Centar za građansko obrazovanje (CGO) ukazuje da Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) u svom članstvu i dalje ima Viktora Sadovničija, rektora Moskovskog državnog univerziteta Lomonosov, dugogodišnjeg saradnika Vladimira Putina i inicijatora pisma rektora ruskih univerziteta kojim je podržana ruska invazija na Ukrajinu. Sadovniči je inostrani član CANU od 6. decembra 1996. godine, a i danas se nalazi na spisku članova Odjeljenja prirodnih nauka na zvaničnoj internet stranici CANU, kazala je koordinatorka programa Aktivno građanstvo te NVO, Sara Čabarkapa.
"Podsjećamo, CGO je prethodno ukazao da je akademik Dragan Vukčević, rukovodilac Leksikografskog centra CANU, u septembru 2024. godine u Moskvi učestvovao na zasijedanju Savjeta Međunarodne asocijacije akademija nauka (MAAN), blisko povezane sa režimima u Moskvi i Minsku. Među govornicima na tom skupu, pored sankcionisanih zvaničnika poput Dmitrija Mezenceva i Mihaila Kovaljčuka, bio je i Viktor Sadovniči. Drugim riječima, akademik CANU je u Moskvi dijelio govornicu sa inostranim članom sopstvene Akademije, jednim od najistaknutijih zagovornika Putinovog režima u ruskoj akademskoj zajednici", navodi Čabarkapa.
Dodaje da je Sadovniči, matematičar rođen u Ukrajini, na čelu Moskovskog državnog univerziteta od 1992. godine. Od 2002. godine član je Putinove vladajuće partije „Jedinstvena Rusija“ i član njenog Višeg savjeta, a 2003. godine izabran je u Državnu dumu kao nosilac moskovske liste te partije, ali se odrekao poslaničkog mandata.
"Tokom predsjedničkih izbora u Rusiji 2012, 2018. i 2024. godine bio je zvanično registrovan kao povjerenik predsjedničkog kandidata Vladimira Putina, dok je 2018. godine bio je član inicijativne grupe koja je nominovala Putinovu kandidaturu za predsjednika i ponovo je uvršten na listu njegovih povjerenika. Naredne godine Državna duma usvojila je amandman koji predsjedniku omogućava da neograničen broj puta reimenuje rektore Moskovskog i Sanktpeterburškog državnog univerziteta, čime je Sadovničijev mandat direktno stavljen u ruke predsjednika Rusije, Vladimira Putina", navodi Čabarkapa.
Nakon početka ruske agresije 2022. godine, Sadovniči je, kako kažu iz CGO, bio inicijator pisma rektora ruskih univerziteta kojim je podržana invazija na Ukrajinu.
"Pod ukrajinskim sankcijama je od juna 2022. godine, a zbog njegove podrške agresiji univerziteti u Harkivu, Kijevu i Dnjepru oduzeli su mu počasne doktorate. Prema dostupnim informacijama, Sadovniči se ne nalazi na listi lica prema kojima Crna Gora primjenjuje restriktivne mjere, što dodatno naglašava odgovornost CANU da se sama jasno odredi prema djelovanju svog inostranog člana", saopštila je Čabarkapa.
Sadovniči je, kako navodi, u CANU izabran mnogo prije nego što je postao Putinov izborni povjerenik i javni zagovornik rata, a prema Statutu CANU, članstvo u Akademiji je doživotno.
"Međutim, doživotno članstvo ne podrazumijeva i obavezu ćutanja Akademije o djelovanju svojih članova. Ukrajinski univerziteti su povukli konkretne posljedice zbog njegove podrške agresiji, a panevropska akademija Academia Europaea mu je u martu 2022. godine jednoglasnom odlukom suspendovala članstvo, osuđujući najoštrijim riječima izjavu kojom je, kao predsjednik Ruskog saveza rektora, podržao „zločinački rat Rusije protiv Ukrajine“. Međutim, CANU se ni nakon više od četiri godine rata nije javno odredila prema činjenici da se među njenim članovima nalazi inicijator tog pisma. Takav odnos teško je pomiriti sa deklarativnom podrškom koju je CANU izražavala Ukrajini, kao i sa vanjskopolitičkim opredjeljenjem Crne Gore, koje je usklađeno sa vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije. Dodatno, Evropska federacija akademija nauka i humanističkih nauka (ALLEA), čija je CANU članica, suspendovala je 2022. godine članstvo Ruske akademije nauka i Nacionalne akademije nauka Bjelorusije", navode iz CGO.
Zadržavanje u članstvu osobe koja je, kako ističe Čabarkapa, javno podržala agresiju na suverenu evropsku državu, bez ikakvog javnog ograđivanja od njegovih stavova i djelovanja, otvara ozbiljno pitanje kredibiliteta CANU i šalje poruku da podrška ratu ne proizvodi posljedice po status u crnogorskoj akademskoj zajednici, a to posljedično narušava i međunarodni ugled države Crne Gore.
"CGO poziva CANU da se javno i nedvosmisleno distancira od stavova i djelovanja svog inostranog člana Viktora Sadovničija i da razmotri izmjene Statuta kojima bi se omogućio prestanak članstva u slučajevima javne podrške agresiji, ratnim zločinima ili drugim teškim povredama međunarodnog prava. Istovremeno, ponavljamo poziv akademiku Draganu Vukčeviću da se odrekne članstva u MAAN, kao i CANU da se jasno distancira od ove kompromitovane asocijacije i prekine institucionalnu saradnju s njom", zaključila je Čabarkapa.
