Ako planirate putovanje u Rumuniju, preporučujem vam da posjetite Maramureš, regiju u sjeverozapadnom dijelu zemlje gdje se rumunske tradicije i dalje vjerno čuvaju. Da, ovdje možete sresti pokojeg turista, ali zbog geografskog položaja i dosta loše putne mreže, ova oblast je i dalje prilično izolovana.
Maramureš je poznat i kao „zemlja drveta“; ovdje ćete pronaći tradicionalne drvene kuće, rezbarene kapije i vjekovima stare drvene crkve.
Tradicionalne drvene kuće
Oko 300 njih izgrađeno je u 17. i 18. vijeku. Pošto su građene bez upotrebe eksera, nije bilo nimalo lako da se očuvaju. Danas ovdje još uvijek možete pronaći skoro 100 drvenih crkava, od kojih je 1999. godine osam upisano na UNESCO-vu listu svjetske baštine.
Kako je moguće da su ove crkve preživjele period komunizma u Rumuniji? Pa, budući da se nalazi daleko od glavnog grada Bukurešta, Maramureš je na neki način bio zaštićen od gvozdjene pesnice Čaušeskuovog režima. Zbog toga ove skromne drvene crkve nisu uništene, za razliku od hramova u drugim djelovima zemlje, te su mogle da odigraju ključnu ulogu u očuvanju lokalnih običaja, kulture i duha zajedništva.
Provedite nekoliko dana u selu Breb, koje djeluje kao scenografija iz nekog istorijskog filma. Smještaj možete naći u nekoj tradicionalnoj drvenoj kući, gdje sobe izgledaju kao pravi etnografski muzej. Čini vam se kao da je vrijeme stalo u ovom mirnom selu... Dok lutate seoskim ulicama, gdje vas pozdravljaju ljubazni mještani, dobićete dubok uvid u svakodnevni život lokalnog stanovništva.
Breb: Tradicionalna drvena kuća
Obilazeći regiju, pronaćićete mnoge drvene crkve; bićete iznenađeni njihovom jedinstvenom arhitekturom i impresivnim enterijerima. Slikovita groblja oko njih su pravo otkrovenje – često su ukrašeni „naivnim“ pravoslavnim krstačama.
Zašto su ljudi u Maramurešu gradili baš ovakve drvene crkve? To je lako razumijeti. Habzburški vladari, koji su vjekovima kontrolisali ovu oblast, nametnuli su zabranu upotrebe kamena i cigle za izgradnju pravoslavnih crkava. Kao odgovor na to, lokalni neimari su počeli da grade crkve od drveta.
Gradili su ih od hrastovine, sa visokim, vitkim zvonicima i strmim krovovima pokrivenim šindrom. Ovo se danas često opisuje kao „gotički stil Maramureša“. Unutrašnje zidove oslikavali su lokalni umjetnici, pri čemu su biblijske scene često bile uklopljene u dobro poznat pejzaž njihovog sela.
Iako crkve nisu uvijek otvorene, ipak možete posjetiti nekoliko njih uz plaćanje male ulaznice. Turista skoro i da nema, pa obilazak naivnih fresaka i šetnja po groblju u potpunom miru predstavlja veličanstveno iskustvo.
Jedna od najpoznatijih crkava koje možete posjetiti je Bârsana, sagrađena kao manastirska crkva 1720. godine. Nazvana je po "bârsanima", lokalnim odgajivačima ovaca sa dugom vunom. Crkva Vavedenja Presvete Bogorodice jedna je od najvisočijih drvenih crkava u Rumuniji; visoka je 57 metara. Godine 1791. crkva je premještena bliže selu, na brdo Jbar. Prema legendi, mještani su smatrali da žrtve kuge, koje su bile sahranjene na ovom brdu bez opela, mogu naći mir samo ako se crkva premjesti na groblje.
Manastirski kompleks Barsana
Ali ima još nekoliko crkava koje će ostaviti dubok utisak na vas:
Veličanstvena drvena crkva u Leudu napravljena od jele; vjerovatno datira iz 17. vijeka.
Drvena crkva na brdu u Leudu (Shutterstock)
Najstariji dokument na rumunskom jeziku, „Kodeks iz Leuda“ iz 1391. godine, otkriven je na tavanu ove crkve 1921. godine, a zidovi su potpuno prekriveni muralima koje je 1792. naslikao Aleksandru Ponehalski.
Leud: Enterijer crkve
Poienile Izei (Crkva svete Paraskeve) izgrađena je 1632. godine. Ova crkva je „slavna“ po svojim surovim freskama. Bićete zapanjeni prilično živopisnim prikazima kazni za grijehe: lažov visi obješen za jezik, dva đavola ore seljaka umjesto njive jer je ukrao zemlju komšiji, majka je primorana da proguta svoje abortirano dete...
Poienile Izei: Surovi prizor sa freske
Crkva u Budestiju je sagrađena od hrastovine 1643. godine i posvećena je Svetom Nikoli. Posebno su impresivne freske iz 1760. godine, drvene ikone iz 15. vijeka i bogata zbirka ikona na staklu, dok zvonik okružuju četiri manje kule.
Budesti
Crkva Svetih Arhangela u Rosavleji nije na UNESCO-voj listi, ali naivne freske na zidovima, rađene biljnim bojama na drvetu i platnu, ostavljaju posjetioce bez teksta.
Crkva Svetih Arhangela u Rosavleji
Freske prikazuju klasične vizantijske i pravoslavne ikonografske motive prilagođene tradicionalnom stilu sjeverne Transilvanije, spajajući religijsku strogost sa elementima naivne narodne umjetnosti tog doba.
Fragment freske u crkvi Svetih Arhangela u Rosavleji
Maramureš je pravo otkrovenje – oblast koju od srca preporučujem kao destinaciju za jedno istinski avanturističko putovanje!
(Fotografije: Marianne van Twillert-Wennekes, Paul Wennekes, Shutterstock)
Tekst i fotografije su zaštićene autorskim pravima, prenošenje je dozvoljeno uz postavljanje linka i isticanje autora i izvora.
