Len Dajton, britanski autor čiji su subverzivni špijunski romani pomogli da se žanr redefiniše tokom 1960-ih, preminuo je u 97. godini.
Kako je izvijestio Guardian, najpoznatiji po prvijencu The Ipcress File, Dajton je tokom karijere koja je trajala četiri decenije napisao više od 30 knjiga, etablirajući se kao jedan od najupečatljivijih glasova poslijeratne književnosti. Njegov rad, često poređen sa djelima Džona le Karea, kombinovao je temeljno istraživanje sa duhovitošću i oštrim zapažanjima o klasnim razlikama i birokratiji.
Objavljen 1962. godine, The Ipcress File odmah je postigao uspjeh, prodavši milione primjeraka širom svijeta. Uveo je čitaoce u lik neimenovanog, sarkastičnog obavještajca iz radničke klase, koji je bio u potpunoj suprotnosti sa glamuroznim arhetipom kakav je predstavljao Džejms Bond Ijana Fleminga (Dr No, prvi film iz serijala o Bondu, objavljen je iste godine).
Uspjeh romana doveo je do filmske adaptacije 1965. godine, u kojoj je Majkl Kejn ostvario jednu od najznačajnijih uloga. Kejn je ponovo tumačio lik – sada nazvan Hari Palmer – u kasnijim filmovima. Decenijama kasnije, priča je ponovo obrađena u televizijskoj adaptaciji iz 2022. godine, u kojoj je glavnu ulogu imao Džo Kol, poznat iz serije Peaky Blinders.
Autor je rođen kao Leonard Siril Dajton u Merilebonu, London, 1929. godine. Njegov otac bio je šofer i mehaničar, a majka kuvarica u hotelu. Kao dijete koje je odrastalo u ratnom Londonu, Dajton je svjedočio hapšenju svoje komšinice, pronacističke špijunke Ane Volkov – stvarnog događaja koji je možda inspirisao zaplete koje će kasnije razvijati u svojim romanima.
Prije nego što se posvetio pisanju, Dajton je imao raznovrsnu karijeru. Radio je kao stjuard za Britiš Oversiz Ervejz Korporaciju, a zatim kao ilustrator u Londonu i Njujorku, gdje je izrađivao reklame i dizajnirao više od 200 korica za knjige. Među njima bila je i prva britanska izdanja romana On the Road Džeka Keruaka.
Dajton je počeo da piše The Ipcress File tokom dužeg boravka u regiji Dordonja u Francuskoj 1960. godine. Njegov uspjeh pokrenuo je plodnu književnu karijeru koja je obuhvatila brojne bestselere, od kojih su mnogi imali ponavljajuće likove i međusobno povezane radnje.
Dajtonova proza često je hvaljena zbog složene narativne strukture. Kada je prvi put ponudio rukopis The Ipcress File izdavaču Džonatanu Kejpu, koji je objavljivao Ijana Fleminga, savjetovano mu je da ga pojednostavi; umjesto toga, rukopis je odnio izdavaču Hoder i Stauton.
Njegovo djelo izdvajalo se u žanru i po realizmu.
