Nema dileme da se strukturni elementi države odavno planski urušavaju i da se društvena kohezija u Crnoj Gori decenijama rastače. O tome sam pisao i javno govorio mnogo puta u proteklih dvadesetak godina.
Takođe je neosporno da sve političke strukture koje, svaka iz svojeg partijskog interesa i iz svojeg ideološkog polazišta, odavno manifestuju nezainteresovanost da se istinski nose s tim problemima.
Jedna od posljedica ove nebrige i nezainteresovanosti jeste i konstantna dominacija nacionalnih diskursa u političkom i društvenom životu.
Ovo je razlog zašto je danas bolno očigledno da ustavne definicije građanskog karaktera države Crne Gore imaju specifičnu težinu petparačke retoričke poštapalice domaćih nacionalista svih profila i iz cijelog partijskog spektra.
Svako od njih se javno “ponosi” građanskom formom, dok svim snagama radi (unutar institucija i van njih) da nacionalno i etničko utemelji kao jedini stub koji drži naše društvo.
Ova javna parada za inostrane partnere, a privatna paralaža za domaće izborno tijelo, kreirala je plodno tle za etnofederalizaciju Crne Gore i izborno motivisano dezavuisanje ideje o građanskoj državi (“gradžanisti”; “srednjeputaši”; “salonske patriote”; “građanizam”, itd).
Danas tu veliku ideju društvenog uređenja savremene Crne Gore svi nacionalisti u njoj tretiraju kao mrtvo slovo na papiru i kao stazu koja vodi do poslovične giljotine za njihovu etničku grupu, naciju i vjersku zajednicu.
Nemam dilemu da li nacionalne političke partije konzervativne provenijencije, bile one nove ili postojeće, treba da budu dio našeg političkog spektra. Naravno da je takva radikalna nacionalistička margina potrebna, jer ona u svakom društvu predstavlja i svojevrstan politički ventil u vremenu nabujalih atavističkih strasti etničkih ekskluzivnosti i narcizma.
Problem Crne Gore, međutim, leži u činjenici da su najavljeni novi impulsi za političko djelovanje snažno utemeljeni u nacionalnom diskursu i u njegovom glavnom sastojku: kultu viktimizacije (srpske, crnogorske, albanske, bošnjačke, hrvatske, muslimanske…).
Gnjev žrtve se danas u Crnoj Gori oblikuje u političku i izbornu poruku, postaje poziv na etničku homogenizaciju dok strukturnu uskogrudost nacionalizma nudi kao put u svijetlu budućnost. Nameće se zaključak da naše društvo nije kročilo ni pedalj iz krvavih devedesetih prošloga vijeka.
Svaki kritički osvrt na ovo nacionalističko prisvajanje naše budućnosti biva okarakterisano kao manjak patriotizma ili rad za račun neprijateljskih agentura. O kojim agenturama se radi zavisi od toga koja skupina nacionalista kastiga kritičara.
Ono što kratkovidi politički oportunisti i njihovi glasači previđaju jesu limitirajući okvir nacionalnog, ekskluzivitet kojim se ono hrani, ideološki radikalizam na kojem opstaje, kao i krvavu istorijsku lekciju koju Crna Gora uporno odbija da nauči.
Oni su zaslijepljeni plemenskim vartama, grobovima predaka i okrvavljenim zastavama, pa ne mogu da shvate činjenicu da multietnička, multivjerska, multinacionalna i multikulturna društva kakvo je crnogorsko mogu da opstanu i da se razvijaju jedino na platformi koju nudi koncept građanskog poretka u državi.
