Preuzimanje titule najvećeg izvoznika predstavlja preokret za SAD, koji je decenijama zavisio od bliskoistočne nafte i početkom 70-ih godina prošlog vijeka pretrpio težak udarac kada su mu pojedine članice Organizacije zemalja izvoznica nafte (OPEC) uvele embargo zbog podrške Izraelu, prenosi Hrportfolio.
Američki izvoz nafte i goriva porastao je u maju na oko 10,5 miliona barela dnevno, pokazali su podaci Vortexe, čime je SAD treći mjesec zaredom zadržao titulu najvećeg svjetskog izvoznika.
Ruski izvoz je u maju dostigao sedam miliona barela dnevno, a iz Saudijske Arabije 5,9 miliona barela dnevno.
Tokom cijele prošle godine Saudijska Arabija izvozila je oko 8,1 milion barela dnevno, a Sjedinjene Američke Države 6,6 miliona barela dnevno. Ruski izvoz dostigao je oko 5,8 miliona barela dnevno.
U uslovima poremećaja u isporukama nafte i naftnih derivata kroz Hormuški moreuz, brojne zemlje okrenule su se američkim dobavljačima. Tako je od marta, prema procjenama američke Uprave za energetiku, američki neto izvoz naftnih derivata iznosio u prosjeku 6,2 miliona barela dnevno.
Prema prognozama američke agencije, neto izvoz naftnih derivata trebalo bi tokom cijele godine da iznosi u prosjeku 5,6 miliona barela dnevno i da bude veći za 600 hiljada barela dnevno nego prošle godine. Obim izvoza trebalo bi ujedno da bude najveći otkako se vodi evidencija.
Od početka rata na Bliskom istoku porasla je i potražnja za američkom sirovom naftom, objavila je američka Uprava za energetiku, uz rast američkog izvoza u aprilu na 5,4 miliona barela dnevno i pad uvoza na 5,6 miliona barela dnevno.
Ove godine američki neto uvoz sirove nafte trebalo bi da iznosi u prosjeku 1,4 miliona barela dnevno, predviđa američka Uprava za energetiku, i da bude manji za 800 hiljada barela nego prošle godine.
Saudijska Arabija i Rusija značajno su zaostajale za američkim kompanijama u povećanju proizvodnje i mnogo prije početka američko-iranskog rata.
Proizvodnja nafte i naftnih derivata u SAD-u gotovo je utrostručena od 2000. godine i dostigla je oko 22 miliona barela dnevno. Saudijska proizvodnja nafte i derivata u istom periodu uglavnom se kretala između deset i 12 miliona barela dnevno, u zavisnosti od OPEC-ovih kvota.
Ruska proizvodnja nafte i derivata porasla je u periodu od 2000. do 2010. godine sa šest na deset miliona barela dnevno, a zatim je od 2010. do 2020. porasla za dodatna dva miliona barela dnevno. Međutim, od 2020. godine uglavnom stagnira, a potom je pala ispod deset miliona barela dnevno.
Svjetska potražnja za naftom dostigla je prošle godine 104 miliona barela dnevno, u odnosu na 87 miliona barela dnevno koliko je iznosila 2010. godine. To znači da su najveći dio globalnog rasta potražnje u posljednjih 15 godina pokrivali američki bareli, nakon procvata proizvodnje nafte iz škriljaca.
SAD je 2015. ukinuo četrdesetogodišnju zabranu izvoza, uvedenu tokom OPEC-ovog embarga, a deset godina kasnije postao je najveći svjetski izvoznik.
Za razliku od Saudijske Arabije i Rusije, gdje država u potpunosti ili djelimično kontroliše proizvodnju i izvoz nafte, američki naftni procvat zasniva se na odlukama privatnih kompanija koje se prvenstveno vode profitom.
Od početka rata u Ukrajini 2022. godine evropske zemlje sve se više oslanjaju na naftu iz SAD-a, a od početka ove godine gotovo polovina američkih isporuka nafte bila je namijenjena tržištima Starog kontinenta. Još 2021. godine udio Evrope u američkom izvozu iznosio je 37 odsto.
Azijske zemlje nekada su većinu nafte kupovale na Bliskom istoku, a sada naručuju sve više barela od američkih dobavljača. U maju je tako udio Azije u američkom izvozu nafte iznosio oko 46 odsto, u odnosu na oko 37 odsto u istom mjesecu prošle godine.
