UBNOR i antifašisti Nikšića podnijeli su Opštini Nikšić i Upravi za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore inicijativu da se istorijsko područje Grahovca proglasi kulturnim dobrom, sa utvrđenim režimom stroge zaštite.
Oni su takođe i podsjetili da je devastacija tog lokaliteta spriječena preko NVO „Centar za građanska prava“ sa Cetinja, a na zahtjev mještana i predsjednika Mjesne zajednice Grahovo Aćima Dabovića.
„Reagovanje nadležnih rezultiralo je donošenjem rješenja o obustavi radova na predmetnom lokalitetu, što ovim putem pozdravljamo. Kako bi se ovaj lokalitet od posebnog značaja zaštitio od daljih mogućih devastacija, podnijeli smo Inicijativu u skladu sa Zakonom o zaštiti kulturnih dobara, kojim je propisano da se kulturnim dobrom mogu utvrditi mjesta i prostorne cjeline od istorijskog značaja“, navodi se u saopštenju UBNOR-a i antifašista Nikšića.
Oni ističu da lokalitet Grahovca predstavlja jedinstvenu istorijsku i prostornu cjelinu, odnosno kulturni pejzaž, čija vrijednost proizilazi iz samog prostora kao mjesta odvijanja istorijskog događaja, „a ne isključivo iz pojedinačnih objekata koji se na njemu nalaze“.
„Bitka na Grahovcu, vođena od 28. aprila do 1. maja 1858. godine (odnosno 10–13. maja po novom kalendaru), predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u istoriji Crne Gore. Ova odlučujuća vojna pobjeda nad Osmanskim carstvom imala je dalekosežne političke, teritorijalne i međunarodne posljedice, čime je trajno uticala na oblikovanje crnogorske državnosti i njen međunarodni položaj. Bitka na Grahovcu predstavlja ne samo istorijski događaj, već i izuzetno kulturno dobro od nacionalnog značaja. Njena vrijednost ogleda se u: – istorijskom kontinuitetu državnosti Crne Gore – materijalnim i nematerijalnim elementima kulturne baštine – tradiciji obilježavanja i kolektivnog sjećanja – edukativnom i identitetskom značaju za buduće generacije“, kazali su podnosioci inicijative.
Stoga, naglašavaju, zaštita lokaliteta Grahovca i njegovo institucionalno prepoznavanje kao kulturnog dobra predstavlja važan korak u očuvanju istorijskog nasljeđa Crne Gore.
„Cijeneći značaj Bitke na Grahovcu za međunarodno priznanje Crne Gore, a time i značaj prostora na kojem se bitka odigrala, očekujemo da će inicijativa dobiti pozitivan epilog, odnosno da će Uprava za zaštitu kulturnih dobara na Cetinju i Opština Nikšić proglasiti ovaj lokalitet zaštićenim. Ovom prilikom naglašavamo da Opština Nikšić, koja teži da ponese titulu Prijestonice kulture 2030. godine, kao važan temelj toj ambiciji mora posvetiti znatno veću pažnju zaštiti kulturnih dobara i njegovanju kulture sjećanja – kao ključnom segmentu koji svjedoči o slojevitoj kulturi i dugom istorijskom trajanju na ovim prostorima, obilježenom vječitim otporom brojnim okupatorima i snažnim slobodarskim duhom“, zaključuju u saopštenju.
