Ponovno stavljanje u funkciju aerodroma u Beranama tema je o kojoj se godinama piše i govori, a najnovije informacije objavljene na zvaničnom sajtu preduzeća Aerodrom Berane d.o.o. kažu da bi prva faza radova mogla biti završena 2029. godine.
Iako investitor, njemački biznismen Majkl Štajnmiler, tvrdi da će do tada biti gotove pista, terminal, pristupne saobraćajnice i kontrolni toranj, građani Berana smatraju da je riječ o još jednom predizbornom triku.
Memorandum potpisan prije tri godine, investitor obećao 75 miliona eura ulaganja
Memorandum o ponovnom aktiviranju jedinog aerodroma u ovom dijelu Crne Gore potpisan je 2023. godine od strane tadašnjeg premijera Dritana Abazovića, predsjednika O)pštine Berane Vuka Todorovića te predstavnika kompanij Elite Private Jet Service, pomenutog Štajnmilera.
Kako je precizirano tada, investicija u ovaj aerodrom bila bi vrijedna 75 miliona eura. Tada je najavljeno da će kompanija Elite Private Jet Service, u saradnji sa kompanijom Future World Technologies, raditi na ponovnom stavljanju aerodroma u funkciju i razvoju takozvanog Air parka Berane.
Predstavnici Vlade i Opštine tada su projekat predstavljali kao razvojnu priliku za sjever Crne Gore, uz očekivanja da bi mogao da otvori stotine radnih mjesta i privuče nove investicije.
Kao jedna od prednosti isticano je da aerodrom, uprkos dugogodišnjem nekorišćenju, posjeduje određene dozvole i licence, što je trebalo da olakša njegovu revitalizaciju.
Istraživanja završena, od radova ni traga
U julu je iz kompanije Aerodrom Berane saopšteno da su završeni obimni geološki radovi bušenja, čiji je cilj bio prikupljanje podataka za dalje planiranje projekta.
Štajnmiler je tada kazao da su preliminarne analize ohrabrujuće, te da prikupljeni podaci, prema ocjeni projektnog tima, prevazilaze početna očekivanja. Završetak istraživanja predstavljen je kao važna osnova za naredne faze planiranja.
Na terenu – ništa. Ne postoje vidljivi građevinski radovi koji bi ukazivali na početak obnove aerodromske infrastrukture. Nove informacije na sajtu, sa najavljenim rokom otvaranja 2029. godine, predstavljaju konkretniji vremenski okvir od ranijih obećanja, ali za sada nije poznato kada bi trebalo da počne izgradnja niti u kojoj su fazi potrebne procedure i odobrenja.
Prema predstavljenom konceptu, planirana je izgradnja terminala, piste, kontrolnog tornja i pristupnih puteva, uz niz tehnoloških i energetskih rješenja koja bi aerodromu trebalo da obezbijede samostalno i ekološki održivo funkcionisanje.
Šta je investitor najavio
Na sajtu se Aerodrom Berane predstavlja kao buduća vazdušna luka nove generacije, zasnovana na konceptu "Zero Friction Travel", odnosno putovanja bez nepotrebnih zastoja i komplikacija.
Prema najavama, putnicima bi od ulaska u terminal do izlazne kapije trebalo da bude potrebno najviše 25 minuta, bez obzira na broj putnika. Ovakav pristup, kako se navodi, zasniva se na više od šest godina istraživanja ljudskih faktora i planiranja prostora u skladu sa potrebama putnika.
Predviđeni su široki hodnici bez arhitektonskih barijera, intuitivna signalizacija na 12 jezika, rasvjeta prilagođena dobu dana i akustične zone osmišljene za smanjenje stresa. Najavljeni su i biometrijsko ukrcavanje, odnosno putovanje bez potrebe za stalnim pokazivanjem dokumenata, kao i automatizovano upravljanje aerodromskim operacijama.
Za koordinaciju letova, putnika, prtljaga, zaposlenih i infrastrukture trebalo bi da bude zadužen sistem vještačke inteligencije ARIA (Airport Real-time Intelligence Architecture), koji bi procese pratio i prilagođavao u realnom vremenu.
Prema informacijama objavljenim na sajtu, terminal bi trebalo da sadrži dva premium salona, deset prodavnica i restorana, krovnu terasu i unutrašnju zelenu površinu. Planiran je i hotel sa pet zvjezdica, direktno povezan sa terminalom.
Jedan od glavnih elemenata predstavljenog koncepta jeste energetska nezavisnost. Prema informacijama sa sajta, aerodrom bi trebalo da koristi decentralizovani sistem proizvodnje čiste energije, koji bi omogućio neprekidno funkcionisanje bez oslanjanja na spoljašnju elektroenergetsku mrežu, vremenske uslove ili konvencionalna goriva.
Najavljeni su modularna energetska infrastruktura bez emisija, potpuno autonomno napajanje i klimatski neutralno poslovanje od prvog dana rada. Za komunikaciju i razmjenu podataka planirana je i satelitska mreža Starlink, koja bi trebalo da obezbijedi brzu i pouzdanu povezanost u svim djelovima aerodroma.
Planirani polasci ka 11 zemalja, najavljene i nove pristupne saobraćajnice
Kada je riječ o destinacijama, najavljeno je da bi od otvaranja bile dostupne veze sa 11 zemalja i tržišta. Na spisku su Njemačka, Danska, Švedska, Lihtenštajn, Belgija, Austrija, Švajcarska, Italija, Turska, Izrael i Ujedinjeni Arapski Emirati. Ipak, na sajtu nijesu navedene konkretne avio-kompanije, pojedinačne linije niti dinamika uspostavljanja saobraćaja.
U planu je i izgradnja nove brze saobraćajnice sa četiri trake koja bi, prema najavi, povezivala aerodrom sa Podgoricom za 35 minuta, a sa crnogorskom obalom za oko sat vremena.
Opština Berane prvo neobaviještena, kasnije objavili plan u dvije faze
Iz Opštine Berane je Portalu Analitika saopšteno da nisu upoznati sa detaljima i sadržajem informacija koje su nedavno objavljene na internet stranici „Aerodorom Berane“, niti mogu da potvrde njihovu tačnost i realnost najavljenih rokova.
„Takođe, predstavnici Opštine Berane nisu imali neposredne sastanke sa predstavnicima kompanije u vezi sa detaljima najnovijepredstavljenog projekta, niti su u tom pogledu vođeni razgovori ili postignuti dogovori“, kazai su nam iz te lokalne samouprave.
S obzirom na to da je uz nekadašnju aerodromsku pistu u proteklih nekoliko decenija niklo veliko naselje, ostaje otvoreno pitanje kako će investitor da se odnese prema objektima koji se nalaze u zoni budućeg aerodroma, a od kojih je većina legalizovana ili u procesu legalizacije. Opština ni na ovo pitanje nema odgovor.
„Opština Berane ne raspolaže zvaničnim informacijama o eventualnim planovima koji bi mogli uticati na okolna naselja“, saopšteno je u odgovorima na naša pitanja.
Samo nekoliko dana kasnije, tokom sastanka sa ministrom urbanizma, prostornog planiranja i državne imovine Slavenom Radunovićem, iz lokalne samouprave drugačije izjave.
Kako je saopšteno nakon sastanka, predsjednik Opštine Berane Đole Lutovac i njegovi saradnici predstavili su Radunoviću stav lokalne uprave da aerodrom treba zadržati u Prostornom planu, uprkos činjenici da njegovi postojeći kapaciteti trenutno nijesu valorizovani na odgovarajući način.
Kako je istaknuto, važno je sačuvati ovu razvojnu mogućnost za buduće generacije.
„U tom cilju, Opština Berane angažovala je projektantsku kuću, specijalizovanu za planiranje aerodroma, koja je pripremila tehnička rješenja za razvoj aerodroma u dvije faze. Prva bi podrazumijevala valorizaciju u okviru postojećih kapaciteta, dok druga predviđa produženje piste, kao i otkup okolnog zemljišta za prateće aerodromske sadržaje. Predstavnici Opštine ocijenili su da ovakav pristup predstavlja realan i ostvariv pravac razvoja, koji lokalna uprava može podržati i realizovati. Istaknuto je i da bi aerodrom, u predviđenom proširenom kapacitetu, mogao služiti potrebama Berana i čitavog sjevernog regiona, uz mogućnost prihvata putničkih i teretnih aviona“, navodi se u saopštenju Ministarstva.
U istom saopštenju se kaže da je poseban dio razgovora bio posvećen pitanju legalizacije objekata u zoni aerodroma.
„Radunović je ukazao je na potrebu da se prilikom razmatranja budućeg razvoja aerodroma sagledaju i ograničenja koja proizilaze iz značajnog dijela postojećih objekata koji bi ometali bezbjedno funkcionisanje aerodroma. U tom kontekstu, ukazano je da bi realizacija predloženog rješenja mogla zahtijevati uklanjanje više stotina objekata. Predstavnici Opštine informisali su ministra da su nadležnom ministarstvu već podnijeli inicijativu za snižavanje kategorije aerodroma, čije usvajanje bi, prema njihovim procjenama, omogućilo da se broj takvih objekata svede na najviše 150. Zajednički je ocijenjeno da je za dalje razmatranje i rješavanje ovog pitanja neophodna koordinisana aktivnost lokalne i državne uprave. Predsjednik Opštine je najavio da će naredni korak biti detaljna razrada predloženih tehničkih rješenja, kako bi se stvorila osnova za donošenje odluka o budućem planskom i razvojnom opredjeljenju u vezi sa aerodromom Berane“, stoji u saopštenju.
Mještani tvrde da je riječ o predizbornom obećanju
Mještani naselja Dolac, Pešca i Lužac, pak, za Analitiku kažu da se ne boje da će doći do rušenja njihovih kuća i pomoćnih objekata, uprkos najnovijim najavama investitora i Opštine. Smatraju da je riječ o još jednom obećanju kakvih su se, kažu, naslušali pred svake izbore.
Podsjećamo, revitalizacija aerodroma u Beranama jedan je od onih projekata koji vaskrsavaju u svakoj predizbornoj kampanji bilo za lokalne bilo za parlamentarne izbore pa ne čudi što su mještani prestali da se osvrću na tu priču.
Ministarstvo saobraćaja bez odgovora
O najavljenim rokovima za otvaranje terminala, piste i kontrolnog tornja pitali smo i Ministarstvo saobraćaja, ali iz resora ministraRadoša Zečevića nismo dobili nikakav odgovor.
Njegova prethodnica na čelu ministarstva, Maja Vukiućević, početkom godine je za Analitiku kazala da je to projekat kojim će se ovaj resor baviti u narednom periodu.
„Pri tome je neophodno uzeti u obzir gabarite budućeg aerodroma, njegovu lokaciju, kao i interes javnosti i građana Berana“, poručila je tada Vukićević.
