Jedno od najljepših mjesta u jugoistočnoj Albaniji je Korča, grad koji se nalazi nedaleko od grčke granice. Upravo taj grčko-makedonski uticaj doprinosi stvaranju specifične egzotične atmosfere u ovom malom gradu. Ne samo da su crkve i muzeji vrijedni posjete, već je takođe zadovoljstvo šetati Bulevarom Republike sa svojim starim vilama s baštama, i istraživati kaldrmisane ulice iza katedrale.
Korča katedrala i spomenik albanskog ratnika
Ogromna pravoslavna katedrala Vaskrsenja je najveća crkva u Albaniji i dominira centralnim trgom Korče. Obnovljena je 1992. godine nakon što su prethodnu crkvu na ovom mjestu uništili komunisti 1968. godine. Iako je enterijer prilično skroman, upadljiv je ogroman rezbareni drveni ikonostas. Kada prelazite trg, ne možete a da ne vidite veliki spomenik ratnika sa albanskom zastavom. U centru možete da posjetite i prvu albansku školu koja je sada muzej. Osnovana 1887. godine, bila je prva sekularna škola gdje su se predmeti predavali na albanskom jeziku.
Korča prva albanska škola
Ali najvažnija znamenitost u Korči je bez sumnje Muzej srednjovjekovne umjetnosti. Ima kolekciju od preko 7.000 ikona, a najljepše su izložene u savremenoj zgradi koja je rekonstruisana 2016. godine.
Većina ikona je iz 16 - 19. vijeka, ali neke od njih datiraju čak i iz 14. vijeka. Zanimljivo je vidjeti da pravoslavna religiozna umjetnost mora da slijedi posebna uputstva, npr. Sv. Bogorodica može biti prikazana u samo devet poza.
Posebno je impresivna kolekcija albanskog majstora Onufrija iz 16. vijeka. Njegove ikone su poznate po svojim živopisnim bojama (posebno 'Onufrijevoj crvenoj boji') i prelijepim detaljima. Muzej takođe ima prodavnicu, gdje možete kupiti ručno oslikane ikone po razumnoj cijeni.
Ikona majstora Onufrija
Poslije ovog fantastičnog kulturnog iskustva možete da vidite još jedan aspekt Korče: Čaršiju. Stari čaršijski kvart vam daje dobru predstavu o tome kako je ovaj grad izgledao u osmansko doba. Uske ulice su prepune svih vrsta robe, od obuće i odjeće do auto djelova, dok se tradicionalni burek i meso s roštilja nude na svakom uglu.
Ako imate vremena, možete da posjetite i Han Elbasan, jedan od dva 'hana' (gostionice) na Balkanu koji još uvijek rade.
U okolini Korče ima mnogo zanimljivih mjesta: jedno od njih je Voskopoja sa svojim srednjovjekovnim crkvama. Voskopoja se nalazi na nadmorskoj visini od 1136 metara, među visokim planinama, šumama i zeleni pašnjacima, na udaljenosti od oko 20 kilometara od Korče.
Voskopoje, panorama
Osnovana je 1338. godine u izolovanom području koje se lako moglo braniti. Ali pošto se nalazilo na važnom trgovačkom putu, selo je postepeno izraslo u veliki urbani centar sa čak 30.000 stanovnika u 18. vijeku.
Grci su ga nazivali Moshopolis, Vlasi Moskopole, a takođe je bio i glavni centar pravoslavne kulture (uprkos osmanskoj okupaciji) sa 22 crkve, univerzitetom, bibliotekom i desetinama radionica koje su proizvodile religiozne knjige i umjetnička djela, uključujući ikone.
Nažalost, slava Voskopoje je izblijedjela u 18. vijeku, kada su Osmanlije uništile grad. Ali njegov pravi kraj je došao tek u 20. vijeku, kada su bitke u Prvom svjetskom ratu i partizanske kampanje tokom Drugog svjetskog rata uništile veći dio grada. Konačno, samo sedam crkava, nekoliko kuća i nekoliko starih kaldrmisanih ulica ostalo je kao svjedoci slavnih vremena.
Međutim, danas se situacija promijenila. Turizam pozitivno utiče na ekonomski i društveni razvoj ovog područja. Rekonstruišu se kaldrmisane ulice i stare kamene kuće, postavljeni su novi putokazi, otvoren je i turistički info-centar.
Iako je Voskopoja prije svega planinsko odmaralište i raj za planinare, vrlo je značajno i njeno kulturno naslijeđe, posebno tipične ranovizantijske crkve od kojih se nekoliko može posjetiti.
Crkva Šen Kole (Sv. Nikole)
Crkva Šen Kole (Sv. Nikole) iz 1721. godine bila je jedina crkva koja je bila zaštićena u komunističko doba (ostale su korišćene kao vojne kasarne, štale i skladišta). Prelijepo je njeno dvorište sa galerijom oslikanom freskama.
Nažalost, te veličanstvene freske su ozbiljno oštećene raznim natpisima. Oslikani zidovi su izgrebani imenima, a lica mnogih svetaca su uništena. Čisti vandalizam! Možete samo zamisliti koliko su bile impresivne u to vrijeme.
Freske u crkvi Sv. Nikole
Među poljima istočno od sela stoji crkva Šen Atanasija (Svetog Atanasija). Crkvi možete prići kroz groblje pa na taj način možete da se divite zanimljivim freskama u galeriji. Spoljni zidovi su ukrašeni natpisima u kamenom reljefu.
Crkva Sv. Atanasija
Fragmenti fasade crkve Sv. Atanasija
Konačno, crkve Šen Mehil (Sveti Mihailo) i Šen Ilija (Sveti Ilija) su takođe vrijedne posjete, iako vjerovatno nećete imati mogućnost da uđete u dvorišta. Bazilika Svetog Ilije bila je posljednja bazilika izgrađena u periodu procvata Voskopoje (1751. godine) i imala je drveni krov.
Bazilika Sv. Ilije
Šta će se dalje desiti sa Voskopojom? Hoće li sve crkve biti obnovljene i otvorene za javnost? Ili će Voskopoja samo biti transformisana u turističko odmaralište na komercijalnoj osnovi? Obnovljene crkve sigurno mogu stvoriti veliku dodatnu vrijednost za turizam u Južnoj Albaniji, ali neophodna su ogromna sredstva za radove na restauraciji...
Tekst i fotografije su zaštićene autorskim pravima, prenošenje je dozvoljeno uz postavljanje linka i isticanje autora i izvora.
