Kada ministar unutrašnjih poslova, opasan službenim protokolom i moću represivnog državnog aparata, sagne glavu i poljubi ruku vjerskom poglavaru, pred kamerama se ne odvija čin lične pobožnosti, već svjesna politička demonstracija i kapitulacija sekularne države.
Ministarstvo koje državi jemči monopol nad primjenom sile i zakona u tom trenutku gubi svoj najvažniji štit – privid političke i vjerske nepristrasnosti. Dok se u razvijenim demokratskim društvima dostojanstvo institucija brani strogom distancom od svakog partikularnog autoriteta, ovaj režim javnosti šalje opasnu poruku: da Ustav i zakoni ove zemlje nisu dovoljni i da je za upravljanje pendrekom i policijom potreban blagoslov i amin crkve.
Kontrast: nekad i sad
Da je u periodu prije političkih promjena 2020. godine ministar unutrašnjih poslova, tokom službenog obilaska državnih službi, pred kamerama učinio ovakav gest, to bi bio politički skandal koji bi rezultirao trenutnom smjenom prije nego što se medijski prilozi uopšte montiraju.
Bivši režim je imao bezbroj devijacija, ali je, makar iz političkog pragmatizma i straha od međunarodne javnosti, simulirao privid državnosti i čuvao protokolarni zid između sekularnog i duhovnog. Danas, u ovoj novoj političkoj realnosti, taj zid je srušen s predumišljajem. Rukoljub na dužnosti više nije izolovani incident, već svjesno nametnuti ideološki standard i dokaz lojalnosti novim centrima moći, dok izvršna vlast dobrovoljno predaje suverenitet vjerskom šatoru.
Crkva kao nezaobilazni gospodar političke sudbine
Ovaj čin se ne može posmatrati izolovano od činjenice da Srpska pravoslavna crkva (SPC) u Crnoj Gori već godinama nije samo vjerska zajednica, već najmoćniji politički i mobilizatorski akter u zemlji.
Od litija 2020. godine, preko pregovora o formiranju vlada pod manastirskim svodovima, pa sve do milionskih dotacija za vjerske škole i krojenja kadrovske politike po dubini, crkva je postala nezaobilazni gospodar političke sudbine aktuelnih elita. U takvom ambijentu, ministrov rukoljub prestaje da bude izraz vjere, a postaje čin čistog političkog oportunizma.
69Ministar ne puzi pred sveštenikom zato što je smjeran, već zato što odlično zna da iza tog sveštenika stoji sila koja postavlja i smjenjuje ministre, i kojoj se, zarad opstanka u fotelji, mora redovno iskazivati vazalna odanost.
Norme i dostojanstvo
Norme ponašanja visokih državnih funkcionera nisu izmišljene da bi se ugađalo nečijem senzibilitetu, već da bi kao brana očuvale dostojanstvo institucije od privatnih, partijskih i vjerskih hirova. Kada etički kodeksi nalažu strogu neutralnost, oni štite pravo svakog građanina ove države da u policiji vidi zakon, a ne nečiju vjersku ispostavu.
Protokol u sekularnoj državi prepoznaje samo službeno rukovanje i formalnu distancu. Onog trenutka kada ministar te norme zamijeni ličnim kodom ponašanja, on šalje jasnu političku poruku: privatni impuls i crkvena hijerarhija su stariji od državnog protokola. Time se profesionalni standardi svjesno žrtvuju, a dostojanstvo institucije biva trajno devastirano jer se od nepristrasnog javnog servisa pravi platforma za sakupljanje glasova na vjerskim sentimentima.
Specifičnost „nove Crne Gore“
Prava specifičnost i opasnost „nove Crne Gore“ ne leži u samom činu ministrovog poteza, već u agresivnoj, institucionalnoj normalizaciji tog čina i bezobraznoj zamjeni teza koja je uslijedila. Došli smo do faze u kojoj se elementarno podsjećanje na Ustav i sekularne norme od strane ministara i partijskih glasnogovornika proglašava „ugrožavanjem vjerskih sloboda“ i „napadom na tradiciju“.
Kada odbrana tvrdi da ministar ljubi ruku „svom episkopu“, oni svjesno i drsko vrijeđaju inteligenciju građana. Privatno, građanin Danilo Šaranović može imati i episkopa i duhovnog oca, ali ministar unutrašnjih poslova i državna funkcija ga nemaju i ne smiju imati. Ovo je politički teatar apsurda u kojem država puzi pred crkvom, dok partijske knjižice i vjerska podobnost postaju jedini važeći zakoni u zemlji.
Anatomija poniznog čina i političke servilnosti
Na kraju, ovaj ponizan čin ogoljava potpunu ideološku dezorijentaciju i političku servilnost aktuelne vlasti. Poniznost je vrlina u hramu, ali je političko samoubistvo za instituciju u čijoj je nadležnosti bezbjednost države. Kada čelni ljudi bezbjednosnog sektora demonstriraju podređenost vjerskom autoritetu dok nose simbole države, oni otvoreno poručuju da institucije nemaju sopstvenu snagu ni integritet.
Dostojanstvo institucije kao što je MUP ne brani se populističkim saopštenjima i statističkim šminkanjem, već beskompromisnim očuvanjem njene nezavisnosti. Dok god ministarske fotelje budu služile za dokazivanje lojalnosti vjerskim liderima umjesto građanima i Ustavu, Crna Gora neće biti ozbiljna država, već samo provincijski poligon kojim upravljaju oni kojima je rukoljub preči od sopstvenog dostojanstva.
(Autor je penzionisani pripadnik službi bezbjednosti)
