Leptiri možda koriste šare na svojim krilima kako bi zbunili predatore i otežali im da procijene gdje se nalaze i u kojem pravcu lete, pokazuje novo istraživanje objavljeno u časopisu Nature.
Naučnici su otkrili da se efekat ne zasniva samo na samim šarama, već na njihovoj kombinaciji sa pokretima krila tokom leta. Kontrastni obrasci mogu stvoriti svojevrsnu vizuelnu iluziju zbog koje predator pogrešno procjenjuje brzinu ili pravac kretanja leptira.
Ovaj fenomen naučnici nazivaju „motion dazzle“, odnosno vizuelna konfuzija izazvana kretanjem. Ideja nije potpuno nova, sličan efekat ranije je proučavan kod životinja sa izraženim prugama i šarama, ali je nova studija među prvima koja je detaljno ispitala kako se takva iluzija može stvarati kod životinje koja aktivno maše krilima tokom leta.
Istraživači su snimali leptire velikom brzinom, a zatim analizirali kako njihove šare utiču na način na koji se kretanje registruje. U jednom od eksperimenata snimci leptira obrađivani su tako da se uklone njihove prirodne šare. Leptiri sa originalnim šarama stvarali su znatno više signala koji su mogli da izazovu konfuziju u procjeni pravca kretanja nego oni bez šara.
Kako bi dodatno provjerili rezultate, naučnici su napravili kompjuterske modele 757 različitih oblika leptira iz 397 evropskih vrsta. Analizirali su njihove šare, oblik krila i način leta kako bi utvrdili koje kombinacije najviše zbunjuju sistem za prepoznavanje pokreta.
U istraživanju je učestvovalo i 100 ljudi, koji su na ekranu pokušavali da uhvate virtuelne leptire. Pokazalo se da su kod leptira sa izraženijim efektom vizuelne konfuzije učesnici češće pokušavali da ih „uhvate“ iza njihovog stvarnog položaja. Drugim riječima, procjena mjesta na kojem će se leptir naći bila je pomjerena u odnosu na njegovo stvarno kretanje.
Naučnici zato smatraju da šare na krilima kod pojedinih vrsta mogu imati važnu ulogu u odbrani od predatora. One, naravno, ne isključuju druge funkcije šara, poput upozoravanja predatora, kamuflaže ili privlačenja partnera, već bi mogle djelovati zajedno sa njima.
Istraživanje otvara i pitanje da li sličan princip postoji kod drugih životinja koje se brzo kreću i imaju izražene šare. Autori navode da bi razumijevanje ovakvih vizuelnih trikova moglo imati primjenu i van biologije, uključujući razvoj tehnologija za prepoznavanje kretanja i robotiku.
