Povjerljiva procjena CIA-e upozorava da Izraelu prijeti opasnost od građanskog rata ili potpunog raspada države. Unutrašnje političke, ekonomske i društvene podjele produbljene su nakon godina rata u Gazi, kao i sukoba u Libanu i Iranu, piše vašingtonski Drop Site News.
Sadržaj izvještaja iz avgusta, naslovljenog „Pukotina iznutra“ (Fracture From Within), za Drop Site News opisala su dva američka izvora. Dokument su sastavili stručnjaci iz CIA-ine jedinice Red Cell, koja je zadužena za „alternativne analize“, a zasniva se na kombinaciji javno dostupnih informacija i američkih obavještajnih podataka.
Analiza se, po svemu sudeći, odnosi isključivo na jevrejske građane Izraela i ne obuhvata Palestince sa izraelskim državljanstvom. Oni čine oko 20 odsto stanovništva i žive u sistemu diskriminacije koji Amnesty International i druge organizacije za ljudska prava nazivaju aparthejdom. CIA nije odgovorila na zahtjev za komentar.
Opasna kombinacija pritisaka
Analitičari CIA-e navode opasnu kombinaciju pritisaka koji se intenziviraju uoči izraelskih izbora zakazanih za 27. oktobar. Među njima su ekonomska kriza i ogromni vojni troškovi, povratak teško naoružanih veterana sa ratišta koji se bore sa teškim psihološkim traumama, kao i sve veći bijes zbog izuzeća ultraortodoksnih muškaraca od vojne službe.
Dodatni pritisci su eskalacija nasilja doseljenika na okupiranoj Zapadnoj obali i borba premijera Benjamina Netanjahua za ostanak na vlasti, koja izaziva ustavnu krizu.
Zadatak CIA-inih „crvenih timova“ jeste razvijanje analiza i ideja koje preispituju uvriježene pretpostavke i razotkrivaju propuste u razmišljanju unutar obavještajnog aparata. „Autori ovog izvještaja su stručnjaci za Izrael“, rekao je izvor iz obavještajne zajednice. „Ovo nije puko nagađanje. S obzirom na predstojeće izbore i duboke podjele u Izraelu, njihov zaključak da je dovoljna samo iskra za pravi unutrašnji sukob treba shvatiti ozbiljno.“
Podjela oko vojne obaveze
Jedan od najvećih raskola u izraelskoj politici ne tiče se protivljenja ratnim zločinima, već pitanja ko mora da ratuje, a ko je pošteđen. Ultraortodoksni muškarci tradicionalno su izuzeti od vojne službe i istovremeno primaju državne subvencije, što je postalo neodrživo zbog stalnih mobilizacija rezervista. Njihovo kolektivno odbijanje služenja vojske ne zasniva se na protivljenju ratu, već ultraortodoksni lideri tvrde da vojska ugrožava vjerski život i njihovu obavezu proučavanja Tore. Međutim, nakon godina tokom kojih su rezervisti neprestano napuštali poslove i porodice, to izuzeće postalo je veliki izvor ogorčenja u društvu.
Istovremeno, domaćinstva osjećaju teret ratne politike. Cijene hrane dostigle su rekordne nivoe, a troškovi namirnica, uključujući svježe voće i povrće, porasli su 9,5 odsto u posljednje dvije godine. To je dodatno pogoršalo krizu troškova života.
Veliki dio opozicije Netanjahuu ne protivi se brutalnosti prema Palestincima, već načinu na koji on upravlja situacijom. Glavne cionističke opozicione stranke i same su podijeljene oko liderstva i koalicione strategije, a Netanjahua najviše kritikuju zbog odgovornosti za bezbjednosni propust 7. oktobra. Nedavna istraživanja javnog mnjenja pokazuju da se i Netanjahuov blok i opozicija teško približavaju 61 mandatu potrebnom za formiranje vlade.
Izvori upozoravaju da kombinacija političkih podjela i sve većeg broja naoružanih, traumatizovanih veterana ima istorijske presedane. „Poznato je da su njemački Freikorps bili veterani sa PTSP-om, naoružani i željni krvi“, rekao je izvor. „Ne tvrdim da je Izrael nakon Gaze isto što i Njemačka nakon Prvog svjetskog rata, ali neki su elementi svakako slični.“
Međunarodna izolacija i pad podrške
Izrael se suočava i sa sve većom međunarodnom izolacijom, uključujući slabljenje podrške u Sjedinjenim Državama. To izraelski zvaničnici u privatnim razgovorima smatraju dugoročnom prijetnjom. U izvještaju iz avgusta navodi se da bi status Izraela kao „države parije“ mogao biti jedan od faktora koji će dovesti do raspada.
Prema drugoj procjeni CIA-e, o kojoj je u julu izvijestio Capital & Empire, izraelski zvaničnici vjeruju da se američki politički konsenzus o savezništvu raspada. Smatraju da bi dalje oslanjanje na milijarde dolara direktne američke vojne pomoći s vremenom moglo postati politički neodrživo. Zato pokušavaju da se još dublje integrišu u američki vojni, obavještajni i odbrambeni sistem, kako bi budućim vladama bilo teže da raskinu te veze. Prema istraživanju Pew Research Centera, do ovog proljeća 60 odsto Amerikanaca imalo je negativno mišljenje o Izraelu, što je porast u odnosu na 53 odsto godinu ranije.
Taj pad podrške sve je vidljiviji i unutar američkog bezbjednosnog aparata. „Obavještajna zajednica, kao i ostatak Amerike, vojska i svi drugi, sve je frustriranija zbog resursa i političkog kapitala koji se troše na održavanje Izraela“, kaže izvor. „I dok radimo na daljem povezivanju naših vojno-industrijskih kapaciteta, postoji duboko nezadovoljstvo jer to radimo za zemlju koja nas je uvukla u rat koji gubimo i koja nas špijunira.“
Scenariji za eskalaciju sukoba
U izvještaju CIA-e razmatra se i kako bi se ti pritisci mogli razvijati ako se izraelska unutrašnja kriza produbi – odnosno kako bi iskra mogla pretvoriti politički raskol u otvoreni građanski sukob i šta bi nakon toga uslijedilo. Među mogućim scenarijima su povlačenje stranih tehnoloških kompanija i stručnjaka za vještačku inteligenciju, što bi dodatno urušilo opterećenu ekonomiju.
Takođe se pominje preispitivanje normalizacije odnosa od strane regionalnih vlada, kao i mogućnost da Hamas ili Hezbolah iskoriste period unutrašnje slabosti. Izvori ističu da se u izvještaju izričito koristi izraz „građanski sukob“.
Moć Izraela decenijama se zasnivala ne samo na oružju i američkoj podršci, već i na percepciji da su njegova vojna nadmoć, obavještajna superiornost i unutrašnja kohezija neuništivi. Ipak, ova procjena upozorava da se ispod slike o nadmoćnoj sili gomilaju ekonomske, političke i društvene proturječnosti koje sama vojna moć možda neće moći da obuzda.
