Osmansko carstvo potpisalo je kapitulaciju u Prvom svjetskom ratu 30. oktobra 1918. godine, a s obzirom na to da je u pola zemlje tada vladala otvorena pobuna ili je bila pod stranom okupacijom, bilo je jasno da je došao kraj osmanske države, piše Index.hr.
Od svjetske sile do bolesnika na Bosforu
Osmansko carstvo nekada je bilo centar svijeta. Svi naučnici, intelektualci, doktori, umjetnici i filozofi vrijeme su provodili u novovjekovnom Carigradu, gdje su mogli čitati svjetsku i antičku literaturu. Osmansko carstvo bilo je najmoćnija država svijeta te je do 18. vijeka diktiralo politiku u gotovo polovini Evrope.
Međutim, tehnološki i industrijski napredak na zapadu omogućio je nekim novim zemljama da preuzmu svjetsko vođstvo. U 18. vijeku Osmansko carstvo nastavilo je ratovati u Ecropi, no kombinocana hrišćanska vojska sve je uspješnije odbijala njihove napade. Osmansko carstvo počelo se suočavati s prvim problemima kad je prestalo osvajati nova područja.
Njihov politički sistem bio je povezan s davanjem zemlje vojsci koja se za nju borila. Kad je ponestalo zemlje koju bi dali vojsci, osmanski vrh nije znao kako temeljno reformisrati državu. Carstvo je počelo stagnirati, dok se zapadna i srednja Evropa industrijalizovala.
Klijentska država zapadnih sila
Tokom 19. vijeka Osmansko carstvo postalo je zavisno o zapadnim zemljama i njihovim kreditima. Velika Britanija i Francuska nijesu je samo ekonomski iskoristile već su je često i branile. Uključile su se u niz ratova protiv Rusa kako bi spriječili novu silu s istoka da proguta drevno carstvo.
Osmanskom carstvu atmosfera 19. vijeka dodatno nije odgovarala zbog razvoja nacionalizma. Njeni podređeni narodi počeli su mahati svojim zastavama i pokušavali izboriti što veću autonomiju, ako ne i nezavisnost.
Tako se ogromno carstvo tokom 19. vijeka drastično smanjilo. Tamo gdje je društvo razvilo svoj nacionalizam, nastale su nove zemlje, poput Crne Gore, Srbije, Rumunije, Grčke ili Bugarske. Tamo gdje je nacionalizam bio još preslab, Velika Britanija, Francuska, pa čak i nova Italija anektirali su teritoriju kako bi proširili svoj uticaj (Egipat, Libija, Alžir).
Prvi svjetski rat
Osmansko carstvo ušlo je u Prvi svjetski rat na strani jedine zemlje koja ga nije opljačkala u posljednjih sto godina, a to je bilo novo Njemačko carstvo. Vođstvo oko sultana takođe nije vjerovalo Rusiji, Velikoj Britaniji ili Francuskoj, koje su ga stalno ucjenjivale.
Ipak, u ratu nijesu briljirali. Ne zato što su imali neefikasnu vojsku ili lošu tehnologiju, već zato što nijesu izdržali napade sa svih strana. Arapska pobuna koju su organizovali Britanci dodatno je otežala situaciju.
Kad je kapitulacija potpisana, Antanta je veselo trljala rukama i jedva čekala podijeliti plijen koji je dogovoren još 1914. godine, nekoliko dana nakon što se Carstvo uključilo u rat. Prema ugovoru iz Sevresa, Osmanlije će biti svedeni na malu državicu u srcu Anatolije. Istanbul i okolni posjedi postaće internacionalni protektorat (dakle, pripašće Velikoj Britaniji), a ostatak zemlje podijeliće Grci, Jermeni, Italijani i Francuzi.
I tako je trebalo biti. Osmansko carstvo trebalo je nestati, a mala Turska postati nevažna zemlja daleko od Evrope. Međutim, Turci su u zadnji čas pronašli svog nacionalnog heroja. Mustafa Kemal okupio je svoje dobrovoljce, poveo ih u rat i, na iznenađenje baš svih, spasio Tursku od sigurne propasti.
