Ljeto po kalendaru je još daleko, a ipak je u velikom dijelu Evrope atmosfera već zagušljiva kao u julu. Ovih dana evropski kontinent nalazi se u stisku izuzetno ranog i veoma snažnog toplotnog talasa koji obara istorijske rekorde za maj, čineći kasno proljeće dalekim sjećanjem.
Podaci koji stižu sa nacionalnih meteoroloških stanica su zapanjujući. Ujedinjeno Kraljevstvo zabilježilo je šokantnu temperaturu vazduha od čak 35 °C, nadmašivši prethodni rekord za dva stepena. Slična situacija je i u Irskoj, gdje su temperature premašile dosadašnji majski rekord za više od jednog stepena. Krećući se ka istoku, mađarska meteorološka služba potvrdila je novi istorijski rekord u Budimpešti od 32,2 °C, piše italijanski Focus.
Anomalija ne zaobilazi ni srce kontinenta: Italija, Španija, Njemačka i Švajcarska bilježe maksimalne temperature potpuno neuobičajene za ovaj period.
Da bi prikazao stvarni razmjer ove izuzetne vreline, pobrinuo se satelit Kopernikus Sentinel-3 Evropske svemirske agencije (ESA). Snimak (zabilježen u utorak, 26. maja) pokazuje zabrinjavajući prizor: gotovo čitava Evropa obojena je nijansama vatreno crvene i tamnonarandžaste boje.
Ključni detalj
Važno je, međutim, ne napraviti zabunu. Postoji ključan detalj koji se uočava analizom satelitskih podataka: mapa ne prikazuje temperaturu vazduha, onu koju obično vidimo u vremenskim prognozama ili aplikacijama, već temperaturu površine tla. Tokom dana, posebno za vrijeme ovako snažnih toplotnih talasa, tlo – naročito stijene, ogoljene površine i asfalt u gradovima – akumulira i zadržava sunčevu energiju, dostižući znatno više temperature od vazduha iznad.
Ali šta pokreće ovakve ekstremne vremenske prilike? Ovakve pojave gotovo uvijek izaziva svojevrsna „atmosferska zamka“. Da biste razumjeli kako nastaju i koji su rizici, potrebno je sagledati fenomen takozvanog „toplotnog balona“, koji je doveo do ekstremnih temperatura širom Evrope.
Sateliti kao stražari protiv klimatskih promjena
Kontinuirano praćenje Evrope omogućava sofisticirani radiometar na satelitu Sentinel-3. Ovaj instrument ne služi samo za mjerenje „temperature planete“ kroz praćenje toplote kopna i mora, već ima i ključnu ulogu u prevenciji i upravljanju kriznim situacijama.
Podaci o temperaturi tla koriste se za mapiranje stresa vegetacije u realnom vremenu, praćenje i predviđanje šumskih požara, kao i za kontrolu nivoa vode u rijekama i jezerima, koji su pod sve većim pritiskom usljed sve ekstremnijih klimatskih uslova.
