Gdje prestaje misterija, a počinje stvarnost? Ko su crnogorski masoni, ko može postati član i kakva je njihova uloga u društvu - o tome je govorio Veliki majstor Velike lože Crne Gore Vanja Mugoša na RTCG.
Korijeni savremene masonerije najčešće se povezuju sa srednjovjekovnim udruženjima kamenorezaca i graditelja koji su podizali crkve, katedrale i druge monumentalne građevine. Organizovani razvoj savremene masonerije posebno se vezuje za početak 18. vijeka, kada su postavljeni temelji njenog institucionalnog djelovanja.
Jedan od važnih dokumenata u tom procesu bila je Andersonova konstitucija iz 1723. godine, koja je uredila pravila organizacije i ponašanja članova i naglasila principe vjerske tolerancije i ličnog usavršavanja.
Masoni su slobodni ljudi na dobrom glasu, kaže Mugoša. Prilikom ulaska u bratstvo oni se obavezuju svojoj državi, svojoj porodici i društvu. Članstvo podrazumijeva različite stepene – učenika, pomoćnika i majstora – a put do lože, prema masonskim pravilima, podrazumijeva prihvatanje određenih principa i obaveza.
Masoneriju i danas prate brojna pitanja. Njeni simboli, rituali i pravila, koji nijesu u potpunosti dostupni javnosti, podstiču interesovanje, ali i teorije zavjere. Posebnu pažnju izaziva pitanje stvarnog uticaja ovog bratstva na politiku, ekonomiju i društveni život.
U Crnoj Gori djeluje Velika loža masona Crne Gore, koja se predstavlja kao regularna masonska organizacija.
Mugoša navodi da su masoni prisutni u različitim sferama društvenog života Crne Gore, uključujući i politiku, ali ističe da ne djeluju kao organizovano bratstvo koje sprovodi političke ciljeve, već da eventualni uticaj ostvaruju kao pojedinci.
Jedno od istorijskih pitanja koje se često otvara jeste i odnos Petra II Petrovića Njegoša prema masoneriji.
Njegoš se ponekad dovodi u vezu sa ovim bratstvom, između ostalog zbog bliskosti sa Simom Milutinovićem Sarajlijom. Mugoša, međutim, ističe da nema dokaza koji bi potvrdili da je Njegoš bio član masonskog bratstva.
Masonerija tako ostaje na raskršću principa koje zastupa, tajni koje čuva i pitanja o uticaju na društvo – a dilema koliko u svemu tome ima mita, a koliko stvarne moći, nastaviće da intrigira javnost.
