Postupajući u ime 14 predsjednika opština, Zajednica opština Crne Gore podnijela je predloge za ocjenu ustavnosti odredaba Zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama i Zakona o šumama.
Kako su naveli iz Zajednice opština, pored toga što su u koliziji sa dva sistemskih zakona, osoporene odredbe nanose veliku štetu lokalnim budžetima i dovode u pitanje funkcionalnost opština, zbog čega je i zatraženo da ih Ustavni sud prioritetno razmatra.
“Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama propisana su procentualna godišnja izdvajanja iz lokalnih budžeta za finansiranje lokalnih javnih emitera. Pored obaveznih fiksnih procenata izdvajanja za televizijske i radio emitere, propisano je i da se iznos sredstava uvećava se za najmanje pet odsto ako emiter objavljuje i sadržaje na internetskoj publikaciji, a za najmanje 20 odsto ako je učešće sopstvene produkcije u ukupnom godišnjem vremenu emitovanja televizijskog programa iznad 50 odsto”, navodi se u saopštenju.
Istakli su da ove odredbe grubo povređuju zajamčeno pravo opština na samostalnost i na lokalnu samoupravu, odnosno pravo da uređuju i upravljaju određenim javnim i drugim poslovima na osnovu sopstvene odgovornosti i u interesu lokalnog stanovništva. Povređuju i pravo opština na budžet, kako je to propisano Ustavom Crne Gore.
“Iako pojedina opštinska privredna društva pružaju usluge od javnog interesa koje predstavljaju osnovno ljudsko pravo, kao što su javno vodosnabdijevanje, upravljanje otpadom, komunalnim otpadnim vodama i slično – posebni zakoni iz tih oblasti ne propisuju iznose koje opština mora utvrditi u lokalnom budžetu za njihovo finansiranje jer bi time povrijedili njeno pravo na fiskalnu autonomiju”, istakli su.
Kako su pojasnili, upravo to je urađeno Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama, čime je opštinama oduzeta sloboda samostalnog utvrđivanja prioriteta u okviru lokalnih politika i sloboda da planiraju i ostvaruju budžet u skladu sa svojim zakonskim, ugovorenim obavezama i lokalnim propisima, planovima i programima.
Prema njihovim riječima, osporene odredbe Zakona o šumama utvrđuju prihod od korišćenja šuma i šumskog zemljišta kao prihod privrednog društva u državnom vlasništvu, od kojeg ono plaća 20 odsto naknade državi, a dio od tih 20 odsto se ustupa opštinama.
“Ovo je u suprotnosti sa odredbama sistemskog Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se isti prihod utvrđuje kao prihod od koncesionih naknada za korišćenje dobara od opšteg interesa koje dodjeljuje država u skladu sa zakonom, a koji se ustupa opštini na čijoj teritoriji se nalaze, u procentu od 70 odsto. Kolizija sa sistemskim zakonom povređuje temeljne ustavne principe pravne sigurnosti i vladavine prava, jedinstva pravnog poretka, prava na lokalnu samoupravu i prava na budžet”, dodaje se u saopštenju.
Iz Zajednice opština su naveli da se finansiranje opštine i njenih javnih službi, odnosno privrednih društava i ustanova, vrši iz lokalnog budžeta koji opština samostalno planira i ostvaruje, u skladu sa svojim pravom na budžet garantovanim Ustavom, kao i Zakonom o lokalnoj samoupravi, Zakonom o finansiranju lokalne samouprave, Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti i sektorskim zakonima.
Prema njihovim riječima, osporene odredbe oba zakona krše i principe Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, kojom je propisano da će ovlašćenja data lokalnim vlastima po pravilu biti potpuna i ekskluzivna i da ne smiju biti narušena ili ograničena drugom, centralnom ili regionalnom vlašću.
“Kao razlozi za zahtjev za prioritetno odlučivanje Ustavnog suda navodi se da primjena osporenih odredaba oba zakona nanosi veliku i nenadoknadivu štetu lokalnim budžetima širom Crne Gore. Obavezna godišnja izdvajanja za lokalne javne emitere u pojedinim opštinama prelaze milion eura, dok izmjene Zakona o šumama transformišu sigurne prihode u nepredvidive, uz procjenjeni gubitak od preko dva miliona eura godišnje. Ovi zakoni direktno ugrožavaju finansijsku stabilnost opština – naročito u sjevernom regionu – i drastično otežavaju rad komunalnih preduzeća, čime se direktno ugrožavaju osnovne usluge građanima poput vodosnabdijevanja, upravljanja otpadom i održavanja lokalne infrastrukture”, pojasnili su.
Narušavanje budžetske autonomije opština, kako su istakli, onemogućava izvršavanje njihovih zakonskih i ugovornih obaveza u rokovima, što dovodi do pokretanja brojnih sudskih i upravnih postupaka od strane građana i pravnih lica.
“Dodatni troškovi sudskih sporova još više produbljuju krizu lokalnih samouprava i onemogućavaju realizaciju planova usvojenih u skupštinama opština. Na ovaj način se ugrožavaju ustavne i zakonske funkcije opština, pa čak i stabilnost lokalnih vlasti, jer predsjednici opština snose direktnu odgovornost za nemogućnost pružanja usluga građanima”, navode iz Zajednice opština.
Kako su naveli, hitna odluka Ustavnog suda po ovim predlozima imala bi presudan značaj za zaštitu prava na samostalnost i budžet lokalnih samouprava u Crnoj Gori, a pozitivan ishod ovih postupaka potvrdio bi usklađenost domaćeg zakonodavstva sa Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi i direktno uticao na ubrzanje evropskih integracija Crne Gore.
Predlagači oba predloga su gradonačelnik Glavnog grada Saša Mujović, predsjednik Opštine Žabljak Radoš Žugić, predsjednik Opštine Bar Dušan Raičević, predsjednik Opštine Rožaje Rahman Husović, predsjednik Opštine Pljevlja Dario Vraneš, predsjednik Opštine Plav Nihad Canović, predsjednik Opštine Ulcinj Genci Nimanbegu, predsjednik Opštine Zeta Mihailo Asanović, predsjednik Opštine Petnjica Samir Agović, predsjednik Opštine Mojkovac Vesko Delić, predsjednik Opštine Bijelo Polje Petar Smolović, predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić, predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović i predsjednik Opštine Plužine Slobodan Delić.
“Podsjećamo da je, pored predloga za ocjenu ustavnosti ova dva zakona, Zajednica opština podnijela i predlog za ocjenu ustavnosti Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o socijalnoj i dječijoj zaštiti, zato što po sličnom principu umanjuje lokalna budžetska sredstva i time faktički dovodi u pitanje sposobnost pojedinih opština da obavljaju svoje ustavne i zakonske funkcije, ugrožavajući tako pravo građana na efikasnu lokalnu samoupravu”, zaključili su.
