Tokom gostovanja na Televiziji Vijesti predśednica Ustavnoga suda Crne Gore Snežana Armenko, da ne trepne, saopštila je da je tzv. temeljni ugovor s Crkvom Srbije „identične sadržine, dakle od prvog do posljednjeg člana, recimo kao ugovor s rimokatoličkom zajednicom“. Svoju odbranu protivustavnog tzv. Temeljnog ugovora, predśednica Ustavnog suda zaključila je riječima: „Po Ustavu su sve vjerske zajednice ravnopravne.“
Prije više od četiri godine napisao sam kolumnu „Kako je tzv. Temeljni ugovor 'ozakonio' diskriminaciju“ u kojoj se obrazlaže zašto je tzv. Temeljni ugovor u osnovi protivustavan, pa ću za ovu priliku iz te kolumne prenijeti samo nekoliko pasusa koji jasno demantuju riječi predśednice Ustavnog suda koja umjesto da se bavi zaštitom ustavnoga poretka, prozirno obmanjuje građane.
- Ni u jednom od dosad potpisanih ugovora s vjerskim zajednicama Država Crna Gora ne priznaje „kontinuitet pravnog subjektiviteta“, kao što to čini u članu 2 tzv. Temeljnog ugovora s Beogradskom patrijaršijom. U ugovorima s Vatikanom, Islamskom zajednicom i Jevrejskom zajednicom Država priznaje „pravni subjektivitet“, ne baveći se pitanjem kontinuiteta. Zašto je u tzv. Temeljnom ugovoru s Beogradskom patrijaršijom umjesto priznanja pravnog subjektiviteta priznat „kontinuitet pravnog subjektiviteta“ postaje jasno kad se pogleda preambula koja Beogradskoj patrijaršiji priznaje kontinuitet u Crnoj Gori ne od 1219-1220. godine, kako se često interpretira, već od 1. vijeka.
- U članu 7 tzv. Temeljnog ugovora Država se obavezuje da „izvrši uknjižbu svih neupisanih nepokretnosti u vlasništvo Mitropolije crnogorsko-primorske, Eparhije budimljansko-nikšićke, Eparhije mileševske, Eparhije zahumsko-hercegovačke i njihovih crkveno-pravnih lica kojima pripadaju“.
Pitanje svojinskih odnosa na ovaj način nije tretirano niti u jednom jedinom ugovoru koji je Crna Gora potpisala s vjerskim zajednicama, a ovđe označava obavezu Države da na Beogradsku patrijaršiju, preko njenih eparhija koje nijesu pravni subjekti, uknjiži kompletno sakralno nasljeđe od 1. vijeka naovamo, u skladu s tumačenjem o kontinuitetu Beogradske patrijaršije iz preambule i člana 2 tzv. Temeljnog ugovora.
Riječ je, dakle, o klasičnoj otimačini crnogorskoga kulturnog nasljeđa. Kako drugim vjerskim zajednicama u ugovorima s njima potpisanim nije ni izbliza garantovano bilo što slično, preostaje da zaključimo da su one u odnosu na Beogradsku patrijaršiju diskriminisane.
3. U članu 2 tzv. Temeljnog ugovora Država jemči „Crkvi i njenim crkveno-pravnim licima“ – „vršenje javnopravnih ovlašćenja u Crnoj Gori u skladu sa pravoslavnim kanonskim pravom i Ustavom SPC“.Niti jednoj jedinoj drugoj vjerskoj organizaciji s kojom je sklopila sporazum Država nije jemčila „vršenje javnopravnih ovlašćenja“, čime su one dovedene u neravnopravan položaj u odnosu na Beogradsku patrijaršiju.
4. U članu 16 tzv. Temeljnog ugovora navodi se da „Pravoslavna vjerska nastava u javnim školama može se regulisati, u skladu sa pravnim poretkom Države“. Vjersku nastavu u javnim školama kao mogućnost Država nije tretirala niti u jednom ugovoru s vjerskim zajednicama jer je ona zabranjena članom 5 Opštega zakona o obrazovanju i vaspitanju.
Dakle, kad tvrdi da je ugovor s Beogradskom patrijaršijom „identične sadržine, dakle od prvog do posljednjeg člana, recimo kao ugovor s rimokatoličkom zajednicom“, predśednica Ustavnog suda ne govori istinu.
Uzgred, ne postoji nikakav ugovor Crne Gore „s rimokatoličkom zajednicom“, ali postoji Temeljni ugovor sa Svetom stolicom, kao subjektom međunarodnoga prava, zbog čega se taj ugovor i naziva temeljnim.
Koliko mi je poznato, Beogradska patrijaršija još nije postala subjekt međunarodnoga prava, premda u Crnoj Gori, zahvaljujući tzv. temeljnom ugovoru i ovakvom tolkovanju predśednice Ustavnog suda, ona uživa status države nad državom. Ali predśednica Ustavnog suda nije položila zakletvu toj paradržavi, niti se preuzimanjem jedne od najvažnijih funkcija u državi obavezala da poštuje instrukcije strika Peđe i Program DNP-a, no da štiti interese Države Crne Gore i njezin Ustav.
Kao i svaki građanin Crne Gore, predśednica Ustavnoga suda svakako ima pravo na političke i vjerske preference. Doma i u kafani. Ne i u togi koju je zadužila. Zato bi u bilo kojoj demokratskoj državi na svijetu ovakav skandalozni istup i demonstracija vjerske i političke pristrasnosti s najviše pozicije sudske vlasti, zahtijevao hitnu ostavku javnoga funkcionera. U Crnoj Gori koju danas na doboš prodaju kupljeni, prestrašeni i ucijenjeni, to nije slučaj, pa je i floskula o pravnoj državi ostvariva samo kroz glagolski oblik potencijala.
