Nova studija pokazala je da odlazak na spavanje između 22 i 23 sata značajno smanjuje rizik od razvoja srčanih bolesti.
Za razliku od većine dosadašnjih istraživanja o spavanju, koja su se oslanjala na upitnike i dnevnike spavanja podložne subjektivnim procjenama i pamćenju, ova studija, objavljena u časopisu European Heart Journal – Digital Health, koristila je objektivne podatke za praćenje navika ispitanika.
Istraživanje je obuhvatilo učesnike iz britanske Biobanke, prikupljene između 2006. i 2010. godine. Radilo se o osobama starosti od 43 do 79 godina, sa prosjekom od 61 godine, od kojih su 58 odsto bile žene.
Svaki učesnik je sedam dana nosio akcelerometar na zglobu, uređaj koji je objektivno bilježio kada su zaspali i kada su se probudili. Naučnici su ih zatim pratili u prosjeku pet godina i sedam mjeseci, bilježeći pojavu kardiovaskularnih bolesti poput srčanog i moždanog udara, srčane insuficijencije, hronične ishemijske bolesti srca i prolaznih ishemijskih napada. Tokom perioda praćenja, od 103.712 učesnika, njih 3.172 (oko 3,6%) razvilo je neku kardiovaskularnu bolest.
Pokazalo se da je najmanji rizik bio u grupi koja je na spavanje odlazila između 22:00 i 22:59.
U poređenju s njima, rizik je bio 25% veći kod onih koji su išli na spavanje u ponoć ili kasnije, 12% veći kod onih koji su zaspali između 23:00 i 23:59, i 24% veći kod onih koji su zaspali prije 22:00 časa.
Pri analizi su uzeti u obzir i drugi faktori rizika poput starosti, pola, trajanja i redovnosti sna, pušenja, indeksa tjelesne mase, dijabetesa, krvnog pritiska, holesterola i socioekonomskog statusa.
David Plans, vodeći autor studije i istraživač sa Univerziteta u Ekseteru, kao moguće objašnjenje naveo je unutrašnji sat tijela, poznat kao cirkadijalni ritam, koji reguliše naše fizičke i mentalne funkcije tokom 24 sata.
Plans je istakao da odlazak na spavanje u ponoć ili kasnije može biti najrizičniji, vjerovatno zato što smanjuje izloženost jutarnjoj svjetlosti, ključnom signalu koji svakodnevno „resetuje“ naš tjelesni sat. Naglasio je da svako odstupanje od prirodnog ciklusa tijela, bilo prerano ili prekasno lijeganje, može imati posljedice po zdravlje srca i krvnih sudova.
S tim se slažu i ranija istraživanja. Naučno saopštenje Američkog udruženja za srce iz novembra 2025. pojasnilo je da poremećaj cirkadijalnog ritma utiče na krvni pritisak, otkucaje srca i metabolizam.
Slično tome, pregledni članak iz časopisa European Heart Journal zaključio je da navike koje remete unutrašnji sat, poput neredovnog spavanja, direktno štete tijelu na molekularnom nivou i povećavaju kardiovaskularni rizik.
Naš unutrašnji sat, naime, određuje kada se srce odmara, a kada radi najintenzivnije, pa čak i pomjeranje tog rasporeda za samo sat ili dva može imati mjerljive posljedice.
Rizik izraženiji kod žena
Zanimljivo je da je uočena povezanost bila znatno izraženija kod žena. Kod muškaraca je statistički značajan porast rizika zabilježen samo ako su na spavanje odlazili pre 22 časa. Naučnici pretpostavljaju da bi to moglo biti povezano sa činjenicom da kardiovaskularni rizik kod žena raste nakon menopauze.
Zbog toga, razlika uočena u studiji možda odražava biološke promjene vezane za starost, a ne stvarnu razliku u uticaju vremena spavanja na zdravlje srca između polova.
Na kraju, Plans je naglasio da studija pokazuje povezanost, ali ne može da utvrdi uzročno-posljedičnu vezu. Drugim riječima, nalazi ukazuju na vezu između vremena odlaska na spavanje i kardiovaskularnog rizika, ali ne dokazuju da jedno direktno uzrokuje drugo.
Ipak, podaci jasno sugerišu da bi vrijeme odlaska na spavanje moglo biti jednako važno kao i ukupno trajanje sna, te da za naš unutrašnji sat nije svejedno u koje doba noći spavamo.
