Nedavnoj rekonstrukciji Vlade Crne Gore u javnosti sepridaje mnogo veći značaj nego što ga ona objektivno ima, mišljenja je predsjednik Upravnog odbora centra za monitoring I istraživaje (CeMI) i univerzitetski profesor, Zlatko Vujović.
U razgovoru za Portal Analitika, Vujović podsjeća da, u suštini, nije riječ o klasičnoj rekonstrukciji Vlade, već prije svega o popunjavanju upražnjenih ministarskih mjesta nakon ostavki ministara iz Demokratske narodne partije (DNP).
“Istovremeno, Nova srpska demokratija iskoristila je novonastalu situaciju da zatraži i dobije dodatna mjesta koja su, prema koalicionom sporazumu, pripadala toj političkoj grupaciji. Time je otvoreno i pitanje političke pravičnosti, jer su mandati ostvareni na zajedničkoj izbornoj listi sa DNP-om, koji više nije dio izvršne vlasti”, ističe Vujović.
Rekonstrukcija iznuđena, NSD politički naplatila podršku Vladi
Prema njegovim riječima, najveći dobitnik ove rekonstrukcije nesumnjivo je Nova srpska demokratija i njen lider, Andrija Mandić.
“Broj resora koje je dobila njegova partija odražava značajan rast političkog uticaja koji danas ima unutar vladajuće većine. Tokom ovog mandata Mandić je postao vjerovatno najuticajniji politički akter unutar parlamentarne većine, pa je ova rekonstrukcija istovremeno i nagrada za lojalnost Vladi i potvrda promijenjenih odnosa moći. To, međutim, stvara određenu nelagodu i unutar same većine, posebno među biračima Pokreta Evropa sad, koji teško prihvataju da politički subjekt sa manjim brojem poslanika faktički dominira političkim procesima”, ukazuje naš sagovornik.
Vujović smatra da je rekonstrukcija Vlade u ovom trenutku bila i neophodna i iznuđena.
“Neophodna zato što je bilo potrebno popuniti upražnjena ministarska mjesta nakon ostavki. Međutim, politički dio rekonstrukcije bio je iznuđen odnosima unutar parlamentarne većine. Nova srpska demokratija iskoristila je ovu situaciju da dodatno ojača svoju poziciju i politički naplati podršku koju je tokom cijelog mandata pružala Vladi. Istovremeno, ova rekonstrukcija predstavlja potvrdu promijenjenog balansa moći unutar vlasti, gdje Andrija Mandić danas ima znatno veći politički uticaj nego na početku mandata”, ponavlja on.
Građani imaju puno pravo da traže kvalitetniju zakonodavnu proceduru
Upitan kako gleda na činjenicu da je Vlada posljednjih dana jula usvojila veliki broj zakonskih rješenja te dali javnost ima osnova da sumnja u kvalitet ovakvih reformi, Vujović ističe da veliki broj usvojenih zakona proizilazi iz obaveza koje Crna Gora ima u procesu evropskih integracijate da među njima ima mnogo kvalitetnih i važnih rješenja.
“Međutim, problem nastaje kada pojedini politički akteri pokušavaju da pod oznakom „evropskih reformi“ proguraju rješenja koja nemaju nikakve veze sa zahtjevima Evropske unije. To smo vidjeli kod izmjena Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i Zakona o unutrašnjim poslovima, gdje je dio vlasti tvrdio da su predložena rješenja usklađena sa evropskim standardima, iako je Evropska komisija vrlo jasno saopštila da to nije slučaj. Upravo zbog takvih reakcija dio spornih odredbi morao je biti izmijenjen. Zato javnost ima puno pravo da traži kvalitetniju zakonodavnu proceduru i više vremena za raspravu, posebno kada je riječ o zakonima koji uređuju bezbjednosni sektor i temeljna institucionalna pitanja”, mišljenja je sagovornik Analitike.
Izbor Lekovića pokazao da u većini nije bilo punog konsenzusa
Kada je riječ o glasanju u Skupštini za izbor Momčila Lekovića za člana Odbora za bezbjednost i odbranu, Vujović podsjeća da je već prvo glasanje pokazalo je da unutar parlamentarne većine postoji određena rezerva prema ovom izboru.
“U javnosti su otvorena pitanja njegovih porodičnih veza sa licima koja se dovode u vezu sa organizovanim kriminalom. Bez obzira na to što se ne radi o njegovoj ličnoj odgovornosti, takve okolnosti predstavljaju ozbiljnu političku hipoteku za svakoga ko želi da se bavi pitanjima bezbjednosti i borbom protiv organizovanog kriminala. Upravo zato dio poslanika vladajuće većine u prvom krugu nije bio spreman da podrži njegov izbor, što pokazuje da ni unutar vlasti nije postojao puni politički konsenzus”, jasan je Vujović.
Brisel zaustavio pokušaj institucionalizacije priče o Kosovu
Upitan da li misli da je aktuelna priča o “otpriznavanju” Kosova u lokalnim parlamentima razotkrila dubinu raskola u bivšem DF, Vujović odgovara da je mišljenja da bi se pomenuta inicijativa nastavila da nije uslijedila vrlo jasna i veoma oštra reakcija iz Brisela.
“Poruka evropskih institucija bila je da lokalni parlamenti nemaju nikakvu nadležnost u oblasti međunarodnih odnosa i da ovakve inicijative predstavljaju političku zloupotrebu koja može imati posljedice po evropski put Crne Gore. Nakon takve reakcije vidjeli smo promjenu pristupa i odustajanje od pokušaja da se ova tema dalje institucionalizuje”, podsjeća on.
Sagovornik Analitike, dodaje i da to pokazuje koliko snažan uticaj evropske perspektive i dalje ima na političke odluke u Crnoj Gori.
“Istovremeno, ova tema dodatno potvrđuje različite političke prioritete unutar nekadašnjeg Demokratskog fronta i može imati posljedice na buduće odnose među tim partijama, posebno u susret izborima 2027. godine”, smatra Vujović.
Od jeseni počinje borba za pozicije pred izbore 2027.
Očekuje veoma burnu političku jesen koja će, smatra, u velikoj mjeri ličiti na početak izborne kampanje, iako su parlamentarni izbori planirani tek naredne godine.
“Političke partije će već od jeseni početi da zauzimaju pozicije, predstavljaju nove inicijative i pokušavaju da poprave sopstvene izborne izglede. Istovremeno će nastojati da pažnju javnosti skrenu sa tema koje su ih opterećivale tokom mandata”, navodi on.
Posebno će, kaže, biti zanimljivi odnosi unutar same vladajuće većine, gdje će se, smatra, voditi borba za preraspodjelu političkog uticaja pred izbore 2027. godine.
“Nakon tih izbora očekujem znatno složeniju postizbornu matematiku nego što je to bio slučaj do sada. Takođe, nije tajna da dio međunarodne zajednice preferira formiranje stabilne proevropske vlade u kojoj ne bi bile političke strukture koje imaju izražene političke i institucionalne veze sa zvaničnim Beogradom i Moskvom. Sve to govori da će naredni mjeseci biti politički veoma dinamični i puni novih pregrupisavanja”, zaključuje Vujović.
