Kineska platforma za internet trgovinu AliExpress kažnjena je rekordnom novčanom kaznom od 550 miliona eura od strane Evropske unije zbog toga što nije spriječila prodaju ilegalne robe, uključujući opasnu odjeću, kozmetiku i kuhinjske proizvode, putem svoje platforme, piše Guardian.
Kazna koju je izrekla Evropska komisija najveća je do sada prema Aktu o digitalnim uslugama (Digital Services Act – DSA), propisu koji je stupio na snagu 2024. godine s ciljem zaštite potrošača od ilegalnih proizvoda, obmanjujućih i zavisnost izazivajućih marketinških praksi.
Izvršna potpredsjednica Evropske komisije za tehnološki suverenitet, bezbjednost i demokratiju, Hena Virkunen, izjavila je:
„Širenje falsifikovane odjeće, nesigurnih igračaka, opasne kozmetike i drugih ilegalnih i štetnih proizvoda nije neizbježna posljedica kupovine putem interneta – to je rezultat neispunjavanja obaveza koje AliExpress ima prema Aktu o digitalnim uslugama. Veličina platforme nije opravdanje; rizici moraju biti sistematski prepoznati i otklonjeni kako bi potrošači mogli bezbjedno kupovati putem interneta. Današnjom odlukom držimo AliExpress odgovornim i zahtijevamo da preduzme odgovarajuće mjere.“
Iako je ova kazna znatno veća od prethodnih izrečenih prema DSA – Temu je kažnjen sa 200 miliona eura, a X sa 120 miliona eura – ona ipak predstavlja manje od jedan odsto ukupnih prihoda kompanije. Maksimalna moguća kazna iznosila bi do 6% globalnih prihoda AliExpressa, koji se procjenjuju na oko 122 milijarde eura.
Evropska komisija utvrdila je da AliExpress nije imao dovoljno zaposlenih za procjenu zakonitosti proizvoda, pri čemu su pojedini zaposleni imali svega nekoliko desetina sekundi da procijene da li proizvod ispunjava standarde Evropske unije.
Takođe je utvrđeno da su brojni ilegalni proizvodi bili promovisani putem sistema preporuka na platformi, dok su interne procjene rizika bile nedovoljne.
Komisija navodi:
„Brojni ilegalni proizvodi – od falsifikovane robe do nesigurnih igračaka i opasne kozmetike – bili su dostupni na platformi, a čak i kada bi bili otkriveni, ostajali bi u ponudi još više sedmica.“
Prema riječima visokog zvaničnika Evropske komisije, visina kazne odražava „prirodu i ozbiljnost“ propusta kompanije da uspostavi efikasne mjere kojima bi zaštitila potrošače od opasnih i štetnih proizvoda.
AliExpress je odmah osudio odluku, ocijenivši kaznu kao „nesrazmjernu“.
U saopštenju kompanije navodi se:
„Ne slažemo se sa današnjom odlukom niti sa nesrazmjerno visokom kaznom, koja ne odražava na odgovarajući način naš postojeći sistem niti značajna, proaktivna unapređenja koja smo sproveli. Pažljivo analiziramo odluku i razmatramo sve raspoložive pravne mogućnosti.“
Zvaničnici ističu da kazna nije izrečena zbog samog postojanja ilegalnih proizvoda na platformi, već zbog toga što AliExpress nije uspostavio odgovarajuće mehanizme i zaštitne mjere koje bi spriječile da potrošačima budu ponuđeni ilegalni, neusklađeni ili falsifikovani proizvodi, što predstavlja kršenje prava Evropske unije.
Nakon istrage koja je trajala više od dvije godine, AliExpress je dobio priliku da unaprijedi svoje procedure usklađenosti i upravljanja rizicima, ali prema navodima Evropske komisije nije ispunio tražene obaveze.
Komisija je zaključila da su uslovi korišćenja platforme formalno bili usklađeni sa evropskim zakonodavstvom, jer zabranjuju prodaju ilegalnih proizvoda, ali da su u praksi prodavci bez većih poteškoća mogli da postavljaju proizvode koji nijesu ispunjavali propisane standarde.
Internim testiranjem Komisija je utvrdila veliki broj prekršaja, uprkos tvrdnjama kompanije da posluje u skladu sa evropskim sistemom Safety Gate, koji omogućava brzo otkrivanje, povlačenje ili zabranu nesigurnih neprehrambenih proizvoda.
Komisija je saopštila da je pronašla milione proizvoda koji su se ponovo pojavljivali na platformi, a koji su, i nakon što su označeni kao ilegalni prema zakonodavstvu EU, ostajali dostupni kupcima i duže od mjesec dana.
Posebnu zabrinutost izazvao je veliki broj falsifikovanih proizvoda, kao i činjenica da su prodavci lako zaobilazili postojeće kontrole, između ostalog tako što su falsifikovane modne brendove označavali kao proizvode bez robne marke.
Sa 193 miliona korisnika u Evropskoj uniji, AliExpress je trenutno najveća internet trgovinska platforma na evropskom tržištu, ispred Sheina, koji ima 156 miliona korisnika, i Temua, sa 130 miliona korisnika.
