Zakonopisac predlaže usvajanje zakona po hitnom postupku, imajući u vidu, kako se navodi - "da bi njegovo nedonošenje po hitnom postupku moglo da prouzrokuje štetne posljedice po rad crkava i vjerskih zajednica i njihovih institucija".
Crkve i vjerske zajednice su i po sada važećem zakonu, mogle da osnivaju predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i fakultete.
Predloženim izmjenama, crkvama i verskim zajednicama omogućava se, navodi se u obrazloženju - institucionalno širenje djelatnosti na sve nivoe, "odnosno daje im se pravo da svoju društvenu ulogu ostvaruju kroz cjelokupan obrazovni sistem, počevši od predškolskog vaspitanja, preko osnovnog i srednjeg opšteg, stručnog i umetničkog obrazovanja, pa sve do visokoškolskih ustanova".
“Pored toga, predložene izmjene i dopune imaju za cilj integraciju svih ovih ustanova u jedinstveni obrazovni sistem države, čime se uvodi obaveza da sve ustanove koje osnivaju crkve i vjerske zajednice, a koje sprovode opšte obrazovno-vaspitni rad ili djelatnost visokog obrazovanja, uđu u jedinstven pravni okvir koji važi za sve ostale obrazovne subjekte u Republici Srbiji”, navodi zakonopisac.
Na ovaj način, kako se ističe, "ujednačavaju se obrazovni standardi u svim poljima, jer se uvođenjem obaveze djelovanja u svim obrazovno-naučnim, odnosno obrazovno-umjetničkim poljima u skladu sa zakonom obezbjeđuje da ove ustanove ispunjavaju potpuno iste standarde kvaliteta, programa, licenciranja i akreditacije kao i državne ili druge privatne škole i fakulteti".
Novim izmjenama i dopunama Zakona o crkvama i vjerskim zajednicama, predviđa se da Srpska pravoslavna crkva osnuje poseban univerzitet, "kao visokoškolsku ustanovu koja ima poseban društveni značaj".
“Zakonodavac ovim putem eksplicitno prepoznaje i definiše poseban društveni značaj univerziteta čiji je osnivač Srpska pravoslavna crkva, uzimajući u obzir njenu neprocjenjivu istorijsku ulogu u razvoju obrazovanja, nauke i kulture, kao i u očuvanju duhovnog i nacionalnog identiteta srpskog naroda i Republike Srbije. Uvođenje ovih odredbi postupa se u potpunom skladu sa načelima saradnje i uvažavanja istorijskih tekovina”, stoji u obrazloženju prijedloga zakona.
Istovremeno, dodaje se, razlog za donošenje ove izmjene je i postavljanje fleksibilnog pravnog okvira za finansiranje i upravljanje takvim univerzitetom, s obzirom na to da se novim rješenjem otvara zakonska mogućnost suosnivanja.
“Propisuje se da partneri Srpskoj pravoslavnoj crkvi u osnivanju i razvoju ovog univerziteta mogu biti druga pravna i fizička lica, ali i sama Republika Srbija, pod uslovom da se takvo suosnivanje zasniva na sporazumnoj odluci Srpske pravoslavne crkve i ostalih osnivača, čime se obezbjeđuje institucionalna stabilnost i dugoročni razvoj ove visokoškolske ustanove”, navodi se.
Visokoškolska ustanova čiji je osnivač SPC ne dostavlja dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji uz zahtjev za početnu akreditaciju, odnosno prvu i svaku narednu akreditaciju, odnosno za upis studenata na akreditovane studijske programe.
“Univerzitet i visokoškolska ustanova čiji su osnivači Republika Srbija i Srpska pravoslavna crkva, odnosno čiji je osnivač Srpska pravoslavna crkva, koja je u sastavu univerziteta, stiču sredstva za sprovođenje akreditovanih studijskih programa u okviru svoje djelatnosti na osnovu ugovora koji visokoškolska ustanova zaključuje sa Vladom, po prethodno pribavljenom mišljenju ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje”, navodi se u prijedlogu zakona.
Sredstva za finansiranje za sve namjene za koje sredstva obezbjeđuje osnivač u skladu sa zakonom kojim se uređuje visoko obrazovanje - obezbjeđuju se u budžetu Srbije.
Ovaj univerzitet i visokoškolske ustanove u njegovom sastavu mogu da budu osnivači naučnoistraživačke organizacije.
Dodatno se propisuje da, u cilju unapređenja praktičnih vještina studenata, realizacije dualnog modela studija i razvoja saradnje sa privredom, univerzitet i visokoškolske ustanove u njegovom sastavu mogu da obrazuju trening centar kao posebnu organizacionu jedinicu.
