Razlog je težnja američkog predsjednika Donalda Trampa da ta država preuzme Grenland, koji je već dugo teritorija u sastavu Kraljevine Danske.
Pritom, prekomorske teritorije uglavnom su dio nasljeđa iz kolonijalnog perioda. I dok su mnoge od njih u prošlom vijeku proglasile nezavisnost, neke su izabrale da i dalje budu u manjoj ili u većoj mjeri pod jurisdikcijom drugih zemalja. Razlozi su različite prirode – od ekonomske stabilnosti, preko bezbjednosti, sve do toga da su pojedine teritorije isuviše male kako bi bile u potpunosti nezavisne.
Otud, ovom prilikom donosimo prikaz koji se odnosi na prekomorske teritorije. A preciznije – o 10 država koje ih imaju najviše u svom vlasništvu.
Ujedinjeno Kraljevstvo (14)
Pod britanskom krunom i dalje su brojne prekomorske teritorije, a među naseljenijima su Angilja, Bermuda, Britanska Djevičanska Ostrva, Kajmanska Ostrva, Foklandska Ostrva, Gibraltar i Montserat. Svi imaju samoupravu, a Ujedinjeno Kraljevstvo ima nadležnosti u domenu odbrane i vanjskih poslova.
Foklandska Ostrva
Među britanskim prekomorskim teritorijama još su i Pitkern, Sveta Helena, Južna Džordžija i Južna Sendvička Ostrva.
Kao prekomorska teritorija vode se i dvije vojne baze na Kipru – Akrotiri i Dekelija. I najzad, među prekomorskim teritorijama pod jurisdikcijom Ujedinjenog Kraljevstva su i Britanska teritorija Antarktika i Britanska teritorija Indijskog okeana.
Donedavno je postojao i 15. britanski posjed – arhipelag Čagos. No, zvanični London je ta ostrva vratio pod suverenitet Mauricijusa.
Ne treba zaboraviti ni da su pojedina ostrva nedaleko od britanske obale i dalje pod krunom – riječ je o Kanalskim i ostrvu Ajl of Man.
Sjedinjene Američke Države (14)
Pod američkom jurisdikcijom je ukupno pet naseljenih, te devet nenaseljenih prekomorskih teritorija.
Među naseljenima su Portoriko, Američka Djevičanska Ostrva, Američka Samoa, Guam i Sjeverna Marijanska Ostrva.
Američka Samoa
Kada su u pitanju gotovo ili potpuno nenaseljene teritorije, u pitanju su ostrva Bejker, Hauland, Džarvis, Džonston, Kingman, Midvej, Navasa, Palmira i Vejk.
Francuska (13)
Među francuskim prekomorskim posjedima, ukupno je pet u potpunosti dio te države. Riječ je o Francuskoj Gvajani, Gvadelupu, Martiniku, Reinionu i Majotu, čiji poslanici sjede u francuskom parlamentu. Pritom, zvanična valuta na svim tim teritorijama je euro.
Veći stepen autonomije imaju Francuska Polinezija, Nova Kaledonija, San Pjer i Mikelon, Valis i Futuna, Sen Marten, Sen Bartolomej, te ostrva Kliperton.
Nova Kaledonija
Pritom, među francuskim prekomorskim posjedima su i Francuske južne i antarktičke zemlje, ali povodom nekih njihovih djelova postoje sporenja povodom vlasništva sa državama poput Mauricijusa, Madagarskara i Komorskih Ostrva.
Australija (7)
Od sedam australijskih prekomorskih teritorija tri su naseljene.
Riječ je o Božićnom ostrvu, Norfoku i Kokosovim ostrvima. Žitelji tih teritorija su državljani Australije.
Četiri preostala posjeda Australije služe uglavnom za naučna i meteorološka ispitivanja. Riječ je o Herdovom i ostrvima Mekdonald, Ostrvima Ešmor i Kartije, Ostrvima Koralnog mora, te Australijskoj teritoriji Antarktika.
Holandija (6)
Među šest holandskih prekomorskih teritorija, reprezentaciju jedne ćemo ove godine gledati na Svjetskom prvenstvu u fudbalu. Riječ je o Kurasau.
Kurasao
I preostalih pet posjeda nalaze se na Karibima. Od toga, uz Kurasao, sopstvene vlade, parlamente i premijere imaju i Aruba i Sen Marten.
Sa druge strane, Boner, Sveti Eustahije i Saba su pod direktnom nadležnošću Haga. No, oni imaju lokalnu samoupravu i koriste američki dolar.
Norveška (5)
Manje je poznato da Norveška ima pet prekomorskih posjeda. No, mnogi su čuli za Svalbard, koji je naseljen. Pod norveškom upravom je i vulkansko ostrvo Jan Majen, na kojem živi dvadesetak ljudi – mahom angažovanih u meteorološkoj službi ili u vojnoj bazi.
Pored toga, Norveška polaže pravo i na tri nenaseljene teritorije na području Antarktika – ostrvima Buve, Petra i Zemlji kraljice Maud.
Novi Zeland (4)
Među četiri prekomorska posjeda Novog Zelanda, dva imaju samoupravu. Riječ je o Kukovim ostrvima i o Niueu. Kada su pitanju te teritorije, Novi Zeland ima nadležnosti isključivo u pogledu odbrane i vanjske politike.
Niue
Sa druge strane, Tokelau i dalje nema status samouprave. Novi Zeland, takođe, polaže pravo nad Rosovom zavisnom teritorijom na Antarktiku.
Danska (2)
Danska ima dva prekomorska posjeda, koji imaju status samouprava. Obje su nam dobro poznate.
Prva su Farska Ostrva – u posljednje vrijeme ih Crna Gora ne može mimoići gotovo ni u jednom sportskom takmičenju. Drugi je, naravno, Grenland.
Kina (2)
Ukoliko govorimo o Kini, ona zapravo i nema prekomorske teritorije u pravom smislu riječi. U pitanju su dvije specijalne administrativne oblasti.
Makao
Prva je Hong Kong, a druga Makao. Obje teritorije su generalno autonomne i potpadaju pod princip „jedna država, dva sistema“.
Portugal (2)
Portugal je bio kroz istoriju jedna od najvećih kolonijalnih sila, a dana sima dva prekoorska posjeda, pri čemu oba imaju autonomiju. Oba se nalaze u Atlantiku.
Riječ je o Azorskim ostrvima i o Madeiri.
