Kako nijesu bili stvoreni uslovi za organizaciju događaja u skladu sa obavezama koje proizilaze iz ustavno-pravnog poretka Crne Gore i međunarodnog karaktera samog skupa, Ministarstvo vanjskih poslova je donijelo odluku da ceremoniju otvaranja Ljetnje škole za mlade diplomate „Gavro Vuković“ organizuje na drugoj lokaciji.
To je zvanično saopšteno Pobjedi iz resora na čijem je čelu Ervin Ibrahimović, nakon što je lokacija za početak ovog značajnog međunarodnog skupa praktično u posljednjem trenutku promijenjena.
Ljetnja škola za mlade diplomate „Gavro Vuković“ već 18 godina je započinjala u Beranama, u kući nekadašnjeg crnogorskog ministra vanjskih poslova i bliskog saradnika kralja Nikole. Tradicija je ove godine prekinuta, pošto je Ministarstvo vanjskih poslova odlučilo da ceremonija bude u Vladinom domu na Cetinju.
Na devetnaestom izdanju učestvuju mlade diplomate i diplomatkinje iz 48 zemalja, koji će svoje znanje sticati širom Crne Gore, u Kolašinu, na Žabljaku, u Budvi, Kotoru i Podgorici. Početak rada Škole svečano su obilježili ministar Ibrahimović i stalna predstavnica UNDP-a Ekaterina Paniklova u ime ove visoke međunarodne organizacije uz čiju podršku je organizovan cijeli događaj. No, izostao je, očekivano, predsjednik opštine Berane Đole Lutovac.
Trobojka
Promjeni ne samo objekta, već grada u kome će biti održano otvaranje Škole, prethodio je zvaničnan dopis MVP-a Opštini Berane prošlog petka. U njemu mole nadležne da „za potrebe zvaničnog otvaranja na Spomen-kući Gavra Vukovića bude istaknuta samo državna zastava Crne Gore“.
Ovaj spomen-objekat već više godina iznad ulaza ima istaknutu državnu zastavu Crne Gore i trobojku sa grbom iz vremena Kraljevine Crne Gore. Kako su ranije precizirali iz beranske opštine, riječ je „trobojci pod kojom je podignut opštenarodni ustanak u Crnoj Gori protiv fašističkog okupatora 13. jula 1941. godine“, iako istorijski fakti ne govore u prilog toj tvrdnji.
Kako sporna zastava nije uklonjena ni nakon njihovih sugestija da se međunarodni skup ne može odvijati pod okriljem nepriznatih simbola, MVP je odlučio da domaćin otvaranja bude istorijska prijestonica Crne Gore. Prema pisanju pojedinih medija, promjena je urađena „zbog tehničkih razloga“, iako je Spomen-kuća Vukovića obnovljena i uređena prošlog ljeta.
18Komentarišući odluku da početak rada ovogodišnje Škole ne bude obilježen u Beranama, predsjednik beranske opštine se na društvenoj mreži Fejsbuk javnosti obratio „zbog istorijskog državnog simbola, odnosno crnogorske trobojke“. Po njemu, ovakvom odlukom „ponovo se vraćamo podjelama i ideološkim pristupima pojedinaca“.
“Crnogorska trobojka nije nikakav simbol koji treba da izaziva bilo čiju nelagodu. Naprotiv, riječ je o istorijskoj zastavi Crne Gore, pod kojom je ova država sticala međunarodni ugled, gradila institucije i vodila svoju spoljnu politiku. Njena istorijska utemeljenost prepoznata je i u važećem Zakonu o državnim simbolima, koji je definiše kao jedan od istorijskih državnih simbola Crne Gore”, naveo je on.
Lutovac je podsjetio kako je „osim simboličnog otvaranja Ljetnje škole jednom godišnje, malo toga urađeno da se lik i djelo prvog crnogorskog ministra inostranih poslova predstavi na način kakav zaslužuje i kakav priliči njegovom značaju za crnogorsku istoriju i diplomatiju“.
“Umjesto stvaranja novih podjela i vještačkih tenzija, potrebno je da gradimo društvo koje poštuje svoju cjelokupnu istoriju, sve njene simbole i sve ličnosti koje su doprinosile razvoju Crne Gore. Samo društvo koje je pomireno sa prošlošću sopstvene države može sigurno graditi svoju budućnost”, zaključio je on.
Reakcije
Uslijedio je niz reakcija stranaka srpske provinijencije, koji bi se mogli objediniti kao kritika MVP-a zbog toga što odbacuje, kako navode, „istorijsku crnogrsku trobojku“.
Tako je za beranski opštinski odbor Nove srpske demokratije „nedopustivo da manifestacija koja nosi ime vojvode Gavra Vukovića bude izmještena iz Berana zbog političkih tumačenja istorijskih simbola“.
“Crna Gora mora biti država koja poštuje svoju istoriju, svoje simbole i svoje građane, bez selektivnosti, dvostrukih standarda i političkih kalkulacija”, smatraju oni.
Članovi Demokratske narodne partije iz istog grada osudili su, kako su istakli, čin ministra Ibrahimovića da se otvaranje Škole ne održi u Beranama, kao i „zahtjeva da sa Spomen-kuće bude uklonjena tradicionalna trobojka koja se vijori ponosno više od deceniju“.
“Postavljamo legitimno političko pitanje: kome smeta trobojka sa istorijskim značenjem i simbolikom, koja je između ostalog utemeljena u postojećem Zakonu o državnim simbolima? Gospodinu Ervinu Ibrahimoviću očigledno ne smetaju nacionalna obilježja drugih naroda i zajednica kada boravi u Rožajama, Plavu, Petnjici, Ulcinju, Tuzima ili Gusinju, što je i prirodno u građanskoj i multietničkoj Crnoj Gori”, naveli su u reakciji, uz komentar kako im to „liči na djelo prvog savjetnika ministra vanjskih poslova Ranka Krivokapića“.
I oni su istakli da „tradicionalna trobojka nije simbol podjela“, ali i da je „zastava pod kojom je započeo i Trinaestojulski ustanak 1941. godine“.
“Demokratska narodna partija će uvijek braniti pravo srpskog naroda u Crnoj Gori ne sporeći drugima da njeguje svoje istorijsko nasljeđe, tradiciju i simbole, uz puno poštovanje države Crne Gore i svih njenih građana”, dodali su iz DNP-a.
U svemu tome, korak dalje je otišao generalni sekretar Socijalističke narodne partije (SNP) Dragan Vukić prijedlogom upućenim partnerima iz vlasti na državnom nivou.
“Uvjereni smo da će i parlamentarna većina u narednom periodu pokazati odgovornost prema istorijskom nasljeđu Crne Gore i podržati afirmaciju crnogorske trobojke kao istorijske zastave Kraljevine Crne Gore, čime bi se dodatno potvrdio kontinuitet poštovanja državne tradicije i istorijskih simbola naše zemlje. Ne treba stoga posebno obrazlagati potrebu da se istorijska trobojka normira kao narodna zastava”, zaključio je on.
U nizu reakcija stigla je i jedna iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, čiji je državni sekretar Zoran Dabetić iskoristio svoju funkciju da se „obračuna“ sa kolegama iz drugog vladinog resora. On je objavio kako je, „nakon pažljivog sagledavanja okolnosti u vezi sa organizacijom ovogodišnje Škole diplomatije, donio odluku da ne učestvuje u njenim aktivnostima“.
“Ovu odluku donosim povodom izmještanja svečanog otvaranja škole iz Berana na Cetinje, do kojeg je došlo nakon što je Opština Berane odbila zahtjev MVP-a, za uklanjanje zastave Kraljevine Crne Gore sa objekta u kojem je događaj bio planiran. Kao nekadašnji polaznik Škole diplomatije, sa posebnim uvažavanjem posmatram njen značaj u afirmaciji diplomatske kulture, međunarodne saradnje i obrazovanja mladih generacija. Upravo zbog toga, smatram da manifestacija koja nosi ime jednog od najznačajnijih crnogorskih diplomata, mora počivati na principima poštovanja istorijskih činjenica, institucionalnog dijaloga i očuvanja kulturno-istorijskog nasljeđa Crne Gore”, naveo je on.
Iz njegovog obraćanja javnosti teško se može zaključiti na koji način je Dabetić trebalo da bude učesnik ovogodišnje Ljetnje škole, kao ni po kojem osnovu se oglasio, s obzirom na funkciju koju obavlja. No, sve to dobija jasnu stranačku konotaciju kada se uzme u obzir da je on prije nepunu godinu izabran za člana Demokratskog savjeta – savjetodavnog tijela Demokratske Crne Gore.
Stav ministarstva
Odgovor na reakcije, ali i pojašnjenje zbog čega je otvaranje Ljetnje škole izmješteno iz uobičajenog prostora, Pobjeda je zatražila direktno od MVP. Iz resora Ibrahimovića su podsjetili kako je riječ o „jednom od najznačajnijih međunarodnih programa stručnog usavršavanja“ koje organizuju već 19 godina, „okupljajući mlade diplomate iz brojnih država, ugledne predavače, predstavnike međunarodnih organizacija i diplomatskog kora, doprinoseći promociji Crne Gore, njene diplomatske tradicije, vanjskopolitičkih prioriteta, istorije i kulture“.
“Ministarstvo je i ove godine željelo da nastavi dugogodišnju praksu održavanja ceremonije otvaranja škole u Beranama, gradu koji je neraskidivo povezan sa životom i djelom vojvode Gavra Vukovića, po kojem škola nosi ime. Međutim, kao organizator međunarodnog događaja na kojem učestvuju predstavnici brojnih država i institucija, Ministarstvo je bilo dužno da obezbijedi da se ceremonija održi u uslovima koji su u potpunosti usklađeni sa Ustavom Crne Gore, Zakonom o državnim simbolima i pravilima diplomatskog protokola”, ukazali su iz MVP-a.
Prema njihovim riječima, na lokaciji prvobitno predviđenoj za ceremoniju otvaranja, „nalazilo se obilježje koje nije zvanični državni simbol Crne Gore, niti je njegov status kao takvog utvrđen važećim pravnim aktima“.
“Kako nijesu bili stvoreni uslovi za organizaciju događaja u skladu sa obavezama koje proizilaze iz ustavno-pravnog poretka Crne Gore i međunarodnog karaktera samog skupa, Ministarstvo je donijelo odluku da ceremoniju otvaranja organizuje na drugoj lokaciji”, ističe se u odgovoru Pobjedi.
Iz MVP su takođe podsjetili kako su „državni simboli Crne Gore jasno definisani Ustavom Crne Gore i Zakonom o državnim simbolima“. Za obilježje koje se nalazilo na Spomen-kući vojvode Gavra Vukovića ukazuju kako „nije zvanična zastava Crne Gore, niti je kao takvo utvrđeno bilo kojim važećim pravnim aktom države“.
“Takođe, nije riječ ni o istorijskoj zastavi čiji je status potvrđen kroz važeći normativni okvir Crne Gore. Posebno zabrinjava nastojanje da se jedno isključivo protokolarno i pravno pitanje predstavi kao politički spor. Tome, nažalost, doprinose i pojedina javna istupanja nosilaca javnih funkcija čije resorne nadležnosti nijesu povezane ni sa diplomatijom, ni sa organizacijom međunarodnih skupova, ni sa primjenom protokola”, dodaje se u odgovoru našem listu.
Jer, kako zaključuju iz MVP-a, njihova je obaveza bila i ostala da „međunarodne događaje organizuju odgovorno, profesionalno i u skladu sa pravnim poretkom države i standardima njenog međunarodnog predstavljanja“.
No, ovakve odluke i stavovi samo pokazuju da su simboli, i „državni“ i „narodni“, već uveliko postali teren na kome se pokazuje nečija politička orijentacija, dok diplomatija treba da „balansira“ pod pritiscima različitih strana.
Vukotić: Teško da su ustanici nosili „trobojku“
Odlukama Podgoričke skupštine ukinut je svaki simbol države Crne Gore, pa samim tim oni koji su 13. jula krenuli u opštenarodni ustanak sigurno nijesu mogli nositi crnogorsku „trobojku“, kazao je istoričar Vukota Vukotić.
On je za Pobjedu komentarisao brojne navode političara kako je pod ovim simbolom započeo Trinaestojulski ustanak, te da je to razlog zbog kojeg on neće biti uklonjen sa Spomen-kuće Gavra Vukovića već da, naprotiv ove godine treba da bude svuda visoko podignuta na taj datum.
Vukotiću nije poznato da postoje zapisi o „trobojci“ kao zastavi sa kojom se krenulo u odbranu od nadirućeg fašizma.
“Ustanak je podignut upravo kao odgovor na Petrovdansku skupštinu 12. jula, koja je na neki način obnavljala Crnu Goru i koja je podigla tu istu trobojku. Teško da su je onda i ustanici nosili. To bi bilo pomalo čudno”, ukazao je on na tu istorijsku nelogičnost.
Takođe je precizirao da se ni u literaturi, ni u izvorima koje je konsultovao nije susreo sa simbolima koji su se koristili na početku ustanka.
“Vrlo je vjerovatno da su u samom ustanku postojale različite frakcije. Međutim, pošto je događaj uglavnom bio pod uticajem Komunističke partije i u velikoj mjeri organizovan od njene strane, teško je pretpostaviti da bi nosili crnogorsku, pa čak i jugoslovensku trobojku, već prije crvenu zastavu”, istakao je Vukotić.
Knežević: Zeta će 13. jula biti okićena trobojkama pa neka Ibrahimović i Krivokapić dođu da ih skinu
Cijela Zeta će 13. jula biti okićena trobojkama, pa neka Ervin Ibrahimović i Ranko Krivokapić dođu da ih skinu, poručio je lider DNP-a Milan Knežević na jučerašnjoj sjednici Skupštine.
Knežević je to kazao tokom polemike sa poslanikom Bošnjačke stranke Jasminom Ćorović, poručujući i da je trobojka zastava iz Ustava 1905. godine i dvorska zastava kralja Nikole.
Ćorović je prethodno kazao kako otvaranje Ljetnje škole diplomatije „Gavro Vuković“ iz Berana na Cetinje nije izmješteno zbog trobojke, već zbog poštovanja zakona.
“Nije pitanje zašto je izmještena škola, već je glavno pitanje zašto beranske institucije ne poštuju zakone”, kazao je Ćorović.
