Crna Gora je u Izvještaju Evropske komisije za 2026. godinu ostvarila dobar napredak u oba pregovaračka poglavlja iz nadležnosti Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija – Poglavlju 25 (Nauka i istraživanje) i Poglavlju 26 (Obrazovanje i kultura), uz potvrđen dobar nivo spremnosti za članstvo u EU. Ovakve ocjene potvrđuju kontinuitet reformskih aktivnosti i napredak u ispunjavanju evropskih standarda u oblastima obrazovanja, nauke i inovacija, ocijenili su iz resora Anđele Jakšić-Stojanović.
"U oblasti obrazovanja, Evropska komisija posebno je istakla napredak u sprovođenju Strategije reforme obrazovanja 2025-2035, uz realizaciju oko 80% aktivnosti predviđenih Akcionim planom za period 2025-2026. Pozitivno je ocijenjeno i usvajanje ključnih zakona kojima se uređuju visoko obrazovanje, predškolsko vaspitanje i obrazovanje, stručno obrazovanje i obrazovanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama. Značajna pažnja posvećena je unapređenju kvaliteta obrazovanja, digitalizaciji i inkluziji. Evropska komisija konstatovala je poboljšanje rezultata PISA 2025 u odnosu na prethodni ciklus testiranja, kao i uspostavljanje više od 100 EdTech laboratorija, uz podršku EU. Pozitivno je ocijenjeno i pokretanje programa obuke za asistente u nastavi koji pružaju podršku djeci sa posebnim obrazovnim potrebama, dok je u oblasti stručnog obrazovanja istaknuto uspostavljanje Fonda za podršku dualnom obrazovanju. Naročito je značajno što je Evropska komisija prepoznala kontinuirana ulaganja u obrazovni sistem, za koji su u državnom budžetu za 2026. godinu opredijeljena sredstva u iznosu od 368,2 miliona eura, odnosno približno 4,3% BDP-a", navode iz MPNI.
Dodatnu potvrdu napretka u evropskim integracijama, kažu, predstavljaju aktivnosti na pripremi nacionalnih struktura za pridruživanje programu Erasmus+, kao i priznanja koja su crnogorski gradovi dobili na evropskom nivou – izbor Podgorice za Evropsku prijestonicu mladih 2028. i Nikšića za Evropsku prijestonicu kulture 2030. godine.
"U Poglavlju 25 – Nauka i istraživanje, Evropska komisija takođe je potvrdila dobar napredak, posebno kroz usvajanje nove Strategije pametne specijalizacije 2026–2031, jačanje saradnje akademskog i privrednog sektora i unapređenje zakonodavnog i strateškog okvira za istraživanje i inovacije. Izuzetno su prepoznati rezultati u jačanju inovacionog ekosistema, kroz aktivnosti Fonda za inovacije, Naučno-tehnološkog parka Crne Gore, IPC Tehnopolis i Doma digitalne revolucije, kao i uspostavljanje prvog PATLIB centra u Crnoj Gori. Budžetska izdvajanja za nauku gotovo su utrostručena u periodu od 2021. do 2026. godine. Značajan iskorak ostvaren je i u međunarodnoj naučnoistraživačkoj saradnji, dok rezultati učešća u programu Horizont Evropa potvrđuju sve snažnije uključivanje crnogorske naučnoistraživačke zajednice u Evropski istraživački prostor. Od početka sprovođenja programa, crnogorski istraživački timovi potpisali su 39 ugovora o dodjeli grantova, ukupne vrijednosti 19,1 milion eura. Istaknuta je dodjela granta za uspostavljanje Centra izvrsnosti za napredni monitoring životne sredine i rješenja zasnovana na prirodi u zaštićenim područjima (CENNA), kao i pristupanje Crne Gore evropskim istraživačkim infrastrukturama ELI ERIC i BBMRI ERIC u statusu posmatrača", stoji u saopštenju.
Izuzetno je važno, kažu iz MPNI, što je Evropska komisija ocijenila da su preporuke iz prethodnog izvještaja u oba poglavlja u najvećoj mjeri sprovedene, čime je potvrđeno ostvarivanje konkretnih rezultata u oblastima iz nadležnosti Ministarstva.
"Istovremeno, Izvještaj jasno ukazuje na oblasti u kojima su potrebni dodatni napori, uključujući dalje jačanje inovacionog ekosistema, povećanje ulaganja privatnog sektora u istraživanje i razvoj, unapređenje obrazovanja odraslih i nastavak sprovođenja reforme obrazovanja", poručuju.
Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija nastaviće, dodaju, da dosljedno sprovodi preporuke Evropske komisije, sa ciljem daljeg unapređenja kvaliteta obrazovanja, jačanja naučnoistraživačkih i inovacionih kapaciteta i stvaranja novih mogućnosti za građane Crne Gore.
"Ocjene Evropske komisije predstavljaju važnu potvrdu napretka ostvarenog u oblastima obrazovanja, nauke i inovacija, kao i rezultata reformskih aktivnosti koje Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija sprovodi u aktuelnom mandatu. Istovremeno, oni su dodatni podsticaj za nastavak započetih reformi i ostvarivanje strateškog cilja – izgradnja savremenog, inkluzivnog i konkurentnog obrazovnog i naučnoistraživačkog sistema, usklađenog sa evropskim standardima", zaključuju iz MPNI.
