Crnogorski elektroprenosni sistem (CGES) je u prva tri mjeseca ove godine poslovao sa profitom od 5,9 miliona eura, što je za 1,74 miliona eura manja dobit nego lani u istom periodu, navedeno je u izvještaju o upravljanju CGES-a u prvom kvartalu ove godine.
Iako je CGES profitabilna kompanija i prethodne tri godine završavala je poslovanje u plusu, primjetno je da je profit ovog preduzeća, koje je u većinskom državnom vlasništvu, u padu iz godine u godinu.
Prošlu godinu kompanija CGES je završila sa profitom od 20,98 miliona eura, u 2024. godini dobit je iznosila 24,83 miliona eura, dok je 2023. godinu ova elektroenergetska kompanija završila u plusu od 35,71 milion eura. Što znači da je dobit CGES-a za dvije godine pala za gotovo 15 miliona eura.
Zaposlenost
Istovremeno je rastao broj zaposlenih u CGES-a, pa je prema podacima portala Companywall u 2023. godini prosječan broj zaposlenih u CGES-a (ukupan broj zaposlenih krajem svakog mjeseca podijeljen sa brojem mjeseci) bio 324, u 2024. godini prosječan broj zaposlenih dostigao je 341, da bi u prošloj godini prosječan broj zaposlenih u CGES-a porastao na 353.
Izvršni direktor CGES-a je Ivan Asanović, dok je na čelu Odbora direktora Aleksandar Mijušković.
Država Crna Gora je najveći akcionar CGES-a sa vlasničkim udjelom od 55,37 odsto, italijanska Terna ima 22 odsto vlasništva, a Elektromreža Srbije 15 odsto.
U izvještaju o upravljanju CGES-a u prva tri mjeseca ove godine navedeno je da je ova elektroenergetska kompanija u prvom kvartalu ostvarila ukupne prihode u iznosu od 24,83 miliona eura, od čega se 23,56 miliona eura odnosi na osnovne prihode od prodaje, a 1,26 miliona eura na ostale prihode. U odnosu na isti period prethodne godine, prihodi su manji za oko 6,95 odsto ili 1,57 miliona eura.
Rashodi u prvom kvartalu iznose 17,79 miliona eura i veći su u odnosu na uporedni period prethodne godine za oko 0,32 odsto ili 56.498 eura.
CGES je preduzeće koje obavlja djelatnost od javnog interesa - prenos električne energije. Kao nacionalni operator prenosa električne energije, CGES je odgovaran za rad, održavanje i razvoj prenosnog sistema na teritoriji Crne Gore i njegovo povezivanje s drugim sistemima. Poslovanje CGES-a posebno je uređeno Zakonom o energetici i nizom podzakonskih akata, kojima se uređuje rad operatora prenosnog sistema, poput metodologija koje utvrđuje Regulatorna agencija za energetiku i komunalne djelatnost (REGAGEN) i pravila za funkcionisanje prenosnog sistema električne energije, koje donosi operator a odobrava Agencija.
Odobrene tarife
Kada je u pitanju poslovanje CGES-a kao regulisanog subjekta, preduzeće ostvaruje najveći dio svojih prihoda na osnovu odobrenih tarifa i cijena od Regulatorne agencije za energetiku i komunalne djelatnosti. U skladu sa regulatornim i zakonskim okvirom, u slučaju da ostvarene ekonomske i energetske veličine odstupaju u odnosu na odobrene regulatorne prihode i troškove, ostvareni prihodi i troškovi podliježu pozitivnoj ili negativnoj korekciji od Regulatorne agencije uz primjenu pravila za korekcije cijena i naknada.
- U skladu sa regulatornim i zakonskim okvirom, poslovanje Crnogorskog elektroprenosnog sistema u prvom kvartalu 2026. godine odvijalo se u uslovima primjene privremenog regulatornog okvira, definisanog Odlukom Regulatorne agencije za energetiku i regulisane komunalne djelatnosti br. 25/4022-2 od 21. novembra 2025. godine. Budući da je članom 250 Zakona o energetici propisano da naredni regulatorni period počinje 1. januara 2027. godine, Regulatorna agencija za energetiku i regulisane komunalne djelatnosti je za 2026. godinu utvrdila privremene cijene koje su zadržane na nivou cijena iz 2025. godine, utvrđene Odlukom o utvrđivanju regulatorno dozvoljenog prihoda i cijena za korišćenje prenosnog sistema električne energije za period od 1. januara 2023. godine do 31. decembra 2025. godine.
- Kada je u pitanju poslovanje CGES-a za prvi kvartal tekuće godine, u skladu sa važećim zakonskim i regulatornim okvirom, po osnovu odstupanja ostvarenih regulisanih prihoda i troškova, odnosno odstupanja energetskih veličina, u odnosu na odobrene prihode i troškove očekuje se negativna korekcija cijena i tarifa, odnosno regulisanih prihoda kompanije koja je, na osnovu trenutno raspoloživih ekonomskih i energetskih podataka, procijenjena u iznosu od 2,8 miliona eura za navedeni period. Konačan iznos korekcije regulisanog prihoda i raspoređivanje iste biće definisan na osnovu odluke Regulatorne agencije za energetiku i komunalne djelatnosti, a nakon sprovedenog postupka u skladu sa Zakonom o energetici i pravilima za korekcije cijena i naknada – piše u izvještaju o upravljanju CGES-a u prvom kvartalu ove godine.
Ipak u izvještaju se ističe da u prvom kvartalu tekuće godine CGES nije bio izložen rizicima koji su materijalno uticali na finansijske izvještaje i nesmetano odvijanje poslovanja ,,na što ukazuju rezultati poslovanja“.
- Na osnovu finansijskih izvještaja i pokazatelja poslovanja za tekući izvještajni period može se zaključiti da je preduzeće uspješno poslovalo, uz finansijsku stabilnost i sigurnost. U narednom periodu očekuje se nastavak pozitivnog trenda dobrih rezultata i kontinuirane održivosti poslovanja – zaključuje se u izvještaju.
Primjena CBAM mehanizma negativno će uticati na profitabilnost
U izvještaju o upravljanju CGES-a u prvom kvartalu ove godine se podsjeća da je Evropska unija od početka ove godine uvela CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism - Mehanizam za prilagođavanje cijene ugljen-dioksida na granici) – mehanizam koji uvodi dodatni trošak na uvoz karbon intenzivne robe i električne energije proizvedene iz uglja ili drugih izvora sa visokim emisijama CO₂.
- Primjena tog mehanizma će uticati na smanjenje tražnje za prekograničnim kapacitetima u toku godine, odnosno na smanjenje prihoda CGES-a po osnovu prekogranične alokacije kapaciteta, a što će posljedično uticati negativno na profitabilnosti kompanije u 2026. godini, međutim bez ugrožavanja održivog poslovnog rezultata i finansijske stabilnosti kompanije – navodi se u izvještaju.
