Uoči Konferencije na visokom nivou, kojom Centralna banka Crne Gore obilježava 25 godina rada, u Tivtu je održan završni sastanak Upravnog odbora projekta Procjena potreba CBCG za usklađivanje sa standardima Evropskog sistema centralnih banaka (ESCB) i Eurosistema (Needs Assessment), čime je ovaj sveobuhvatni projekat zvanično završen i započeta nova faza institucionalne transformacije CBCG.
Kako je saopšteno iz CBCG, tom prilikom guverner Centralne banke Belgije Pierre Wunsch i bivši guverner Centralne banke Holandije Klaas Knot uručili su guvernerki Centralne banke Crne Gore Ireni Radović finalni Needs Assessment izvještaj, koji sadrži sveobuhvatnu i nezavisnu procjenu institucionalne i operativne spremnosti CBCG i preporuke za dalje usklađivanje njenog upravljanja, poslovanja, tehnološke infrastrukture i ljudskih resursa sa evropskim centralnobankarskim standardima.
Završetak projekta, kažu u CBCG, predstavlja važnu prekretnicu u pripremama CBCG za preuzimanje obaveza u budućem članstvu u Evropskom sistemu centralnih banaka (ESCB) od trenutka pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji i, u narednoj fazi, za učešće u Eurosistemu.
"Projekat je realizovan u saradnji sa Centralnom bankom Belgije (Nationale Bank van België/Banque Nationale de Belgique – NBB) i Centralnom bankom Holandije (De Nederlandsche Bank – DNB), koje su bile glavne partnerske institucije CBCG tokom Needs Assessment procesa. U projektu je takođe korišćena ekspertiza i dugogodišnja podrška Centralne banke Njemačke (Deutsche Bundesbank), kroz saradnju u okviru inicijative za Zapadni Balkan koju finansira Evropska komisija. Centralna banka Slovačke (Národná banka Slovenska - NBS) pružila je dodatnu ekspertsku podršku u odabranim oblastima, čime je procjena dodatno ojačana iskustvom i znanjem šire zajednice Eurosistema", stoji u saopštenju.
Proces procjene, sproveden od septembra 2025. do juna 2026. godine, obuhvatio je 13 ekspertskih misija u CBCG, angažovanje više od 50 stručnjaka iz partnerskih centralnih banaka i šire evropske centralnobankarske mreže, kao i prezentaciju 18 pojedinačnih izvještaja, čiji su nalazi i preporuke objedinjeni u finalnom Needs Assessment izvještaju.
"Procjenom su obuhvaćene ključne i podržavajuće funkcije CBCG, sa ciljem sagledavanja njihove spremnosti CBCG za buduće efikasno poslovanje u institucionalnom okviru ESCB-a i kasnije, Eurosistema. Finalni izvještaj potvrđuje da CBCG ima dobru institucionalnu osnovu i nalazi se na kredibilnom putu ka snažnijoj integraciji u evropsku zajednicu centralnih banaka, uz istovremeno prepoznavanje oblasti u kojima će biti potrebno dodatno jačanje kapaciteta i ulaganja kako bi se odgovorilo na širi obim, složenost i operativne zahtjeve povezane sa budućim učešćem u evropskom sistemu centralnog bankarstva", navode iz CBCG.
Posebna pažnja, dodaju, posvećena je daljem jačanju analitičkih i supervizorskih kapaciteta, kao i kapaciteta za punu implementaciju monetarne i makroprudencione politike, informacionih tehnologija i upravljanja podacima, sajber bezbjednosti i operativne otpornosti, digitalnoj transformaciji i ljudskim resursima.
Preporuke iz izvještaja predstavljaće osnov za Mapu puta za usklađivanje sa standardima ESCB-a, Eurosistema i evropskog okvira supervizije i sanacije banaka, kojom će se nalazi ocjene pretočiti u konkretne prioritete, projekte, potrebne resurse i dinamiku njihove realizacije.
Guvernerka Radović zahvalila je partnerskim institucijama i ekspertima koji su učestvovali u projektu, ističući da uručivanje finalnog izvještaja ne predstavlja kraj procesa, već početak naredne, ključne faze - sprovođenja preporuka.
„Needs Assessment projekat dao nam je jasnu i objektivnu sliku o tome gdje se danas nalazimo, u čemu su naše snage i koje naredne korake treba da preduzmemo. Naš cilj nije samo formalno usklađivanje, već puna operativna spremnost da, od prvog dana članstva Crne Gore u Evropskoj uniji, preuzmemo odgovornosti u okviru Evropskog sistema centralnih banaka i nastavimo pripreme za buduće učešće u Eurosistemu. Naredni korak je da preporuke pretočimo u konkretne reforme, investicije i institucionalne kapacitete. Stoga će finalni izvještaj i Mapa puta usmjeriti narednu fazu transformacije CBCG u modernu, otpornu i potpuno integrisanu članicu evropske centralnobankarske zajednice“, poručila je guvernerka Radović.
Guverner Wunsch pohvalio je posvećenost, otvorenost i profesionalnost CBCG tokom cjelokupnog projekta, kao i kvalitet saradnje partnerskih institucija. Istakao je da završetak Needs Assessment projekta predstavlja važan korak ka bližoj integraciji CBCG u evropsku centralnobankarsku zajednicu i potvrdio spremnost partnerskih institucija da nastave da pružaju podršku CBCG u narednoj fazi procesa.
Završetak Needs Assessment projekta dolazi u posebno značajnom trenutku za CBCG, koja ove godine obilježava 25 godina od osnivanja, kao i za Crnu Goru, koja se približava završnoj fazi procesa pristupanja Evropskoj uniji.
"Polazeći od nalaza izvještaja, CBCG sada odlučno prelazi iz faze procjene u fazu implementacije, sa jasnim ciljem: da osigura da institucija bude u potpunosti institucionalno, operativno i tehnološki spremna za odgovornosti koje će pratiti članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji i njenu integraciju u Evropski sistem centralnih banaka, a potom i u Eurosistem", zaključuje se u saopštenju.
