Crnogorsko društvo nezavisnih književnika (CDNK), Crnogorski PEN centar, Otvoreni kulturni forum i Dukljanska akademija nauka i umjetnosti (DANU) pozivaju Ministarstvo kulture i medija Crne Gore da javno i precizno odgovori na pitanja koja se tiču odnosa prema relevantnim književnim, izdavačkim i kulturnim organizacijama u Crnoj Gori.
Njihovo saopštenje prenosimo integralno:
Povod za ovo saopštenje jesu javni nastupi aktuelne ministarke kulture, u kojima su iznesene tvrdnje koje su u očiglednoj suprotnosti sa institucionalnom praksom i provjerljivim činjenicama.
Kada se komunikacija sa kulturnim sektorom odvija po kriterijumu političke podobnosti, ličnih mreža i ideološke bliskosti, to više nije kulturna politika, to je mehanizam kontrole.
Tražimo da Ministarstvo saopšti:
1.Koliko je puta, od početka mandata aktuelne ministarke, po bilo kom osnovu kontaktiralo Crnogorsko društvo nezavisnih književnika, Crnogorski PEN centar, Otvoreni kulturni forum ili Dukljansku akademiju nauka i umjetnosti?
2. Da li se Ministarstvo odazvalo pozivima ovih organizacija za sastanke i razgovore, a ukoliko nije - zbog čega?
3.Da li Ministarstvo u zakonom propisanim rokovima odgovara na zahtjeve za slobodan pristup informacijama koje mu upućuju ove organizacije?
4.Da li odgovara na njihove zvanične dopise, inicijative i prijedloge ili ih ostavlja bez ikakvog institucionalnog odgovora?
5.Da li Ministarstvo ignoriše jedinog predstavnika Crne Gore u European Writers’ Council i smatra li takav odnos primjerenim prema međunarodno priznatom predstavljanju crnogorske književnosti?
6.Da li je Ministarstvo pokazalo bilo kakvo interesovanje za organizaciju Kongresa PEN International na Cetinju 2027. godine, međunarodnog događaja od najvećeg značaja za crnogorsku kulturu i njenu vidljivost?
7. Da li je Ministarstvo na bilo koji način iskazalo interesovanje, uvažavanje ili podršku prema Otvorenom kulturnom forumu, najstarijoj nezavisnoj izdavačkoj kući u Crnoj Gori, koja objavljuje časopis ARS, najznačajniji i međunarodno najprepoznatljiviji crnogorski književni časopis sa tradicijom od 40 godina?
8.Konačno, tražimo jasan odgovor: sa kojim književnim, kulturnim i izdavačkim organizacijama sa crnogorskim predznakom Ministarstvo kulture i medija zaista održava redovnu institucionalnu komunikaciju?
Napominjemo da Crnogorsko društvo nezavisnih književnika, Crnogorski PEN centar i Dukljanska akademija nauka i umjetnosti nijesu dobijali sredstva od Ministarstva kulture i medija od 2020. godine, dok je Otvoreni kulturni forum u 2026. godini dobio minimalna sredstva za podršku izdavaštvu.
Ipak, ne dozvoljavamo da se javna rasprava svede isključivo na raspodjelu sredstava po jednom konkursu, kulturna politika mora nadilaziti okvir jednog godišnjeg poziva i postati svjesnija svoje uloge i sopstvenih potencijala.
Svim dolje potpisanim organizacijama jednako su važni inkluzija, višeglasje i cjelokupno bogatstvo identiteta u Crnoj Gori. Upravo zato ne pristajemo na selektivnost, institucionalno prećutkivanje i diskriminatoran odnos prema udruženjima pisaca, izdavačima i samim piscima.
Poštovanje različitih kulturnih identiteta ne može značiti potiskivanje, omalovažavanje ili ignorisanje crnogorskih kulturnih organizacija i autora. Inkluzivnost koja počiva na isključivanju nije inkluzivnost, već njena suprotnost.
Pisac je dio kritičke infrastrukture svakog demokratskog društva. Književnost nije dekor kulturne politike, niti su pisci podanici Ministarstva. Ministarstvo kulture je javni servis kulturnih stvaralaca i građana, a ministarka kulture ima obavezu da razgovara i sa onima koji kritički misle, koji nijesu politički podobni i koji ne pripadaju privilegovanim krugovima. Evropski priznati crnogorski pisci, međunarodno aktivne književne organizacije i ustanove koje decenijama grade savremenu crnogorsku kulturu ne smiju biti ignorisani. Javnost ima pravo da zna po kojim kriterijumima Ministarstvo kulture gradi svoju kulturnu politiku: po kriterijumima javnog interesa ili po logici zatvorenih krugova, privatnih lojalnosti i političke selekcije.
Od Ministarstva kulture i medija očekujemo potpune, provjerljive i javno dostupne odgovore na svako od navedenih pitanja, kao i prekid prakse selektivne komunikacije sa kulturnom scenom Crne Gore.
Ćutanje na ova pitanja više neće biti administrativni propust, već politička poruka.
