Ali nije sve samo u ljepoti: one takođe odražavaju visoku aktivnost na Suncu, koje je emitovalo niz velikih sunčevih baklji.
U periodima visoke aktivnosti, stalni priliv naelektrisanih čestica sa Sunca, poznatih kao solarni vjetrovi, neprestano udara u Zemlju.
Ovaj fenomen zove se solarne oluje i može da utiče na astronaute u svemiru baš kao i na tehnologiju na Zemlji, čak izazivajući nestanke struje, ali nije štetan po ljudski život na kopnu.
Skorašnja jaka sunčeva baklja bila je zabilježena kamerom 4. februara u Nasinoj Solarnoj dinamičnoj opservatoriji.
Bila je to najintenzivnija vrsta – Iks klase – za koju Američki centar za prognozu svemirskog vremena (SVPC) kaže da „obično nije česta, mada nije nužno neobična“.
SVPC je upozorio na „snažnu degradaciju ili gubitak signala“ u određenim frekvencijskim opsezima za komunikaciju „na većem dijelu sunčane strane Zemlje“ i rekao da bi prekid mogao da traje i do nekoliko sati.
Prema SVPC-u, najnoviji događaji potiču iz Solarnog aktivnog regiona 4366 – velikog i narastajućeg grozda sunčevih pega koje su se pojavile 30. januara i rotiraju oko Sunca ka Zemlji.
Aktivni regioni su oblasti jakih magnetnih polja na Suncu.
U posljednjih nekoliko godina, Sunce je u povišenom stanju aktivnosti u sklopu njegovog prirodnog ciklusa.
Iako je vrhunac ovog ciklusa zabilježen krajem 2024. godine, i dalje možemo da očekujemo još krupnih solarnih događaja ove godine.
Što su solarne baklje?
Solarne oluje su normalan dio solarnog ciklusa našeg Sunca.
One se dešavaju kad Sunce emituje ogromne nalete u vidu sunčevih baklji i koronalnih eksplozija (CME) – ispaljujući svjetlo, energiju i solarni materijal u svemir.
Sunčeve baklje su elektromagnetna radijacija koja putuje od Sunca brzinom svjetlosti, stižući do Zemlje za manje od osam minuta.
One se često dešavaju zajedno sa CME-ovima, ogromnim naletima naelektrisane energije koji nijesu brzi – oni putuju milionima kilometara na sat.
Solarne oluje mogu da stignu do Zemlje pri različitim jačinama.
Energija koja je stigla od Sunca može da stvori jarka svetla na nebu zvane aurore, poznata još i kao polarna svjetlost.
Koliko su česte solarne oluje?
Sunce je sačinjeno od naelektrisanog vrelog gasa koji se kreće, generišući snažno magnetno polje. Ovo polje prolazi kroz ciklus, poznat kao solarni ciklus.
Kao posljedica toga, sunčeva površina doživljava redovne periode mira i olujnih aktivnosti.
Svakih jedanaestak godina, na vrhuncu solarnog ciklusa, magnetna polja na sunčevom sjevernom i južnom polu zamijene mjesta.
Prema međunarodnoj grupi eksperata koje kosponzorišu NASA i američka Nacionalna okeanska i atmosferska uprava (NOAA), aktuelni ciklus, zvani Solarni ciklus 25, započeo je u decembru 2019. godine.
Početak solarnog ciklusa je solarni minimum. U ovoj fazi, Sunce ima najmanje sunčevih pega – tamnih mrlja koje pomažu naučnicima da nadziru aktivnosti naše zvijezde.
Kako se solarna aktivnost pojačava, tako se povećava broj sunčevih pega.
Sredina solarnog ciklusa je poznata kao solarni maksimum, kad Sunce ima najviše sunčevih pega i njeni magnetni polovi zamijene mjesta.
Nasa i NOAA kažu da je Sunce postiglo solarni maksimum aktuelnog ciklusa 2024. godine. Ali solarna aktivnost će ostati relativno visoka tokom 2026. godine.
U sunčevim pegama se dešavaju ogromne eksplozije svetla i energije, a one djeluju tamnije zato što su hladnije od okruženja. Većina pokriva oblast otprilike veličine Zemlje ili još veće.
Solarne oluje su vjerovatnije tokom vrhunca solarnog maksima u njenom 11-godišnjem ciklusu.
Kakav uticaj može da ima solarna oluja na Zemlju?
Prema Nasi, baklje i solarne erupcije mogu da utiču na radio veze, elektroenergetsku mrežu i navigacione signale na Zemlji.
Dvije masivne solarne baklje iz 2017. godine ispaljene sa površine Sunca ometale su uređaje kao što su GPS navigacioni sistemi.
U februaru 2011. godine, snažna sunčeva baklja napravila je smetnje u radio komunikacijama širom Kine.
Još ranije, 1989. godine, jedna sunčeva baklja je izazvala devetočasovni prekid struje za milione ljude u kanadskoj pokrajini Kvebek.
Godine 1859, ogromna solarna erupcija izazvala je geomagnetnu oluju koja je napravila smetnje na signalizaciji viktorijanske željeznice i telegrafskim vodovima.
A čini se da je to prijetnja i dan-danas – jedna studija sa Univerziteta u Lankasteru upozorava da britanska željeznička mreža treba da bude spremna za oluje koje bi mogle da naprave smetnje na mreži, uprkos tome što su rijetke.
