NVU Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru - STEGA saopštila je da traži hitno usvajanje Plana odgovornog i održivog ekonomskog rasta.
Kako navode iz STEGA-e, premijer Milojko Spajić snosi punu odgovornost što je "Euro model" predstavio kao gotovu stvar prije nego je pokazao koliko program košta i iz kojih će se izvora finansirati.
“Neprihvatljivo je da se odluke o zaradama, penzijama, porezima i budućnosti države donose bez prethodne javne rasprave i usaglašavanja sa ključnim društvenim i međunarodnim partnerima. Potpunu računicu Ministarstvo finansija najavljuje do sredine novembra. Fiskalni savjet saopštio je da o programu zna samo iz javnih informacija i da nije dobio zvaničan zahtjev za mišljenje. Vlada tako zaobilazi instituciju osnovanu kao uslov za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 17”, upozoravaju iz STEGA-e.
Predsjednik Vlade, kako kažu, mora objaviti potpunu budžetsku računicu: koliko koštaju nove mjere, iz kojih će ih trajnih prihoda finansirati i kako će obezbijediti otplatu obveznice.
“Evropski naziv programa ne daje premijeru pravo da zaobilazi evropske standarde, obaveze Crne Gore u procesu pristupanja EU i Reformsku agendu. Profesorica Ekonomskog fakulteta Maja Baćović procjenjuje da bi tekući rashodi porasli za 600–700 miliona eura. Upozorava na moguću inflaciju od 14–15% i smatra logičnim povećanje PDV-a na 23%. U decembru 2027. dospijeva i euroobveznica od 750 miliona eura. Podsjećamo da su Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti utvrđene fiskalne granice: budžetski deficit najviše 3% BDP-a i javni dug ispod 60% BDP-a”, navode oni.
Stoga, poručuju, taže dosljednu primjenu zakonom utvrđenih fiskalnih ograničenja, jačanje nezavisnog nadzora i uvođenje djelotvornih mehanizama odgovornosti za njihovo kršenje.
“Zahtijevamo hitnu izradu i usvajanje Plana odgovornog i održivog ekonomskog rasta za narednih 10 - 15 godina, usklađenog sa zakonima, Reformskom agendom, Planom rasta EU i evropskim fiskalnim obavezama i zaštitnim mehanizmima. Plan mora predvidjeti mjere za ostvarivanje dugoročnog realnog rasta BDP-a od 4,5-5% godišnje. Za godišnju inflaciju predlažemo prag upozorenja od 6% i gornju granicu od 7%. Plan mora nastati uz najšire učešće stručne javnosti, građana, NVO, univerziteta, privrede, sindikata, stručnjaka i medija. Vlada mora zatražiti stručnu saradnju EU, EBRD-a, EIB-a, Svjetske banke i MMF-a kroz otvorene konsultacije, nezavisne analize i jasne fiskalne projekcije. Nakon javnog predstavljanja i debate, Plan mora biti usaglašen sa EU i usvojen u Skupštini Crne Gore”, poručuju.
Plan, kako dodaju, mora obavezivati svaku buduću vladu, uz mjerljive godišnje obaveze.
“Ako se prekrše fiskalne granice, inflacija pređe 7% ili realni godišnji rast BDP-a padne ispod 4%, vlada mora odmah objaviti analizu uzroka i Skupštini predložiti korektivne mjere sa rokovima, odgovornim institucijama i zaštitom kupovne moći najugroženijih. Sprovođenje Plana podliježe javnom izvještavanju i parlamentarnom nadzoru. Neispunjavanje godišnjih obaveza ili izostanak predloga ili sprovođenja korektivnih mjera mora pokrenuti javnu i parlamentarnu raspravu o odgovornosti, povjerenju i smjeni Vlade”, kažu iz STEGA-e.
Od vlasti i opozicije zahtijevaju da Plan odgovornog i održivog ekonomskog rasta prihvate kao zakonski obavezujući okvir državne politike.
“Stručnu javnost i građane pozivamo da učestvuju u njegovoj izradi i raspravi. Javni novac ne smije biti korišćen kao sredstvo lične ili partijske promocije. Ko njime raspolaže, mora građanima položiti račun”, poručuju iz STEGA-e.
