Prvi put je jedna raketa dospjela u orbitu sa tla zapadne Evrope. Njemačka kompanija Isar Aerospace lansirala je 5. septembra raketu Spektrum iz svemirskog centra Andoja na sjeveru Norveške u 22:12 po lokalnom vremenu, a nešto više od sedam minuta kasnije raketa je ušla u istoriju tako što je dospjela u eliptičnu orbitu oko naše planete.
"Upravo sada pišemo istoriju – za Spektrum, Isar i Evropu. Nevjerovatno sam ponosan na ovo ogromno dostignuće“, rekao je Nikolaos Perakis, glavni inženjer rakete Spektrum u kompaniji Isar.
Ovo je bio drugi pokušaj za Spektrum. Dvostepena raketa visoka 28 metara prvi put je poletjela u martu 2025. godine, takođe iz Andoje, na letu koji je Isar nazvao „Going Full Spectrum“. Međutim, kao što se često dešava tokom prvih misija, Spektrum je tog dana doživio anomaliju i srušio se nazad na Zemlju manje od minuta nakon lansiranja.
Sveobuhvatna istraga završena je u roku od dva mjeseca nakon lansiranja, a rezultati su pokazali da su nenamjerno otvaranje ventila za odzračivanje i gubitak kontrole nad položajem na početku manevra naginjanja bili početni događaji koji su doveli do kvara tokom leta.
Kompanija je izvukla pouke iz tog dana i pripremila se za drugi let, nazvan „Onward and Upward“, koji je prvobitno trebalo da bude lansiran u januaru. Međutim, problem s ventilom za regulaciju pritiska onemogućio je taj plan, pa je lansiranje pomjereno za mart.
Loše vrijeme i brod koji se našao u zoni lansiranja onemogućili su više pokušaja tokom tog mjeseca, a pokušaj 9. aprila otkazan je zbog curenja na kompozitnoj posudi za pritisak obmotanoj vlaknima.
Isar je sljedeći pokušaj lansiranja imao 15. juna, ali je odustao nakon što je otkrio odstupanje od očekivanog ponašanja u sistemima fluida. Međutim, kompanija je uspjela da riješi taj problem i vratila Spektrum na lansirnu rampu za najnovije lansiranje.
"Imali smo određena odgađanja i prepreke, ali smo se nakon njih vratili još jači. To potvrđuje ogroman obim inženjerskog rada koji su obavili svi timovi i upravo nas je to dovelo u orbitu“, rekao je Perakis.
Spektrum tokom svog prvog leta nije nosio funkcionalan teret, ali sada jeste – pet CubeSat satelita i jedan naučni eksperiment koji nije predviđen za odvajanje poslati su u svemir tokom misije „Onward and Upward“.
Gornji stepen rakete Spektrum morao je prvo da oslobodi te terete prije nego što je Isar mogao da proglasi potpuni uspjeh misije, a njihovo odvajanje nije moglo da bude izvedeno prije nego što je raketa obavila manevar za kruženje orbite kako bi napustila početnu eliptičnu orbitu, za koju se procjenjivalo da ima najbližu tačku Zemlji na 180 kilometara, a najudaljeniju na 500 kilometara.
Spektrum je uspio da ispuni i te zadatke i na kraju uspješno odvojio terete prema planu.
Ovo je bio veoma važan trenutak za Isar, koji ima velike planove za Spektrum. Kompanija smatra da bi raketa, koja može da ponese oko 1.000 kilograma tereta u nisku Zemljinu orbitu, dugoročno mogla postati pouzdana raketa-nosač za male i srednje satelite, a njena infrastruktura podržava tu viziju.
Isar navodi da njegov proizvodni pogon u blizini Minhena može proizvesti više od 30 ovakvih raketa godišnje.
Spektrum je prva raketa koja je stigla u orbitu sa zapadnoevropskog tla, ali druge rakete već dugo lete iz drugog dijela kontinenta – iz njegovog ruskog dijela.
Na primjer, kosmodrom Pleseck već oko šest decenija služi za orbitalna lansiranja. Oko 25% teritorije Rusije nalazi se u Evropi, dok se ostatak smatra dijelom Azije.
