Četrdeset prvi Festival Internacionalnog Alternativnog Teatra - FIAT "Pro-Vidnost" prošle je večeri otvorila senegalska predstava "Uporište (Ancrage)", održana na Velikoj sceni Crnogorskog narodnog pozorišta. Režiser je Modou Fata Touré, koji je i jedan od dva izvođača, zajedno sa akrobatom Ibrahima Camara. U pitanju je savremena cirkuska tačka, forma kojoj rijetko imamo prilike prisustvovati u Crnoj Gori, koja kombinuje afričke i evropske uticaje.
Na početku, scenom vlada tama, kroz koju se šire dim i uznemirujući zvuk, nalik na motor drona. Na centralnom dijelu pozornice, nazire se konstrukcija nalik malom brdu. Kada zasija zagasito narandžasto svjetlo, podsječajući na izlazak sunca, vidimo da je u pitanju gomilica sasušene trave. Iz nje, poput djeteta koje pronalazi put iz materice, izbija jedan od izvođača.
Kroz koreografiju koja kombinuje akrobacije i ples, on montira scenografiju - grupu stabala, od kojih su sva sem jednog suva.
Tek kada prođe četvrtina predstave, shvatamo da se u travi krije još jedan izvođač, nevoljan da napusti svoje sigurno mjesto. Između njih dvojice nastaje potentan odnos pun tenzije.
Prvi izvođač pokušava navesti drugog da prihvati spoljašnji svijet, čas ga suptilno primamljujući, čas ga fizički izvlačivši. Ovaj, međutim, biva rastrzan između radoznalosti i straha, te se predaje disfunkcionalnom obrascu - naizmjenično izlazi iz gomilice, nastupa zajedno sa scenskim partnerom, a zatim panično samog sebe zakopava.
Njihov odnos se može protumačiti na razne načine. Napuštanje zone komfora, proširivanje vidika, represija sopstvene individualnosti zahvaljujući pritisku okoline, pomaganje prijatelju da napusti toksičan odnos ili pobjedi destruktivne navike… U ovom slučaju, konkretni detalji sukoba su mnogo manje bitni nego način na koji je sukob prikazan.
Iako u predstavi nema klasičnog dijaloga, dramaturški razvoj likova je jasan - kao što drugi izvođač mora pobjediti svoja osjećanja straha i sramote, te napustiti sigurno, poznato i ograničavajuće okruženje, prvi izvođač mora prihvatiti da ne može silom promjeniti svog saigrača ili donositi odluke umjesto njega. Tek kada obojica sazriju, kada se jedan oslobodi a drugi postane strpljiviji, sposobni su da zajedno omoguće da sve drveće na pozornici ozeleni.
Potraga za harmonijom i ravnotežom između apsolutnih suprotnosti je ključni motiv ove predstave, koji se ogleda u svim njenim aspektima. Pozornicom dominiraju dvije boje - topla, zagasito narandžasta boja užeglog sunca i sasušene trave, nasuprot koje stoji hladna, safirno plavaboja večernjeg neba.
Bogati zvučni dizajn predstave sadrži i prepliće zvukove mašina i divljih životinja, tradicionalnu i savremenu afričku muziku, agresivne udaraljke i sjetne simfonije. Izvođači smjenjuju pozicije dominacije, naizmjenično napadajući i pridržavajući jedan drugoga.
Najveću pohvalu izvođači su zaslužili svojim umijećem pokreta, koje kombinuje vještine akrobatike i plesa (koji uključuje elemente i savremenog i tradicionalnog senegalskog narodnog plesa), pojedinačnih i partnerskih tački. Zasigurno najimpresivniji momenat je onaj u kom jedan izvođač balansira dugačku šipku na vrhu glave, dok se njegov saigrač penje uz nju, kako bi i sam balansirao na njenom vrhu. Kroz ove zajedničke koreografije, suočavaju se s frustracijom koju bude jedan u drugome i dolaze do povjerenja i razumjevanja.
Iznad svega, predstava pobija zastarjele stereotipe cirkusa kao prostora jeftinog i niskog spektakla. "Uporište" dokazuje da savremeni cirkus predstavlja pravu umjetničku formu, koja zahtijeva vješt spoj likovnog, muzičkog, koreografskog i dramaturškog znanja, kako bi se stvorilo jedno posebno estetsko iskustvo.
0Produkciju potpisuju Compagnie SenCirk / La Scène Nationale de l’Essonne Agora-Desnos (Evry-Courcouronnes) ; le Plus Petit / Cirque du Monde (Bagneux) ; l'Espace d'Albret (Nérac), le Théâtre Des Bergeries (Noisy-le-Sec), le Cirque électrique (Paris) / la Cie Vis Comica, (Quessoy) ; Côté lumière, côté décors (Saint-Esprit des bois); le Grand Théâtre National de Dakar (Sénégal); le Collectif Clowns d’ailleurs et d’ici.
Izvršna producentkinja je Laura Petit. Dizajn svjetla potpisuje Grégoire de Lafond, a dizajn zvuka i muzike Loïc Sagot.
