Crnoj Gori, tada članici složene federalne države, ustanovljava se izgled crnogorske državne zastave, istovjetan onom koja se sada predlaže kao “narodna zastava”.
Članom 2 ovog Zakona bilo je propisano da zastavu čini trobojka sa horizontalno raspoređenim poljima: crvenim, plavetnim i bijelim. Time je uspostavljeno zakonsko rješenje za zastavu Republike Crne Gore, koje je kreirano u periodu dominacije politike Slobodana Miloševića, sadržane u punoj negaciji crnogorskog državnog i nacionalnog identiteta i agresije prema susjednim narodima.
Važno je, međutim naglasiti da se Zakon iz 1993. godine nije pozvao na neku konkretnu istorijsku zastavu iz 1905. godine, niti je proglasio njeno vraćanje.
Dakle, zastava iz 1993. godine bila je proizvod novog zakonodavnog postupka i tadašnjeg političko-pravnog trenutka. Njeno povezivanje sa 1905. godinom zasnivalo se prvenstveno na preuzimanju ustavno utvrđenih narodnih boja, a ne na dokazanoj identičnosti sa jednom određenom državnom zastavom iz vremena Knjaževine ili Kraljevine.
Jedno od obilježja zastave iz 1993. godine bilo je da su njene proporcije 3:1, što kao proporcija ne postoji ni na jednoj zastavi u Evropi, koje su po standardu u proporcijama 2:1, 3:2, ili 5:3 (širina – visina). Dakle, čak i u ovom osnovnom vaksiološkom standaradu (vaksiologija – nauka o zastavama) ova zastava je bila – nakaradna.
Zastavom “preko” penzija
Ova zastava iz 1993. godine, pogrešnih proporcija, uvedena nakon pune egzekucije tzv. AB (kontra) revolucije iz 1989. godine koju su u Crnoj Gori sprovele srbijanske službe bezbjednosti i ultranacionalističke ubačene grupe, kao takva danas ima vrlo loše asocijacije većeg dijela stanovništva, jer jasno simbolizuje upravo taj period.
Stoga, vrlo precizno treba saopštiti da njeno novo aktuelizovanje, nije samo stvar “dnevne politike” i “stranačkog marketinga”, ono je mnogo više stvar pokušaja vraćanja poraženog vrijednosnog sistema, jer vraća staru i jasnu simboliku “devedesetih”.
Ujedno, ova inicijativa je konfrotirana sa svima naporima da 2028. godine Crna Gora bude 28 članica EU, vraćajući u prvi plan populizam i nacionalizam u odnosu na teme iz EU Agende 28.
Po strani pritom i dodatno pitanje šta znači “narodna zastava” u državi koja je ustavno definisana kao građanska, kao i da se ovim “rješenjem” nevješto pokušava prepisati rješenje iz Ustava Srbije.
Dakle, zaključak je jasan, i poslije pada AV u Srbiji u Crnoj Gori živi duh “devedesetih” koji računa da se uvijek na jeftinoj populističkoj retorici može dobiti “kontigent glasova”.
Stoga, ovo inicijativu, u trenutku kada većina građana postavlja upitanost vezanu za održivost Fonda PIO ili stanje ekonomije, kao takvu treba i čitati.
