Centar za građansko obrazovanje (CGO) analizirao je javno dostupne podatke o obrazovnim profilima predsjednika svih 25 jedinica lokalne samouprave u Crnoj Gori- 23 opštine, Glavnog grada Podgorice i Prijestonice Cetinje - na osnovu informacija objavljenih na zvaničnim internet stranicama lokalnih samouprava, kao i drugih javno dostupnih izvora. Analiza pokazuje da većina predsjednika opština ima završeno visoko obrazovanje, ali i da transparentnost njihovih biografija nije ujednačena, dok u pojedinim slučajevima javnosti nijesu dostupni ni osnovni podaci o obrazovanju.
Kao i u prethodnoj analizi obrazovnih profila članova Vlade i poslanika, CGO naglašava da formalno visoko obrazovanje nije zakonski uslov za obavljanje funkcije predsjednika opštine. Međutim, građani i građanke imaju pravo na potpune, tačne i provjerljive informacije o kvalifikacijama osoba kojima su povjerili upravljanje lokalnim zajednicama i raspolaganje javnim resursima.
„Od 25 predsjednika opština,20 ima završeno visoko obrazovanje, bilo da je riječ o osnovnim, specijalističkim ili master studijama. Dva predsjednika opština imaju završenu višu, odnosno strukovnu školu, koja ne predstavlja univerzitetski nivo obrazovanja, a dva imaju završenu srednju školu. Za predsjednika Opštine Rožaje,Rahmana Husovića, nije pronađen nijedan javno dostupan podatak o obrazovanju“, navode iz CGO.
Kako su dodali, posmatrano prema oblastima obrazovanja, najzastupljeniji supravni i ekonomski fakulteti, koje je završilo ili na kojima se školovalo gotovo polovina predsjednika opština. Slijede tehničke, prirodne, medicinske i društveno-humanističke oblasti, uključujući elektrotehniku, mašinstvo, geodeziju, biotehniku, medicinu, politikologiju, filozofiju i strane jezike.
„Osam predsjednika opština (32%) ima završene magistarske, specijalističke ili doktorske studije, uključujući jednog doktora nauka iz oblasti elektrotehnike i jednog doktoranta ekonomskih nauka“, navode iz CGO.
Istovremeno, dodali su, 10 predsjednika opština (40%) steklo je diplomu, u cjelini ili djelimično, na visokoškolskim ustanovama van Crne Gore, najčešće u Srbiji i Bosni i Hercegovini, ali i na Kosovu, kao i u Hrvatskoj i SAD.
Podaci o obrazovanju nijesu jednako dostupni u svim opštinama
Analiza pokazuje dačetiri opštine ne objavljuju podatke o obrazovanju svojih predsjednika na zvaničnim internet stranicama.Riječ je o Mojkovcu, Petnjici i Plužinama, dok za predsjednika Opštine Rožaje podaci nijesu pronađeni ni na jednom javno dostupnom izvoru. U slučaju Opštine Plav, podaci nijesu dostupni na zvaničnom sajtu opštine, već samo na posebnoj internet stranici predsjednika opštine.
CGO cijeni da objavljivanje potpunih biografija, uključujući podatke o formalnom obrazovanju, trebalo da bude minimum standarda transparentnosti svake lokalne samouprave.
Provjera diploma mora obuhvatiti sve zapošljene u lokalnoj samoupravi
Ovi nalazi nadovezuju se na raniju inicijativu CGO-a upućenu svim predsjednicima opština da, u skladu sa članom 72 Zakona o lokalnoj samoupravi, pokrenu sistematsku provjeru personalnih dosijea svih zaposlenih u organima lokalne uprave i javnim preduzećima radi utvrđivanja vjerodostojnosti obrazovnih isprava na osnovu kojih su zasnovali radni odnos.
CGO je tada podsjetio da je Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija još u maju 2024. godine formiralo Međuresorsku radnu grupu za provjeru obrazovnih isprava, dok Vladina komisija već sprovodi provjere hiljada sumnjivih diploma na državnom nivou.Zato je CGO predložio da opštine uspostave saradnju sa Ministarstvom radi verifikacije diploma, formiraju posebne komisije ili radne grupe za provjeru personalnih dosijea iredovno obavještavaju javnost o rezultatima tih provjera.
CGO smatra da bi rezultate tih postupaka trebalo objediniti ujavno dostupan registar provjerenih obrazovnih isprava, uz obavezu pokretanja odgovarajućih postupaka u svim slučajevima u kojima se utvrde nepravilnosti ili nezakonitosti.
Problem nije u tome koji nivo formalnog obrazovanja imaju predsjednici opština, već u tome da javnost mora imati mogućnost da provjeri podatke o njihovim kvalifikacijama.
CGO ocjenjuje da nedostatak sistemske provjere obrazovnih isprava može imati višestruke negativne posljedice, od narušavanja kvaliteta javne uprave i jednakih uslova zapošljavanja, do slabljenja povjerenja građana do slabljenja integriteta lokalnih institucija.
Zato CGO poziva sve jedinice lokalne samouprave da na svojim zvaničnim internet stranicama objave potpune i ažurne biografije predsjednika opština, uključujući podatke o obrazovanju, te da sprovedu sistematsku provjeru obrazovnih isprava svih zapošljenih u saradnji sa Ministarstvom prosvjete, nauke i inovacija, uz redovno informisanje javnosti o rezultatima tih provjera.
