Prema novom izvještaju, španska domaćinstva mjesečno štede oko 10 eura na računima za električnu energiju zahvaljujući vjetroelektranama i solarnim panelima instaliranim u posljednjih pet godina, pokazuje izvještaj istraživačkog centra Ember.
Ember navodi da bi računi za struju bili oko 19 odsto veći da cijene električne energije i dalje zavise od cijena gasa u istoj mjeri kao 2021. godine. Organizacija je zaključila da je „strateško“ širenje obnovljivih izvora energije u Španiji nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine zaštitilo domaćinstva od najnovijih skokova cijena fosilnih goriva izazvanih ratom između Irana i Izraela.
„Upravo smo imali rast cijena gasa od 60 odsto, a računi za struju u Španiji gotovo da nijesu reagovali - čak su u aprilu bili nešto niži. To je jasan kontrast u odnosu na prethodnu gasnu krizu, kada su računi za struju odmah počeli da rastu”, kazao je analitičar u Emberu i glavni autor izvještaja rekao Kris Roslou.
Sagorijevanje fosilnog gasa jedan je od najskupljih načina proizvodnje električne energije u Evropi, čak i kada se ne uzmu u obzir zdravstveni troškovi emisija ugljenika. Prema analizi, uticaj gasa na cijene električne energije u Španiji pao je sa 52 odsto sati tokom 2021. godine na samo 9 odsto sati u prvih pet mjeseci 2026. godine.
Za poređenje, u Italiji, koja ima najviše veleprodajne cijene električne energije u Evropi, gas određuje cijenu čak u 75 odsto vremena.
Izvještaj pokazuje da su cijene električne energije u Španiji porasle za oko 50 odsto tokom prve polovine 2021. godine, prateći rast evropskih cijena gasa, ali da su ostale „uglavnom nepromijenjene“ uprkos višim cijenama gasa tokom 2026. godine.
Uticaj nestabilnosti na veleprodajnom tržištu gasa bio je vidljiv samo kroz povremene vrhove cijena u periodima kada je bilo neophodno koristiti veće količine gasa za proizvodnju električne energije.
Energetska ekonomistkinja sa Univerziteta Nortvestern Mar Reguant, koja nije učestvovala u izradi izvještaja, ali čija istraživanja daju „istu sliku“, smatra da je ambiciozna politika omogućila Španiji da maksimalno iskoristi svoje prirodne prednosti.
Među njima su povoljni vjetrovi, „nenadmašan solarni potencijal“ i već postojeći sistemi za skladištenje energije pomoću reverzibilnih hidroelektrana.
„Nema sumnje da Španija i Portugal značajno profitiraju od svoje rane energetske tranzicije. Iberijsko poluostrvo ima privilegovan položaj i postupilo je veoma mudro”, kazala je ona.
Vjetar i sunce činili su 33 odsto proizvodnje električne energije u Španiji 2021. godine. Do 2025. njihov udio porastao je na 42 odsto.
U drugim evropskim državama koje su takođe ubrzano širile obnovljive izvore energije, poput Njemačke, koja je povećala udio energije iz vjetra i sunca sa 28 na 45 odsto u posljednjih pet godina, koristi za potrošače bile su manje izražene jer su obnovljivi izvori uglavnom zamijenili druge izvore energije, poput uglja i nuklearne energije.
Analiza, zasnovana na podacima iz marta i aprila 2026. godine, koristila je regulisanu tarifu električne energije koju plaća oko trećina španskih domaćinstava. Istraživači su modelovali koliki bi bili računi da obnovljivi kapaciteti instalirani u posljednjih pet godina nijesu izgrađeni.
U studiji nijesu uključeni troškovi jačanja elektroenergetske mreže, koji su neophodni zbog promjenljive proizvodnje iz obnovljivih izvora, ali jesu uzeti u obzir troškovi balansiranja sistema u periodima kada proizvodnja iz vjetra i sunca odstupa od potražnje.
Viši istraživač energetskog planiranja u tehnološkom centru Teknalia u Baskiji Dr Dijego Garsija Gusano, koji takođe nije učestvovao u analizi, upozorio je da elektrane na gas i dalje određuju cijene tokom ključnih sati.
Dodao je da česti periodi veoma niskih cijena električne energije slabe motivaciju za nova ulaganja u obnovljive izvore.
Sporo uvođenje sistema za skladištenje energije i ograničena fleksibilnost potrošnje električne energije dodatno su pogoršali situaciju, jer sistem nije u stanju da efikasno apsorbuje viškove energije proizvedene iz obnovljivih izvora.
„Španija je manje izložena šokovima na tržištu gasa nego druge zemlje, ali nije potpuno imuna. Opredjeljenje za obnovljive izvore energije je veoma ispravno, ali potrebno je uraditi mnogo više kako bi ta prednost postala trajna i strukturna, a ne samo privremena okolnost“, rekao je Gusano.
