"Odnosi Crne Gore i Hrvatske pretrpjeli su velike uspone i padove u posljednje četiri decenije, od napada na Dubrovnik, preko simboličnih izvinjenja za bombardovanje, do produbljivanja odnosa kroz EU i NATO integracije", saopštili su iz Centra za demokratsku tranziciju (CDT).
Kako navode, ipak, sadašnje relacije između dvije države ostavljaju prostor i za rješavanje ali i za zloupotrebe otvorenih pitanja, njihovu politizaciju i ucjene.
“Ovo je jedna od poruka izvještaja „Crna Gora i Hrvatska: Novi i stari problemi i njihova evropska dimenzija“ koji je pripremio Centar za demokratsku tranziciju (CDT) čiji su autori izvršni direktor CDT-a Dragan Koprivica i glavna urednica Faktografa Sanja Despot”, piše u saopštenju.
Dodaju da je svima dobro poznati razlaz nakon 73 godina života u zajedničkim državama, konstrukcija neposredne prijetnje od Hrvatske koju je sprovelo tadašnje crnogorsko rukovodstvo, uključujući Momira Bulatovića i Mila Đukanovića, medijske manipulacije tadašnje RTCG, Pobjede i drugih o koncentraciji “30.000 naoružanih ustaša” i “7.000 terorista koji se spremaju da napadnu Crnu Goru“ i na kraju napad na Dubrovnik, najmračniji su dio odnosa dvije zemlje.
“Uslijedio je čin izvinjenja Hrvatskoj, ali i nedovoljno suočavanje našeg društva sa nedjelima koja su počinjena, nezavisnost Crne Gore, priznavanje od strane hrvatske Vlade samo nekoliko dana nakon referenduma i uspostavljanje diplomatskih odnosa. To je označilo početak mirnijeg perioda u kojem je Hrvatska, nakon članstva u EU i NATO-u pružala podršku i pomoć u integracijama.
Ipak, prošlost je došla na naplatu, uz pomoć aktuelnih vlasti obje države”, navodi se u saopštenju.
Kako poručuju, do najznačajnijeg zaoštravanja odnosa došlo je usvajanjem rezolucije o Jasenovcu, koja je nedvosmisleno bila usmjerena na Hrvatsku, iako su u njen naziv naknadno dodati i logori u Dahauu i Mauthauzenu.
“Rezolucija je usvojena uz kampanju Demokratskog fronta, podršku zvanične Srbije, iako je i dalje nejasno čemu usvajanje ovakvog dokumenta, imajući u vidu da na javnoj sceni u Crnoj Gori nije zabilježena niti jedna izjava kojom bi se negirao genocid počinjen nad Srbima, Jevrejima, Romima i nelojalnim Hrvatima u Nezavisnoj državi Hrvatskoj od 1941-45. Hrvatska je uzvratila zabranom ulaska u zemlju čelnicima partija koje su podržale rezoluciju, Andriji Mandiću, Aleksi Bečiću i Milanu Kneževiću“, naglašava se u saopštenju.
Dodaju da je produžena reakcija bila , uprkos najavama iz Hrvatske, da ”neće postavljati bilateralna pitanja kao uslov za evropski put Crne Gore” blokada najavljenog zatvaranja poglavlja 31 koje se odnosi na spoljnu, bezbjednosnu i odbrambenu politiku, ali i nizom drugih zahtjeva u pregovorima koji se vode iza zatvorenih vrata.
“Parlamentarne stranke u Hrvatskoj afirmišu put Crne Gore u EU, ali istovremeno i osuđuju provokacije s crnogorske strane poput spominjane rezolucije o Jasenovcu te izražavaju bojazan od uticaja vlasti u Srbiji na politiku Crne Gore”, ističe se u saopštenju.
Kako dodaju, jasno je da dobrosusjedski odnosi zauzimaju centralno mjesto u politici proširenja EU i predstavljaju jedan od preduslova za stabilnost, povjerenje i održivi mir među državama. Međutim, iskustvo proširenja nam govori da u slučajevima kakav je ovaj između Hrvatske i Crne Gore može doći do neprimjerenog pritiska kakvog je svojedobno Slovenija radila na putu Hrvatske u EU.
“S druge strane, dobrosusjedski odnosi osim što su važan instrument evropske integracije, predstavljaju i jasan odraz interne političke dinamike i stranačkih borbi. Ovim se otvara prostor za tumačenje da se preko “evropskih pravila igre“ i “(ne) rješavanja bilateralnih pitanja” zapravo pokušava uticati na poboljšanje rejtinga partija”, zaključuje se u saopštenju.
