Crna Gora i njeni političari sada su u prilici da pokažu koliko su zaista privrženi evropskim vrijednostima i kolika je institucionalna odgovornost samih institucija. Nije sporna podrška Nove srpske demokratije, Demokratske narodne partije, Demokrata i Socijalističke narodne partije koju su dali predsjedniku Skupštine Andriji Mandiću odbijajući da podrže inicijativu Demokratske partije socijalista za njegovu smjenu, jer su oni i devedesetih godina podržavali takvu politiku. Ovdje je Pokret Evropa sad ključni faktor, jer očito nije zarobljenik NSD-a koliko je zarobljenik funkcija i fotelja.
To je, između ostalog, u izjavi za Pobjedu kazao sociolog i politički analitičar Srđan Vukadinović, upitan da prokomentariše inicijativu poslanika DPS-a za smjenu predsjednika Skupštine Crne Gore zbog telegrama saučešća porodici Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog za genocid i zločine protiv čovječnosti.
Ovoj inicijativi opozicionog DPS-a podršku su pružile opozicione kolege iz SD-a, Građanskog pokreta URA i Hrvatske građanske inicijative (HGI), kao i Bošnjačka stranka (BS) koja se, uprkos učešću u vlasti, javno izjasnila da će glasati za Mandićevu smjenu.
S druge strane, parlamentarna većina predvođena PES-om, Demokratama, NSD-om, DNP-om i SNP-om ostaje uz šefa parlamenta, zbog čega Vukadinović ne očekuje da će inicijativa na Kolegijumu predsjednika Skupštine uopšte dobiti zeleno svjetlo da se nađe na dnevnom redu plenarne sjednice.
Prema njegovim riječima, Mandićeva smjena značila bi i pad Vlade i nove izbore, što bi vjerovatno usporilo evropski put Crne Gore, dok PES, u trenutnim okolnostima, teško da bi mogao obezbijediti prelaznu ili manjinsku vladu.
“PES neće podržati ovu inicijativu i to ne iz ideoloških razloga, već zato što su svjesni da na narednim izborima teško mogu dobiti poziciju koju imaju sada i priliku da na ovaj način diriguju politikom u državi. Oni se bore da ne postanu marginalizovana politička grupacija, a kako su krenuli, očito je da idu ka tome”, ocijenio je Vukadinović.
On podsjeća i na nedavne izjave evropskih parlamentaraca, poput Marjana Šareca, koji upozoravaju na dvostruke poruke o (ne)poštovanju evropskih vrijednosti koje stižu iz Podgorice, što ukazuje na to da sa takvim praksama nijesmo dobrodošli u EU.
“U DPS-u su vjerovatno znali da inicijativa neće proći uzimajući u obzir sastav većine, ali čini mi se da su imali želju da na čistac izvedu institucionalnu odgovornost. Ovdje nije riječ o Mandiću kao pojedincu, niti o DPS-u kao partiji, već o odgovornosti samih institucija, da li su vrijednosti koje promovišu na putu ka EU zaista evropske ili se proklamuju samo u inostranstvu, dok se na domaćem terenu radi potpuno suprotno", kaže Vukadinović.
On se osvrnuo i na činjenicu da je u julu ove godine iz EU stiglo zvanično saopštenje povodom godišnjice zločina u Srebrenici u kom se jasno navodi da se ratni zločini ne smiju relativizovati i glorifikovati, a ponajmanje raditi na reviziji presuda Haškog tribunala.
Komentarišući odluku Bošnjačke stranke da stane uz inicijativu DPS-a, sagovornik dodaje da je time unutrašnja politika vladajuće većine potpuno ogoljena kao disfunkcionalna, na šta je ranije ukazivano i iz Brisela.
Vukadinović ističe da bi u EU bilo nepojmljivo da stranka u vlasti dijeli prostor sa onima koji glorifikuju ratne zločince, posebno ako se ima u vidu da je upravo bošnjački narod bio najveća žrtva politike osuđene u Hagu.
“Skupština Crne Gore se obavezala na poštovanje presuda tog suda, pa se postavlja pitanje koliko su njeni funkcioneri uopšte svjesni svoje odgovornosti i postupaka. Slanje telegrama saučešća bilo bi problematično čak i da Mandić nije na funkciji predsjednika parlamenta. Mladić nije samo istorijski kontroverzna ličnost, već pravosnažno osuđeni ratni zločinac. Zato iskazivanje saučešća od strane predsjednika Skupštine, bez obzira u kom svojstvu je to uradio, u simboličkoj ravni predstavlja direktnu glorifikaciju tih zločina”, smatra Vukadinović.
On zaključuje da se kod predstavnika srpskog nacionalnog korpusa i dalje ne prepoznaje suočavanje sa prošlošću u dijelu prihvatanja krivice za postupke njihovih lidera tokom ratova u Hrvatskoj i BiH.
“Ako je neko nekada i imao namjeru da jednu trećinu Srba protjera, pokrsti ili pobije, u tome nije uspio, ali su njihovi politički lideri od devedesetih naovamo uspjeli u tome. To su činjenice s kojima bi konačno morali da se suoče i ljudi koji vode Srbiju i oni koji rukovode tom politikom u Crnoj Gori", zaključuje Vukadinović.
