Građanin iz Berana ušao je u policijsku stanicu po pozivu, a iz nje je izašao osam sati kasnije a da nije bio formalno uhapšen, bez advokata, bez ikakvog zakonskog osnova za zadržavanje. Zaštitnik ljudskih prava i sloboda je utvrdio je da je policija prekršila i Ustav i Evropsku konvenciju o ljudskim pravima.
U mišljenju je navedeno da su policijski službenici Odjeljenja bezbjednosti Berane grubo prekršili zakon i osnovna ljudska prava građanina koji se obratio pritužbom. Mišljenje je potpisala zamjenica Zaštitnika Mirjana Radović, a upućeno je Ministarstvu unutrašnjih poslova, Upravi policije i Osnovnom državnom tužilaštvu u Beranama.
Satima bez advokata
Građanin iz Berana je Zaštitniku podnio pritužbu da su ga policijski inspektori tokom jednog dana u aprilu 2025. godine držali u prostorijama OB Berane duže od sedam sati, tokom kojih je, kako navodi, bio izložen prijetnjama, ucjenama i psihičkom pritisku. Tvrdio je da mu nije bilo dozvoljeno ni da ode do toaleta, da mu je uskraćeno pravo na advokata, te da su mu inspektori pominjali porodicu i djecu kao sredstvo pritiska. Građanin je u pritužbi naveo i da su inspektori sami sastavljali izjavu na njegovu štetu, ali koji ombudsman nije mogao potvrditi kao utvrđenu činjenicu na osnovu dostavljene dokumentacije.
Pozadina slučaja povezuje se sa istragom o podmetanju požara na vozilu jednog doktora u krugu KBC Berane u martu 2025. godine. Pregledom video-nadzora policija je identifikovala počinioca, a operativnim radom došla do saznanja da je građanin koji se žalio mogao biti nalogodavac. Na osnovu toga je pozvan na poligrafsko testiranje i uzimanje obavještenja.
Rupe u sistemu
Ključni nalaz ombudsmana tiče se pravne rupe kojom se policija često služi: ako se lice formalno ne „uhapsi“, već se drži u prostorijama kao „građanin koji daje obavještenje“, policija smatra da ne važe iste zakonske garancije kao kod lišenja slobode. Građanin je u prostorijama OB Berane proveo ukupno od 9:30 do 17:59 časova, međutim ombudsman kao period faktičkog nadzora računa od 11:30, od momenta kada je poligrafski ispitivač počeo preduzimati radnje pa do do 17:59 časova kada je sproveden u tužilaštvo, što iznosi šest sati i 29 minuta, i što je u direktnoj suprotnosti sa zakonskim maksimumom od šest sati.
Zaštitnik je ovakvo postupanje odlučno odbacio. U mišljenju se navodi da je sprečavanje lica da napusti policijske prostorije u trajanju dužem od šest sati, bez formalne odluke o lišenju slobode i bez obavještavanja o pravima, predstavljalo faktičko lišenje slobode nezakonito i proizvoljno, suprotno Ustavu Crne Gore i Evropskoj konvenciji o ljudskim pravima. Zaštitnik se pri tome pozvao na ustaljenu praksu Evropskog suda za ljudska prava, koji jasno stoji na stanovištu da se lišenje slobode cijeni prema stvarnoj situaciji, a ne prema tome kako ga policija formalno naziva.
Pored toga, utvrđeno je da Zakonik o krivičnom postupku jasno propisuje da prikupljanje obavještenja od istog lica može trajati najduže šest sati a u ovom slučaju taj rok je prekoračen, pri čemu su posljednja tri i po sata prošla bez ikakvog proceduralnog osnova.
Ni poziv nije bio zakonit
Ombudsman je utvrdio i da poziv koji je uručen građaninu nije sadržavao obaveznu napomenu da ima pravo da u policiju dođe zajedno sa advokatom, što je direktna zakonska obaveza i prema Zakoniku o krivičnom postupku i prema Zakonu o unutrašnjim poslovima. Isto je ponovljeno i u kasnijem pozivu za vještačenje telefona.
Zaštitnik je utvrdio da ovo nije izolovani propust, odnosno slučaj. U mišljenju eksplicitno ukazuje na kontinuitet loše prakse, napominjući da je iste preporuke OB Berane davao još 2018. i 2020. godine i da one do danas nijesu ispoštovane.
Što je preporučeno
Zaštitnik je uputio niz preporuka. Od Ministarstva unutrašnjih poslova, konkretno Odjeljenja za unutrašnju kontrolu policije zatraženo je da ispita eventualnu disciplinsku odgovornost policijskih službenika koji su postupali u ovom slučaju. OB Berane dobilo je nalog da uspostavi urednu evidenciju lica koja dolaze po pozivu, u skladu sa standardima Evropskog komiteta za prevenciju torture, te da ubuduće u svim pozivima navodi pravo na advokata.
