Knjiga „Pavle Đurišić“ istoričara Radoja Pajovića, koju je nedavno objavila Matica crnogorska, predstavljena je sinoć u Podgorici.
O izdanju, koje na osnovu bogate arhivske građe rasvjetljava djelovanje četničkog vojvode Pavla Đurišića i njegovog pokreta, govorili su istoričar Adnan Prekić, književnik Dragan Radulović, pravnik Branislav Radulović i inženjer Neven Pajović.
Prema riječima Prekića, autor u ovoj knjizi ne polemiše s tim ko je bio Pavle Đurišić, kakav je bio karakter, već nudi izvore, svjedočenja, i u 35 poglavlja iznosi najznačajnije činjenice i ostavlja arhivsku građu čitaocu da sam zaključuje o svemu.
On je okarakterisao Đurišića kao, bez sumnje, najvećeg ratnog zločinca u Crnoj Gori u Drugom svjetskom ratu
„To govori i karakter i obim zločina koji je ostao iza njega, ali i ono što je neka vrsta političke pozadine njegovog djela i politička pozadina tih zločina i te saradnje otvaraju jednu drugu dimenziju njegovog djelovanja, a o kakvom zločincu se radi možda nasjlikovitije govori slučaj iz 1946. godine sa suđenja Draži Mihajloviću kada on sudijama govori da su se on i članovi njegovog štaba zgražavali nad izvještajima koje su dobijali od Pavla Đurišića“, rekao je Prekić.
Književnik Dragan Radulović se osvrnuo na italijanske izvještaje.
„Pavle Đurišić se na svoju inicijativu sastaje s Italijanima i traži da to bude u tajnosti i da oružje ne bude italijanske proizvodnje nego neke druge proizvodnje da ne ispadne da ga oni naoružavaju. Što to ukazuje? Da je bio veoma svjestan što radi. On je oficir, nije čovjek koji je nesvjestan svojih poteza. Isto tako njegove oportunističke transformacije tokom rata: počeo je kao učesnik opštenarodnog ustanka, a završio kod Anta Pavelića zajedno sa Sekulom Drljevićem“, rekao je Radulović i dodao da je Pavle Đurišić u jednom trenutku ponudio svoju porodicu kao jamstvo da će izvršavati obaveze koje je preuzeo od Italijana.
Pravnik i univerzitetski profesor Branislav Radulović definisao je Pavla Đurišića kao oficira bez vojničke pobjede nad okupatorom.
„Čovjek koji je služio italijanskim i njemačkim fašistima, koga je Draža Mihailović progasio izdajnikom i naredio atentat na njega. Čovjek koji je odbio naređenje svog kralja Petra II da se pridruži narodnooslobodilačkoj vojsci i umjesto toga potpisao sporazum sa ustašama i Sekulom Drljevićem i u konačnom bio ubijen od strane „novih saveznika“. Nesuđeni učitelj koji je postao ratni zločinac, ubica nejači, politički diletant, saveznik sa svim gubitničkim vojskama – Pavle Đurišić, idol srpske pravoslavne crkve i srpskih nacionalista u Crnoj Gori“, rekao je Radulović.
Istakao je da je knjiga Radoja Pajovića pregledna, jer je autor pisao jednostavnim stilom, ali ono što je njena dragocjenost su fotografije i dokumenta, te da je danas značajnija nego što je bila onda kad je nastala.
Inženjer Neven Pajović je za svog oca rekao da se čitavog svogh života, kako profesionalnog tako i ličnog zalagao za Crnu Goru, uvijek bio na njenom braniku pogovotovo kad je bilo najteže, te da je neumorno stvarao kako bi što više istorijskih tragova ostalo o periodu Drugog svjetskog rata na teritoriji Crne Gore, o Narodnooslobodilačkoj borbi, a i o crnogorskoj kompleksnoj istoriji, kao i da se njegov otac beskompromisnio zalagao za istinu.
„I to naučnu koja je dokaziva, argumentovana, a stvari je predstavljao onako kako je bilo, uz uvijek kritičan pistup. Taj pristup stvarima je imao čitavog života i u tome je njegova velika zasluga za objektinost kao istoričara. Zbog toga je imao kredibilitet kod svih, i kod istomišljenika i kod onih koji to nijesu bili. Njegovo prikazivanje nije bilo jednostrano, već iz više uglova, da se činjenice sagledaju što bolje, nepristrasnije, objektivnije. Često smo svjedoci da se bez autentičnih i vjerodostojnih izvora stvari mogu zloupotrebljavati“, rekao je Pajović.
On je zahvalio Matici crnogorskoj što je inicirala i uspješno realizovala objavljivanje drugog crnogorskog izdanja ove studije njegovog pokojnog oca, istaknutog crnogorskog istoričara Radoja Pajovića.
