Lokalni parlament nema ovlašćenje da jednostranom odlukom obustavi projekat koji se realizuje na osnovu važeće državne planske dokumentacije, građevinskih dozvola i saglasnosti nadležnih organa – kazao je za Pobjedu istaknuti pravnik i advokat prof. dr Miloš Vukčević, komentarišući Odluku SO Zeta o zabrani dalje gradnje kolektora u Botunu, ističući da „to ne znači da je Odluka potpuno besmislena, već da ima snažan politički, institucionalni i signalni karakter“.
Vukčević je kazao da, sa pravnog aspekta, odluka Skupštine opštine Zeta o zabrani dalje gradnje kolektora ima ograničen, ali ne i potpuno beznačajan domet.
Problematično
- Formalno gledano, lokalni parlament nema ovlašćenje da jednostranom odlukom obustavi projekat koji se realizuje na osnovu važeće državne planske dokumentacije, građevinskih dozvola i saglasnosti nadležnih organa. U tom smislu, odluka je pravno problematična i ne može sama po sebi proizvesti neposredan pravni efekat u odnosu na investitora ili izvođača radova – kazao je Vukčević.
Istakao je da to, međutim, ne znači da je odluka potpuno besmislena.
- Ona ima snažan politički, institucionalni i signalni karakter – predstavlja zvanično izraženu volju lokalne samouprave i građana koje ona predstavlja, što može biti osnova za dalje pravne i političke korake: iniciranje upravnih sporova, zahtjeva za reviziju dozvola, pokretanje inspekcijskih nadzora, kao i pritisak na Vladu da preispita projekat – rekao je Vukčević.
Prema njegovim riječima, razlog zbog kojeg se uporno donose ovakve odluke, uprkos referendumu i ograničenim pravnim efektima, leži upravo u tom pritisku.
- Referendum i odluke SO Zeta pokazuju kontinuitet jasno izražene lokalne volje. Iako sami po sebi ne mogu derogirati državne odluke, oni jačaju argument da se radi o projektu koji nema društvenu legitimnost na lokalnom nivou, što je u savremenim evropskim standardima izuzetno važan element – kazao je Vukčević.
Na pitanje kakvu reakciju od Vlade i gradonačelnika Podgorice očekuje, Vukčević je rekao da se od njih može očekivati oprezan, ali politički nezgodan balans.
- Vlada će se najvjerovatnije pozivati na zakonitost postupka, kontinuitet državnih obaveza i tehničko-pravne aspekte projekta, dok će lokalna vlast insistirati na zaštiti zdravlja, životne sredine i prava građana. Ukoliko se konflikt nastavi, realno je očekivati ili institucionalni kompromis, ili dalju eskalaciju kroz sudske postupke i eventualno međunarodne mehanizme zaštite prava na zdravu životnu sredinu – kazao je Vukčević.
Poručio je da, što se tiče mogućeg kršenja zakona, problem nije toliko u samoj odluci Skupštine opštine, već u sistemskom sukobu nadležnosti.
- Ako se projekat sprovodi bez adekvatnog učešća javnosti, bez pune procjene uticaja na životnu sredinu ili suprotno principima proporcionalnosti i prevencije štete, tada postoji osnov sumnje na povredu domaćih propisa i međunarodnih standarda koje je Crna Gora preuzela. U tom smislu, ove odluke treba posmatrati ne kao pravno konačne, već kao dio šire institucionalne borbe u kojoj pravo, politika i javni interes još nijesu usklađeni – kazao je Vukčević.
Komentarišući izjavu predsjednika SO Zeta Mihaila Asanovića da se, prema Zakonu o teritorijalnoj organizaciji, može odlučivati što se smije, a što ne smije graditi, Vukčević je rekao da je ona „pravno netačna, odnosno barem ozbiljno pojednostavljena“.
- Zakon o teritorijalnoj organizaciji ne daje opštinama ovlašćenje da ad hoc, pojedinačnim političkim odlukama, zabranjuju ili dozvoljavaju konkretnu gradnju. Taj zakon uređuje teritorijalni obuhvat, status opština i raspodjelu nadležnosti, ali ne reguliše neposredno pitanja urbanizma i izdavanja dozvola – istakao je Vukčević.
Prema njegovim riječima, pravo opštine da utiče na gradnju ostvaruje se isključivo kroz planska dokumenta (prostorno-urbanističke planove, detaljne urbanističke planove), i to u postupku propisanom zakonom, uz saglasnosti nadležnih državnih organa kada je riječ o projektima od državnog značaja.
- Dok su ti planovi na snazi, oni su obavezujući i za opštinu i za državu. Drugim riječima, opština ne može jednostranom odlukom Skupštine „prebiti“ važeći planski dokument ili građevinsku dozvolu, čak i ako postoji referendum ili snažno protivljenje građana. Takva odluka nema obavezujuće pravno dejstvo prema investitoru, izvođaču ili državi – kazao je Vukčević.
Osnova
Rekao je da to, međutim, ne znači da je stav opštine pravno irelevantan.
- Naprotiv, on može biti osnova za: izmjenu ili stavljanje van snage planskih dokumenata (u zakonom propisanoj proceduri), pokretanje postupaka preispitivanja dozvola, inspekcijski nadzor i političku odgovornost Vlade ako ignoriše jasno izraženu lokalnu volju – istakao je Vukčević.
Dodao je da Zakon o teritorijalnoj organizaciji ne obavezuje državu ili investitora da automatski slijede odluku SO Zeta.
- Ali, kontinuirano donošenje takvih odluka jasno pokazuje dubok institucionalni konflikt i otvara pitanje da li se projekat sprovodi uz poštovanje principa zakonitosti, učešća javnosti i zaštite životne sredine – rekao je Vukčević.
Skupština opštine Zeta usvojila je 22. januara Odluku o zabrani realizacije projekta izgradnje sistema za prečišćavanje otpadnih voda Podgorice u Botunu. Odluku je podržalo 17 odbornika – ZBCG i nezavisni odbornici, a uzdržana su bila dva odbornika Demokrata.
Predsjednik SO Asanović kazao je nakon sjednice da opština Zeta ima pravo, u skladu sa Zakonom o teritorijalnoj organizaciji, da odlučuje što se može, a što ne može graditi na njenoj teritoriji, te pozvao Vladu i državne organe da „stave prst na čelo“ i nađu rješenje uz učešće stručnjaka. Delegacija opštine Zeta predala je Odluku gradonačelniku Podgorice Saši Mujoviću. Mještani su najavili da neće biti protesta dok se Vlada i Glavni grad ne izjasne o ovom pitanju. Mujović je, gostujući na Javnom servisu, poručio da neće biti izmjene lokacije, kao ni prekida radova u Botunu.
