NVO Centar za građansko obrazovanje (CGO), Centar za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA, te građanske aktivistkinja Dina Bajramspahić i Jovana Marović podnijeli su danas inicijativu Opštini Rožaje, Skupštini Opštine Rožaje i Savjetu za davanje predloga naziva naselja, ulica, trgova i institucija da se jedna ulica u ovom gradu ponese ime profesorice Hedije Hede Fetahović, prve fakultetski obrazovane žene iz Rožaja.
“Očekujemo jednoglasnu podršku odbornika i odbornica ovoj inicijativi, kojom bi Rožaje odalo zasluženo priznanje prosvjetnoj radnici koja je decenijama obrazovala generacije mladih.Istorija i kultura sjećanja dugo su ostavljale žene na marginama, i vrijeme je da se ta nepravda makar djelimično ispravlja i kroz javni prostor”, navodi se u saopštenju.
Hedija Fetahović rođena je 1942. godine u Rožajama. Rano je ostala bez oca, a brigu o njoj i bratu preuzeo je amidža, koji ih je školovao. Završila je Srednju učiteljsku školu u Novom Pazaru, nakon čega je počela da radi u OŠ „Mustafa Pećanin“ u rodnom gradu, u razredu sa čak 58 đaka. Kasnije je završila slavistiku na Filološkom fakultetu u Prištini, postavšiprva fakultetski obrazovana žena u Rožajama. Do kraja života radila je kao profesorica ruskog jezika u rožajskoj Gimnaziji „30. septembar“.
Njena koleginica, profesorica Naza Fetahović, zapisala je da je Heda „posjedovala neobično široku kulturu i pedagoški smisao i ljubav za školsko obrazovanje i moralno vaspitanje učenika, za formiranje svestrane mlade ličnosti“, kao i da je „rad sa djecom smatrala zadovoljstvom, a ne obavezom“. O njenom emancipatorskom uticaju svjedoči i bivša učenica Munevera Sutović, koja je u tekstu objavljenom na objavljenom na portalu napisala da je Heda za rožajske djevojčice bila žena koja je „već srušila onaj zid iza kojeg su se djevojke odgajale samo i isključivo za brak i porodicu“ i „otvorila vrata svijeta koji je do tada pripadao samo muškarcima“. Zato je, kako navodi Sutović, treba pamtiti i “glasno izgovoriti njeno ime svaki put kada pomislimo da nam je nešto nemoguće“.
“Hedin značaj nije samo u tome što je bila prva. Važnije je što je svojim znanjem, radom i ličnim primjerom drugim djevojčicama pokazivala da obrazovanje otvara prostor slobode, izbora i ravnopravnijeg mjesta u društvu. Njeni učenici postajali su ljekari, pravnici, arhitekte, zdravstveni i socijalni radnici, privrednici i drugi članovi zajednice, noseći dalje znanje i vrijednosti na kojima je strogo insistirala”, ističe se u saopštenju.
Javni prostor svakog grada, kako dodaju, govori o tome koga pamtimo, koje vrijednosti baštinimo i čiji doprinos smatramo dovoljno važnim da ga prenesemo narednim generacijama. Zato, poručuju, žene koje su mijenjale svoje sredine moraju biti vidljivije i u nazivima ulica, trgova i drugih javnih prostora.
“Prema podacima iz 2021. godine, u Crnoj Gori je svega40 ulica nosilo imena žena, odnosno 1,7% svih naziva ulica, dok ih je više od 700 bilo nazvano po muškarcima. Na sjeveru Crne Gore samo dvije ulice nose imena žena - Milke Bajić Poderegin u Pljevljima i Lenke Jurišević u Bijelom Polju. Zato bi imalo posebnu simboličku snagu da prva žena po kojoj će biti nazvana ulica u Rožajama bude upravo prva fakultetski obrazovana žena iz tog grada.Žene koje su imale obrazovnu i emancipatorsku ulogu u svojim sredinama zaslužuju mjesto u kulturi sjećanja, a Heda Fetahović je nesumnjivo jedna od njih”, navodi se u saopštenju.
S obzirom na to da je profesorica Fetahović preminula 2004. godine, kako ukazuju, ispunjeni su i vremenski uslovi iz člana 9 Zakona o spomen-obilježjima za imenovanje ulice po njoj.
“Pozivamo odbornike i odbornice Skupštine opštine Rožaje da jednoglasno podrže ovu inicijativu. Ulica Hede Fetahović bila bi priznanje jednoj izuzetnoj prosvjetnoj radnici, ali i trajna poruka novim generacijama djevojčica da znanje može pomjerati granice koje im društvo postavlja”, zaključeno je u saopštenju.
