Svaka stabilizacija regiona, svako građenje dobrosusjedskih odnosa Crne Gore i njeno okretanje prema Zapadu direktno se kosi sa planom usamljenog, zavađenog i izolovanog Zapadnog Balkana kojim bi se dominiralo kroz stalne političke pritiske i ucjene prema susjedima. Tako posljednje poruke Aleksandra Vučića prema Crnoj Gori tumači direktor Regionalne akademije za razvoj demokratije, građanski aktivista i bivši političar Balša Božović, ocjenjujući da one nisu samo dio uobičajenog političkog obračuna, već pokušaj da se utiče na unutrašnje prilike u Podgorici, piše Standard.
Božović smatra da Vučićeva politika prema Crnoj Gori počiva na održavanju podjela i tenzija jer, kako tvrdi, stabilna, evropska i građanska Crna Gora predstavlja direktan izazov modelu regionalnog uticaja koji dolazi iz Beograda.
Intenziviranje Vučićevih poruka prema Crnoj Gori posljednjih dana, ocjenjuje Božović, nije samo dio političke kampanje za potrebe domaće javnosti u Srbiji, već i pokušaj uticaja na odnose i procese unutar Crne Gore.
“Radikalski režim, sa Vučićem na čelu, nikada nije ni politički ni mentalno prihvatio 21. maj 2006. godine. Oni Crnu Goru ne vide kao suverenu državu, već isključivo kao odmetnutu teritoriju koju po svaku cijenu treba ponovo usisati u srpsku orbitu. Cilj je njena permanentna destabilizacija, jer uspješna i evropska Crna Gora predstavlja apsolutnu noćnu moru za njegov režim. Ona direktno razbija beogradsku propagandu i samim građanima Srbije pokazuje da je slobodan i normalan život i te kako moguć”, kazao je Božović u razgovoru za Standard.
Božović istovremeno smatra da je, kako je rekao, agresivna anticrnogorska retorika Vučićevo glavno oružje za unutrašnje preživljavanje.
“Vučićev sistem se nalazi u dubokoj, političkoj i istorijskoj agoniji. Kada god se ta kriminalno-radikalska mašinerija nađe pritjerana uza zid, on po automatizmu pali vatre po regionu. Njemu je homogenizacija srpskog nacionalizma nasušno potrebna kako bi zadržao kontrolu nad dnevnopolitičkim narativom, jer mu jedino proizvodnja straha i tenzija pomaže da sačuva svoju vlast”, rekao je.
Reakcije unutar SPC pokazale različite odnose prema Vučićevoj politici
Posebnu pažnju izazvale su različite reakcije unutar Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori nakon Vučićevih izjava. Dok je Mitropolija crnogorsko-primorska upozorila na problem političkog miješanja u crkvena pitanja, iz Eparhije budimljansko-nikšićke stigla je podrška njegovim porukama.
Božović smatra da je upravo ta razlika pokazala različite poglede unutar crkvenih struktura prema političkom uticaju Beograda.
“To je preloman trenutak koji suštinski ogoljava stvarni odnos Aleksandra Vučića prema crnogorskim Srbima. Njegov agresivni srpski integralizam ne trpi ni zrno autonomije, pa čak ni one crkvene, kakvu je svojevremeno gradio Amfilohije Radović. Vjerujem da će takav njegov odnos naići na ozbiljan otpor kod većine Srba u Crnoj Gori.
Velikosrpski nacionalizam prosto ne podnosi različitost. Njihova politička matrica je uvijek ista i opasna: jedan narod, jedan vođa, jedan rajh. U takvom sistemu, svako ko pokaže i najmanji otpor ili drugačije viđenje, momentalno se proglašava izdajnikom i državnim neprijateljem, posebno ako je Srbin. Zbog toga Vučiću danas ne trebaju nikakve duhovne institucije, već isključivo poslušne ispostave Srpske napredne stranke obučene u mantije”, naveo je.
Reakcija Mitropolije crnogorsko-primorske, smatra Božović, jasan je pokazatelj da i unutar samih crkvenih krugova polako sazrijeva svijest o tome koliko je, kako je naglasio, Vučićev autokratski zagrljaj toksičan i dugoročno razoran, ne samo po cjelokupno crnogorsko društvo, već prije svega po same Srbe u Crnoj Gori.
“S druge strane, činjenica da mu je Eparhija budimljansko-nikšićka brže-bolje potrčala u zagrljaj svjedoči da Vučić i dalje kontroliše izuzetno lojalne ekspoziture. To su strukture koje su i dalje spremne da svoju elementarnu crkvenu misiju bez trunke razmišljanja podrede beogradskoj dnevnoj politici i ideologiji Srpskog sveta“, istakao je Božović.
Identitetske teme kao sredstvo političkog pritiska
Govoreći o mogućnosti novog produbljivanja podjela u Crnoj Gori kroz teme identiteta, litija i ratova devedesetih, Božović ocjenjuje da upravo održavanje društvenih tenzija predstavlja osnovni mehanizam takve politike.
“To i jeste njegov jedini operativni cilj. Vučićev režim opstaje isključivo u blatu permanentnog konflikta, zato on i pokušava da crnogorsko društvo zadrži u stanju etničke i političke groznice. Krajnja namjera takve asimilatorske politike jeste uvođenje “bosanskog scenarija” u Crnu Goru, odnosno pogubna etnofederalizacija države kroz disfunkcionalni model “konstitutivnih naroda”, što bi Crnu Goru trajno udaljilo od Evropske unije”, kaže Božović.
Kako je dodao, forsiranjem beskonačnih identitetskih rasprava, Beograd pokušava da potpuno obesmisli i uništi građanski koncept na kojem Crna Gora jedino može da opstane kao suverena i demokratska država.
“Njemu je potrebna duboko podijeljena, polarizovana i nestabilna Crna Gora, jer samo u takvom ambijentu on može, preko svojih proksija u izvršnoj vlasti, da obavlja funkciju neformalnog gospodara njenih političkih procesa”, istakao je.
"Oluja" kao novi povod za zaoštravanje odnosa
Vučićeve kritike prema Podgorici uslijedile su nakon odluke Crne Gore da pošalje predstavnika na obilježavanje godišnjice operacije „Oluja“ u Hrvatskoj. Božović smatra da taj događaj nije bio stvarni uzrok, već povod za novu rundu političkih poruka usmjerenih protiv crnogorske vlasti.
“Taj događaj je poslužio isključivo kao izgovor za izlivanje anticrnogorskih stavova u javnost koji mu služe upravo da antagonizuje i mobiliše svoje birače. U Srbiju je izbjeglo mnogo Srba iz Hrvatske koje Vučić pažljivo, precizno i redovno hrani propagandom, pokušavajući da opere sopstvenu odgovornost za ono što im se dogodilo”, rekao je.
Vučić svaki nezavisan spoljnopolitički potez Podgorice i svaku manifestaciju državnog suvereniteta Crne Gore, ističe Božović, predstavlja kao direktnu uvredu i prst u oko Srbiji.
“Zloupotrebom teme “Oluje”, on zapravo pokušava da brutalno instrumentalizuje žrtve. Njegova narativna verzija pominje samo 4. i 5. avgust 1995. godine, svjesno preskačući sve ono što se događalo pet godina ranije, kada su on i Šešelj podržavali i sprovodili politiku koja je Hrvate protjerivala sa skoro četvrtine teritorije hrvatske države”, naveo je Božović u razgovoru za Standard.
Njegov cilj je, smatra Božović, da prisili zvaničnu Podgoricu da svoje susjedske odnose i kompletnu spoljnu politiku kroji isključivo po diktatu radikalskog Beograda.
“Svaka stabilizacija regiona, svako građenje dobrosusjedskih odnosa Crne Gore i njeno okretanje prema Zapadu direktno se kosi sa njegovim planom usamljenog, zavađenog i izolovanog Zapadnog Balkana kojim bi on dominirao ucjenjujući komšije”, zaključio je.
