Eventualna blokada pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji 2028. godine, zbog unutrašnjih političkih previranja u EU, mogla bi da zaustavi proces proširenja na Zapadni Balkan i ostavi „crnu rupu“ u Evropi, ocijenio je za EU observer crnogorski diplomata i bivši ambasador pri EU Bojan Šarkić.
„Bojim se da je sada ili nikada. Ako se to ne dogodi, to bi bila veoma loša poruka svima u regionu. Reakcija bi bila: ‘Pogledajte ove Crnogorce. Uradili su sve što je EU od njih tražila, a šta su dobili? Ništa’“, dodao je.
Bojan Šarkić je rekao da bi to potvrdilo ono što evroskeptici u regionu već govore, čime bi se stvorilo plodno tlo za miješanje drugih zemalja.
„Dok je EU bila spora i nezainteresovana za proširenje, Rusija nipošto nije sjedjela skrštenih ruku, već je aktivno pokušavala da izgradi svoj uticaj u regionu“, rekao je.
„Međutim, nakon ruske intervencije u Ukrajini, geopolitička situacija se dramatično promijenila... EU je shvatila da mora da učvrsti ‘svoju teritoriju’ u jugoistočnoj Evropi i sada ponovo postoji puna energija u procesu proširenja“, dodao je.
Prema njegovim riječima, novi zamah mogao bi da bude urušen ukoliko krajnje desničarska i proruski orijentisana stranka Nacionalno okupljanje pobijedi na izborima u Francuskoj u aprilu naredne godine, a krajnje desničarska Alternativa za Njemačku (AfD) nastavi da jača.
Šarkić je savjetovao Podgorici da stupi u kontakt sa liderkama krajnje desnice u Francuskoj i Njemačkoj, Marin Le Pen i Alis Vajdel, kao i sa aktuelnim vladama tih zemalja, kako bi svi ostali na istoj strani.
„Da sam ministar vanjskih poslova, potrudio bih se da odem i razgovaram sa tim ljudima, da im objasnim da niko ne treba da strahuje od prijema svega 600.000 ljudi (koliko stanovnika ima Crna Gora) u EU, niti da će izgubiti glasove zbog straha da ćemo se svi iseliti u Evropu“, rekao je.
Šarkić smatra da i Sjedinjene Američke Države i dalje podržavaju proširenje EU, uprkos nedavnom zaokretu predsjednika Donalda Trampa prema Moskvi.
„Još ne kupujem šampanjac (da proslavim pristupanje Crne Gore). Životno iskustvo me čini opreznim, ali zaista sam uzbuđen zbog mogućnosti da se to dogodi. Toliko smo blizu da se čini da je samo pitanje vremena kada će šampanjac poteći“, dodao je.
Govoreći o regionu, Šarkić je rekao da „demokratski šok“ izazvan izborima u Srbiji 25. oktobra, na kojima je smijenjen nacionalistički lider Aleksandar Vučić, znači da će Beograd vjerovatno privremeno obustaviti miješanje u političke prilike u Bosni i Hercegovini, na Kosovu, u Sjevernoj Makedoniji i Crnoj Gori.
„Slavina iz Srbije, iz koje se slivao novac (regionalnim političkim saveznicima), biće zatvorena na određeno vrijeme, možda i zauvijek“, rekao je.
„A ako prekinete vezu između Dodika i Vučića, onda se situacija u Bosni mijenja“, rekao je Šarkić, govoreći o političaru koji se zalaže za izdvajanje Republike Srpske iz BiH, uz podršku Srbije.
Istovremeno, pokret predvođen studentima, koji je preuzeo vlast u Beogradu, moraće da dobije na vremenu kako bi uspostavio kontrolu nad institucijama i strukturama iz Vučićeve ere u Srbiji. Šarkić je taj period opisao kao „haos prilagođavanja“ i „predah“ u srpskoj vanjskoj politici.
