Vjerovanje da je petak 13. dan loše sreće duboko je ukorijenjeno u popularnoj kulturi, ali njegovo porijeklo potiče iz mješavine istorijskih, religijskih i kulturnih uticaja.
Evo objašnjenja zašto su petak i broj 13 postali simboli nesreće – a naročito kad se poklope.
Kombinacija „nesrećnih“ simbola
Verovanje da je broj 13 nesrećan postoji vjekovima. U hrišćanskoj tradiciji, na Tajnoj večeri bilo je 13 ljudi – Isus i 12 apostola – a Juda, koji ga je izdao, bio je trinaesti za stolom. Ova simbolika se prenosila kroz istoriju, a u mnogim kulturama se danas broj 13 i dalje izbjegava: hoteli preskaču 13. sprat, avioni nemaju red sa brojem 13, a neki restorani nemaju sto broj 13, piše N1.
Kada je petak 13. postao sinonim za lošu sreću?
Petak, s druge strane, vjekovima ima „lošu reputaciju“. U srednjem vijeku se vjerovalo da je petak dan pogodan za pogubljenja i nesreću. Prema nekim izvorima, upravo u petak su Adam i Eva protjerani iz raja, a Isus je razapet. Kombinacija ova dva „nepovoljna“ simbola stvorila je dan koji se u popularnoj kulturi pretvorio u globalni simbol nesreće.
Templari, nordijske legende i pop kultura
Jedna od poznatijih teorija vezana je za petak, 13. oktobar 1307. godine, kada je francuski kralj Filip IV naredio hapšenje velikog broja templara. U to vrijeme, mnogi članovi ovog moćnog reda su uhapšeni, mučeni i pogubljeni, što je dodatno doprinijelo misticizmu i mračnoj atmosferi datuma.
U nordijskoj mitologiji, 13. gost na večeri bogova bio je Loki – bog obmane i haosa – čiji je dolazak doveo do smrti boga svjetlosti Baldera. Ova priča se takođe uzima kao mitološka osnova za ovo sujevjerje.
Ali veliki dio globalnog straha od petka 13. može se zahvaliti – Holivudu. Od 1980-ih horor franšiza „Petak 13.“ učvrstila je datum kao simbol užasa i nesreće. Filmovi, knjige i popularna kultura dodatno su usadili ovaj strah u kolektivnu svijest.
Ipak, uprkos reputaciјi, statistike ne pokazuјu da se tog dana dešava više nesreća nego inače.
Strah sa naučnim imenom
Vjerovali ili ne, strah od petka 13. ima svoje ime: triskaidekafobija. To je specifičan oblik sujevjerja koji može izazvati anksioznost kod pojedinaca, pa čak i izbjegavati putovanja, donošenje odluka ili obavljanje poslova tog dana.
Iako ne postoji racionalan razlog za strah od petka 13, mnogi ljudi će odložiti važne odluke tog dana ili će se jednostavno precrtati kada pogledaju u kalendar.
Međutim, postoje i oni koji vjeruju da je petak 13. zapravo dobar dan – idealna prilika da se prkosi sujevjerju, razbiju stereotipi i započne nešto novo.
U ovoj godini čak tri
Godina 2026. donosi čak tri petka 13, što јe maksimum koјi јedna godina može da ima.
Prema kalendaru, pored ovog danas petak 13. pada i u martu i novembru. Zanimljivo јe da se ovakav raspored ne dešava često. Nakon 2026, sljedeća godina sa tri petka 13. biće tek 2037.
