Poslanici Skupštine Crne Gore Nikola Milović, Nikola Rakočević, Mihailo Anđušić, Zoja Bojanić Lalović, Sonja Popović, Nikola Zirojević, Adrijan Vuksanović, Mehmed Zenka podnijeli su Predlog za ocjenu ustavnosti i zakonitosti člana 100 Zakona o klimatskim promjenama Ustavnom sudu Crne Gore, smatrajući da se tom odredbom grubo krše osnovni ustavni principi pravne sigurnosti, zabrane povratnog dejstva zakona i jednakosti subjekata pred zakonom.
Osporeni član, kako navode u zajedničkom saopštenju, propisuje dabesplatno dodijeljeni emisioni krediti, stečeni na osnovu ranijeg zakonskog okvira, prestaju da važe 1. maja 2026. godine, čime se direktno zadire uzakonom stečena prava privrednih subjekata, bez postojanja jasno definisanog javnog interesa, proporcionalnosti i pravne osnove.
“U tom okviru,Uniprom Kombinat aluminijuma Podgoricaje zakonito stekao pravo na besplatne emisione kredite, koje je koristio zaekološku rekonstrukciju i unapređenje proizvodnih procesa, čime je značajno smanjena emisija gasova sa efektom staklene bašte”, ističu.
Prema njihovim riječima, selektivno i retroaktivno ukidanje već stečenih emisionih kredita, bez jasnog i obrazloženog javnog interesa, predstavljane samo pravno problematičan potez, već idirektan udar na ekološku politiku države s očiglednim političkim ciljem - uništavanje poslovanja jednog od rijetkih predstavnika industrije Crne Gore.
Takva odluka, ukazuju, obesmišljava osnovni cilj ETS sistema —smanjenje ukupnih emisija kroz tržišne mehanizme, podsticanje investicija u čiste tehnologije i sprečavanje izmještanja energetski intenzivne industrije van Crne Gore.
“Dodatno, ovakvo postupanje otvara ozbiljno pitanjediskriminacije samo jednog privrednog subjekta i to upravo Uniproma i Kombinata aluminijuma koji suispoštovali pravila, ulagali u ekologiju i smanjili zagađenje. Na kraju, ovakva odluka ozbiljna je prijetnja javnom interesu jer direktno utiče na zdravlje građana Zete i Podgorice i prijeti ponavljanjem scenarija iz Pljevalja”, navode u saopštenju.
Podsjećaju da je Crna Gora, u okviru procesa evropskih integracija i obaveza preuzetih Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju, uspostavilanacionalni sistem trgovine emisionim kreditima (ETS), u skladu sa pravnom tekovinom Evropske unije i pravilima Sekretarijata Energetske zajednice.
Taj sistem je, kako dodaju, potvrđen kao funkcionalan i usklađen sa evropskim standardima i od strane Energetske zajednice.
Poslanici su u predlogu ukazali da emisioni krediti imaju ekonomsku vrijednost i pravni karakter imovine, te da njihovo ukidanje predstavlja povredu prava na mirno uživanje imovine, garantovanog Ustavom Crne Gore i Protokolom 1 uz Evropsku konvenciju o ljudskim pravima.
Zbog rizika nastankaneotklonjive štete, predloženo je i da Ustavni sud doneseprivremenu mjeru obustave primjene člana 100 Zakona o klimatskim promjenama, do konačne odluke o njegovoj ustavnosti.
“Na kraju, ističemo da sezaštita životne sredine ne može graditi na pravnoj nesigurnosti, retroaktivnosti i selektivnoj primjeni zakona, jer to dugoročno vodi ka većem zagađenju, manjem povjerenju investitora i udaljavanju Crne Gore od evropskih standarda kojima teži”, zaključuju.
