Crna Gora u dvadesetu godišnjicu obnove nezavisnosti ulazi kao nedovršena, egzistencijalno ugrožena i država bez gradivnih kohezivnih elemenata. To je činjenica koju ne mogu sakriti deklarativni izlivi eurooptimizma, još manje papagajsko ponavljanje lidera parlamentarne većine o „liderstvu u integracijama“.
Protekla godina jeste prošla u znaku evropskog optimizma, ali i kontinuirane erozije crnogorskih institucija, kao i daljeg obezvređivanja crnogorske državnosti i nacionalnog identiteta.
Sve dok postoji ta nevidljiva ruka koja sistem održava u životu, teško je računati na njegov spontani raspad
Godina pred nama, po sopstvenim najavama briselskih zvaničnika, biće ključna. Ključna, međutim, ne samo zbog procesa evropskih integracija, koji se sve češće postavlja kao cilj sam za sebe – ne i nužno za emancipaciju crnogorskog društva – već i kao prelomna tačka za razvoj crnogorske državne misli i nacionalnog identiteta.
U strateškom smislu, 2026. godina biće godina odluke za crnogorsku opoziciju. Prije svega za njen dominantni politički motor – DPS. Ta partija mora dati odgovor na dva suštinska pitanja: precizno definisati problem u kojem se Crna Gora nalazi i postaviti jasnu strategiju opozicionog djelovanja u susret nadolazećim parlamentarnim izborima.
Bez tog odgovora, opozicija ostaje u stanju političke reaktivnosti, bez vizije i suštinske moći da ponudi alternativu. Izleti neprincipijelnosti, poput glasanja za budvanski budžet ili nasijedanja na produkcijski niskorazredni komad radnog naslova „Bitka za Botun“, unose dodatnu konfuziju i pasivizuju potencijalne glasače.
Pretpostavka da je ovim političkim eskapadama moguće „pridobiti“ glasače vladajuće koalicije duboko je pogrešna, gotovo sumanuta, jer ignoriše dvije konstante političke realnosti uspostavljene od trijumfa kontrarevolucije 2020. godine. Veza birača sa vladajućim partijama je mahom klijentelistička, gdje je gotovo nemoguće parirati iz pozicije opozicije, i(li) duboko ideološka, rigidno velikosrpska. Tu se opoziciji tek ne može „oprostiti“ postignuto u borbi protiv tog projekta. Umjesto toga, fokus treba da bude na gotovo polovini birača koji odlučuju da izborni dan provedu baveći se svime osim građanskom obavezom.
Istovremeno, neminovno formiranje novih pokreta i političkih subjekata ne smije biti remetilački faktor opozicionog fronta. Naprotiv – ono mora postati faktor dodatnog okupljanja, sinergije i političkog taktiziranja, uz veći nivo opreznosti u odnosu na ponavljanje faktora URA.
Pored toga, neminovno je razumjeti da vlast, koliko god krhko izgledala u svojim unutrašnjim sukobima – bura u čaši vode – pokazuje zavidan stepen otpornosti. Ta otpornost ne proizlazi iz njihove političke snage, već iz činjenice da do danas postoji jasna sinhronizacija sa strane: nevidljiva ruka koja ih sve drži, koja ih miluje i amortizuje svaki politički udar.
Godina pred nama, po sopstvenim najavama briselskih zvaničnika, biće ključna
Zbog toga je iluzorno očekivati da će se taj sistem sam demontirati. Koliko god spolja djelovala dezorijentisano i konfliktno, opstaje upravo zahvaljujući toj spoljašnjoj sinhronizaciji. Sve dok postoji ta nevidljiva ruka koja sistem održava u životu, teško je računati na njegov spontani raspad.
Demontaža takvog poretka ne dolazi sama od sebe – ona zahtijeva bavljenje politikom (!) za početak. Bez toga, svaka nada u promjenu ostaje samo još jedan oblik političkog samozavaravanja.
Znajući da je potencijal za konflikt crnogorskog društva značajan, kao i da su sve tematske i ostale poluge velikosrpske vlasti aktivne, cijelo društvo, kao i opozicija, treba da računa na iznenadnu eskalaciju. Izbori koji se planiraju za 2027. dobijaju se 2026. godine.
