Prvo izdanje Mural Lab Šavnik 2026 završeno je nakon šest dana tokom kojih je mali crnogorski grad postao otvoreni umjetnički studio, okupljajući umjetnike iz Crne Gore, regiona i Evrope.
Na fasadama širom Šavnika nastalo je šest novih autorskih murala, dok je u okviru masterclassa na Gojinom brdu realizovan i zajednički studentski rad.
Sa tri murala koja su u gradu postojala od ranije, Šavnik danas ima ukupno deset murala, čime se stvaraju temelji buduće mural rute i novog kulturno-turističkog identiteta grada, saopštili su organizatori.
“Prvo izdanje okupilo je umjetnike NeSpoon, Zed1, Mariju Šoln, Janu Danilović, Stevana Šolna i kolektiv Lastavica, donoseći u Šavnik različite umjetničke izraze, tehnike i iskustva savremenog muralizma”, navode.
Poljska umjetnica NeSpoon realizovala je mural „Harmonija“, inspirisan ornamentom sa crnogorske muške narodne nošnje. Iako je njen umjetnički rad kontinuirano inspirisan tradicionalnim ručnim radom, u Šavniku je kao polazište koristila motiv veza.
Marija Šoln u radu „Zlatovez“ polazi od crnogorske ženske narodne nošnje i motiva zlatne niti koja povezuje prošlost sa sadašnjošću i budućnošću. Ovo je njen treći mural u Šavniku, a drugi realizovan ove godine.
Italijanski umjetnik Zed1 kroz svoj prepoznatljivi figurativni i narativni izraz prikazuje lik koji drži gusle, dok se oko njega prepliću niti i forme koje podsjećaju na tkanje.
Jana Danilović inspiraciju je pronašla u prirodnom nasljeđu Šavnika, birajući divokozu i runolist kao prepoznatljive motive planinskog kraja. Mural govori o snazi, izdržljivosti i istovremeno osjetljivosti prirode.
Stevan Šoln posvetio je svoj mural Borislavu Pekiću, jednom od najznačajnijih književnih imena povezanih sa Šavnikom. Portret pisca kombinuje sa snažnom tipografijom i grafičkim elementima, prevodeći Pekićev lik u savremeni vizuelni jezik.
Kolektiv Lastavica iz Pljevalja, koji je iza sebeostavio značajan broj murala u svom gradu, donio je u Šavnik koloristički, apstraktni rad inspirisan fenomenom Dva sunca. Aleksandar Ostojić istakao je zadovoljstvo što je kolektiv dio šire inicijative kroz koju se mijenja vizuelni identitet Šavnika.
Direktorica Mural Laba Marija Džoganović istakla je da je projekat zamišljen kao dugoročan proces transformacije grada kroz umjetnost.
„Želimo da kroz savremenu umjetnost Šavniku damo novu vrijednost i prepoznatljivost i mijenjamo način na koji se grad vidi i doživljava. Šavnik ima potencijal da kroz umjetnost izgradi savremen i prepoznatljiv identitet, povezujući lokalno nasljeđe sa međunarodnom umjetničkom scenom. Deset murala predstavljaju temelj Mural rute i novi razlog da se u Šavnik dođe i da mu se posveti vrijeme," kazala je Džoganović.
Efekti projekta, kako dodaju, počeli su da se vide još dok su umjetnici bili na liftovima i skelama. Turisti i prolaznici zaustavljali su se pored novih fasada, fotografisali murale i razgovarali sa umjetnicima, dok su fotografije radova iz Šavnika počele da se šire društvenim mrežama i među međunarodnom street art zajednicom.
Ambicija Mural Laba je da se taj proces nastavi – da svako naredno izdanje gradu ostavi nove radove, dovede nove autore i publiku i gradi kolekciju savremene umjetnosti na otvorenom, dostupnu tokom cijele godine.
Mural Lab nije bio samo rad na fasadama. Stevan Šoln i Marija Džoganović vodili su masterclass za studente, nakon kojeg je na Gojinom brdu ostao zajednički studentski mural. Organizovan je i Mural Walk, kroz koji su posjetioci upoznavali radove i njihove autore, kao i izložba radova studenata Arhitektonskog fakulteta. Poseban dio programa bio je posvećen najmlađima. Učenici Osnovne škole u Šavniku obišli su murale,razgovarali sa autorimao procesu nastanka radova, dok su osnovci škole u Boanu učestvovali u kreativnoj radionici na Trgu.
Završnicu šestodnevnog programa obilježio je dnevni DJ set Popi Divine uz okupljanje umjetnika, građana, gostiju i partnera projekta.
U narednom periodu organizatori će, u saradnji sa Opštinom Šavnik i Turističkom organizacijom Šavnik pripremiti Mural mapu koja će povezati svih deset radova i učiniti ih dostupnijim posjetiocima.
"Mapa će omogućiti lakše pronalaženje i obilazak murala, ali i upoznavanje autora i priča koje stoje iza svakog rada. Prvi Mural Lab je završen. Transformacija Šavnika kroz umjetnost je počela”, navode organizatori.
Mural Lab Šavnik organizovalo je NVU Art 365, u saradnji sa Fakultetom vizuelnih umjetnosti Univerziteta Mediteran i Live Production, uz podršku Opštine Šavnik, Ministarstva kulture i medija Crne Gore, Centra za kulturu Šavnik, Turističke organizacije Šavnik i Parka prirode „Dragišnica i Komarnica“.
