Briselski Politiko, koji je imao uvid u nacrt, navodi da Brisel strogo kontroliše vladine subvencije biznisu u EU, ali da postoje izuzeci definisani okvirima, pri čemu će glavni okvir – Opšta uredba o grupnom izuzeću (GBER) – biti izmijenjen do kraja godine.
Evropska komisija (EK) je u februaru objavila početni nacrt za javnu raspravu sa ciljem da ga završi do kraja godine. Ažurirani nacrt na 200 strana daje prednost lokalnom i nezavisnom novinarstvu jer omogućava vladama da finansiraju male i srednje medije bez formalne provjere Brisela.
“Mala i srednja preduzeća aktivna u sektoru štampe igraju ključnu ulogu u zaštiti medijskog pluralizma, kulturne i jezičke raznolikosti i pristupa građana pouzdanim informacijama, posebno na lokalnom i regionalnom nivou”, navela je Komisija.
Komisija je takođe istakla strukturne izazove koji proizilaze iz digitalne transformacije medijskog tržišta, prenio je Politiko.
Da bi se kvalifikovali za državnu pomoć, korisnici bi morali da ispune najmanje jednu stavku sa Komisijine kontrolne liste koja uključuje očuvanje medijskog pluralizma i diverzitet mišljenja, kao i prelazak na digitalni sadržaj uz istovremeno zadržavanje štampanih izdanja.
„Izuzeće pokriva pomoć koja teži ciljevima kulture, uključujući jezičku raznolikost, digitalizaciju štampanih publikacija ili promociju štampanih“, rekla je za Politiko o mjerama za štampu Kerol Mačkovič, pravnica u kompaniji Kovington i Berling.
Uredba GBER inače pokriva većinu sektora ekonomije, od poljoprivrede do transporta, i meta je intenzivnog lobiranja iz prestonica EU.
Među članicama EU su na jednoj strani zemlje poput Njemačke, koja mnogo troši na državnu pomoć, a na drugoj manje države, uključujući nordijske, koje se zalažu za slobodnu trgovinu, a koje se žale da nacionalne subvencije iskrivljuju jedinstveno tržište EU.
Danska – vodeći zagovornik proširivanja državne pomoći na medije
Danska je, suprotstavljajući se stereotipu, bila vodeći zagovornik proširenja izuzeća iz GBER na medije. Danci su prošle godine u konsultacijama rekli da okvir državne pomoći treba da bude proširen da uključi privatne i javne medijske dobavljače, “kako bi se promovisala harmonizacija i pojednostavilo opšte upravljanje državnom pomoći u sektoru medija”.
Posljednji nacrt GBER snažno je fokusiran na mala i srednja preduzeća i inovacije, kao i na socijalnu dimenziju državne pomoći, jer proširuje uslove za novac koji vlade mogu da ulože u programe obuka i uključivanje radnika u nepovoljnom položaju.
To, međutim, možda neće olakšati stvari, smatra Mačkovič.
“Iako je cilj revizije pojednostavljenje okvira za državnu pomoć, ona bi na kraju mogla da ga učini opširnijim i normativnijim”, upozorila je ona.
Mačkovič je rekla da bi postepeni prelazak Komisije sa širokih kategorija pomoći na usko definisane izuzetke mogao da utiče na članice EU da osmisle mjere koje ne odgovaraju u potpunosti stvarnim potrebama kompanija kako bi se izbjeglo obavještavanje EK.
Komisijini podaci pokazuju da su članice EU 2024. potrošile na državnu pomoć 168,2 milijarde eura, pri čemu najviše Njemačka, Francuska i Italija.
