U Holandiji još uvijek ima sela gdje se tradicionalna kultura i dalje snažno osjeća. Takva sela su na primjer Bunshoten (Bunschoten) i Spakenburg u centralnom dijelu Holandije.
Danas su ova dva sela – koja imaju potpuno drugačiju istoriju, tradiciju i kulturu – praktično spojena u jednu opštinu pod zajedničkim imenom Bunschoten-Spakenburg. Zajedno imaju populaciju od oko 20.000 stanovnika koji se i dalje drže vjekovnih tradicija
Po čemu se razlikuju ova dva sela? Bunshoten je tradicionalno bilo poljoprivredno selo, dok je Spakenburg bilo ribarsko selo. Oba sela su nastala u 14. vijeku. Spakenburg se posebno razvio između 1300. i 1350. godine zahvaljujući svojoj prirodnoj luci.
Ribarstvo je doživjelo veliki procvat u 19. i početkom 20. vijeka; prilično izolovan položaj Spakenburga na zalivu Zajderze (Zuiderzee), povezanom sa Atlantskim okeanom, bio je idealan za ribarsku flotu. Ali kada je 1932. godine sagrađena čuvena brana Afsluitdijk koja je zatvorila Zojderze, komercijalni ribolov je prestao. Danas se Spakenburg nalazi na jezeru Emmer (Eemmeer), a u staroj luci (Oude Haven) još uvijek možete da vidite najveću flotu tradicionalnih drvenih ribarskih brodova sa ravnim dnom, takozvanih 'bottera'. Mještani ih i danas s ponosom čuvaju, grade i obnavljaju.
Boteri sa podignutim jedrima
Stanovnici ovih sela su uglavnom ultrareligiozni i veoma konzervativni. Opština ima snažan protestantsko-hrišćanski karakter, a crkva i dalje igra vrlo važnu ulogu u društvenom i svakodnevnom životu lokalne zajednice. Nedjelje se strogo poštuju kao dani obaveze prema Gospodu. Mnogi vjernici nedjeljom idu u crkvu dva ili tri puta, sve ustanove i prodavnice su zatvorene, a čak se i lokalne fudbalske utakmice održavaju subotom.
Spakenburg i Bunshoten su poznati po svojoj specifičnoj narodnoj nošnji, naročito ženskoj. Trenutno još samo jedan mali broj starijih žena (oko 60) i dalje svakodnevno nosi ovu nošnju; procjenjuje se da će ona nestati iz svakodnevnog života u narednih nekoliko godina.
Inače, potrebno je mnogo vremena za svakodnevno oblačenje ove komplikovane istorijske odjeće uz korišćenje velikog broja ziherica i kukica. Najznačajniji dio ove nošnje je 'kraplap'. Kraplap je uškrobljeni odnosno kruti pravougaonik od tkanine s rupom u sredini, koji se stavlja preko glave. Nosi se zajedno sa dva komada karirane tkanine, bijele pruge na crvenom. Kosa jeuvijena na poseban način, a zatim nošena u punđu ispod uškrobljene bijele čipkane kape – kakva komplikovana procedura!
Ali da biste se bolje upoznali sa tradicijama ovog kraja, možete posjetiti Muzej Spakenburga i Muzej narodnih nošnji i ribarstva (Klederdracht- & Visserijmuseum), koji posjetiocima dočaravaju kako je nekad izgledao život ribara i seljaka.
Osim toga, veliki je doživljaj prisustvovati Danu ribarstva u Spakenburgu, koji se organizuje svake godine, i to prve subote u septembru. To je dan kada se zajednica 'vraća u prošlost'. Mnogi stanovnici – takođe mladi i djeca – oblače se u tradicionalne nošnje, a drveni ribarski brodovi ('botteri') se nalaze u luci sa podignutim jedrima.
Stanovnici rado pokazuju svaki aspekt svog tradicionalnog života: rukotvorine poput izrade ribarskih mreža, dimljenja haringe, skuše i jegulje, pripremanja posebne vrste rakije sa suvim grožđem ili pirea od jabuka – sve je izloženo brojnim posjetiocima i turistima. Proizvodi se uglavnom plaćaju 'donacijom' crkvi ili dobrotvornoj organizaciji.
Kad šetate okolo, imaćete osjećaj kao da putujete kroz vrijeme. Pogledajte samo kako je okačen veš na žici! Koristi se uvijeno uže, jednostavno se uvlače ivice odjeće, azategnutost, koju stvara drvena šipka, drži veš na mjestu.
Obavezno probajte lokalni kolač od putera, nazvan 'Spakenburgovo srce' , koji se uvijek služi na rođendanskim zabavama. I naravno, uživajte u slanoj haringi i dimljenoj jegulji!
Sušenje jegulja
A na kraju još jedna zanimljivost: Prema istoričarima i rodoslovnim istraživanjima, postoji neobična istorijska veza između Bunshotena i pop-kulture: predak čuvenog muzičara Elvis Prislija (Teunis Elissen van Bunschoten) rođen je u Bunshotenu još 1643. godine, odakle se kasnije odselio u tadašnju holandsku koloniju u Sjevernoj Americi (današnji Njujork).
(Fotografije: Marianne van Twillert-Wennekes, Paul Wennekes, Wikipedia))
Tekst i fotografije su zaštićene autorskim pravima, prenošenje je dozvoljeno uz postavljanje linka i isticanje autora i izvora.
