Novo međunarodno istraživanje, u kojem su učestvovali naučnici i ljekari sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore i Kliničkog centra Crne Gore, među kojima je i prof. dr Nataša Popović sa Medicinskog fakulteta UCG, pokazuje da promjene u funkciji oka mogu ukazivati na rane promjene u funkciji mozga kod osoba sa dijabetesom tipa 2.
Može li pregled oka otkriti rane promjene u mozgu?
“Blago kognitivno oštećenje predstavlja stanje između normalnog starenja i demencije, a njegovo rano prepoznavanje kod osoba sa dijabetesom ima poseban značaj. Ovo stanje može dovesti do neredovnog i nepravilnog uzimanja terapije, povećanog rizika od komplikacija, hospitalizacija i pogoršanja kvaliteta života”, navode sa UCG-a.
Retina kao „prozor u mozak“
U fokusu istraživanja bila je retina (mrežnjača) – dio oka koji detektuje svjetlost i koji je direktno povezan sa mozgom.
“Budući da se razvija iz istog embrionalnog tkiva kao i mozak, pretpostavljeno je da promjene u njenoj funkciji mogu odražavati prisustvo blagog kognitivnog oštećenja. Blago kognitivno oštećenje predstavlja stanje između normalnog starenja i demencije, a njegovo rano prepoznavanje kod osoba sa dijabetesom ima poseban značaj. Ovo stanje može dovesti do neredovnog i nepravilnog uzimanja terapije, povećanog rizika od komplikacija, hospitalizacija i pogoršanja kvaliteta života”, pokazalo je istraživanje.
Kako je sprovedeno istraživanje
Studija je obuhvatila 313 osoba starosti 65 godina ili više sa dijabetesom tipa 2. Ispitanici su prošli detaljna testiranja kognitivnih funkcija, uključujući Montreal Cognitive Assessment (MoCA), kao i specijalizovane oftalmološke preglede. Analizirani su parametri poput osjetljivosti retine, stabilnosti pogleda i reakcije zenice na svjetlost.
Šta su pokazali rezultati
Rezultati su pokazali da osobe sa blagim kognitivnim oštećenjem imaju smanjenu osjetljivost retine na svjetlost, slabiju stabilnost pogleda i izmijenjene reakcije zenice na svjetlosne nadražaje. Kada su ovi nalazi kombinovani sa osnovnim kliničkim podacima i rezultatima MoCA testa, dobijen je model koji omogućava bolju detekciju blagog kognitivnog oštećenja u odnosu na dosadašnje pristupe.
Značaj za buduću medicinsku praksu
Nalazi istraživanja ukazuju da bi pregledi oka mogli imati dodatnu ulogu u medicini – kao jednostavan i neinvazivan način za rano prepoznavanje blagog kognitivnog oštećenja, čime bi se unaprijedile postojeće dijagnostičke metode koje su često složene i vremenski zahtjevne.
Međunarodna saradnja i publikacija
Istraživanje je sprovedeno u okviru HORIZON 2020 projekta RECOGNISED, u kojem su Univerzitet Crne Gore i Klinički centar Crne Gore učestvovali kao dio konzorcijuma od 21 evropske naučnoistraživačke institucije. Rad pod nazivom “Relationship between retinal neurodysfunction and cognitive impairment in type 2 diabetes: results of the RECOGNISED cross-sectional study” objavljen je u časopisu Diabetologia, koji je prema Journal Citation Reports (Clarivate Analytics, 2025) rangiran među prvih 15 časopisa iz oblasti endokrinologije i metabolizma.
Istraživanje možete pogledati na ovom linku: https://doi.org/10.1007/s00125-025-06664-4.
