Riječ je o zvaničniku s naočarima i urednom kratkom frizurom koji se posljednjih godina više puta pojavljivao uz kineskog predsjednika Sija Đinpinga. Analitičari koji prate prilike u Kini dugo su pretpostavljali da je riječ o Džou Hongksuu, direktoru Centralne kancelarije za bezbjednost, službe čija su ovlašćenja slična američkoj Tajnoj službi (Secret Service), piše CNN.
Peking nikada javno nije potvrdio Džouovu funkciju, dok njegova zvanična biografija sadrži vrlo malo podataka. Njegov položaj potvrđen je tek kada je Bijela kuća objavila spisak kineskih gostiju i njihove funkcije za nedavnu državnu večeru koju je američki predsjednik Donald Tramp priredio u čast Sija.
Njegovo prisustvo na tako važnom diplomatskom događaju skrenulo je pažnju na grupu mlađih partijskih kadrova i bezbjednosnih zvaničnika koji su postali među Sijevim najbližim i najpouzdanijim saradnicima. Sve se to dešava samo godinu uoči narednog nacionalnog kongresa vladajuće Komunističke partije, na kojem se često odlučuje o ključnim pozicijama u kineskom političkom vrhu.
Na snimcima kineske državne televizije CCTV vidi se Džou među gostima na državnoj večeri, u zakopčanom „Mao odijelu“. Stajao je neposredno iza američkog državnog sekretara Marka Rubija.
Džou se u javnosti pojavio i ranije ovog mjeseca, kada se Si u Nju Delhiju sastao s indijskim premijerom Narendrom Modijem. Na zvaničnim snimcima sjedio je između dvojice kineskih zamjenika ministara spoljnih poslova, iako ga državni mediji nijesu imenovali, uprkos tome što je bio u prvom planu.
Analitičari smatraju da njegovo sve češće pojavljivanje u javnosti nije bez značaja.
„Džou je vjerovatno prvi šef obezbjeđenja koji je učestvovao u tako važnim diplomatskim razgovorima, barem prema javno dostupnim podacima“, rekao je za CNN Deng Juen, bivši zamjenik urednika lista Study Times, zvaničnog glasila glavnog instituta za obuku partijskih kadrova.
Deng smatra da njegovo pojavljivanje na državnoj večeri u Bijeloj kući ukazuje na to da je „Si namjerno želio da ga javnost vidi“.
„Ako mu Si svjesno daje takvu vidljivost, to bi moglo značiti da mu namjerava povjeriti veće odgovornosti i da bi mogao dobiti važniju ulogu u predstojećoj smjeni rukovodstva“, rekao je Deng.
Profil gotovo potpuno skriven od javnosti
Centralna kancelarija za bezbjednost jedna je od najtajnijih institucija unutar ogromnog kineskog bezbjednosnog aparata. Poput američke Tajne službe, zadužena je za zaštitu najviših kineskih zvaničnika, kao i kompleksa Džongnanhai u srcu Pekinga, gdje je smješten državni vrh.
Kineski državni mediji opisali su tu kancelariju kao „izuzetno specifičnu organizaciju koja obuhvata i policijsku i vojnu sferu i zahtijeva duboko povjerenje državnog vrha“.
Malo se zna o Džouu, što je dio šireg trenda u Kini, gdje Peking posljednjih godina sve strože kontroliše informacije o ključnim zvaničnicima, posebno onima koji direktno rade za Sija.
Kineska državna agencija Sinhua objavila je da je Džou 2022. godine izabran za jednog od delegata na 20. nacionalnom kongresu Komunističke partije. Bio je to ključni politički skup na kojem je Si obezbijedio istorijski treći mandat i dodatno učvrstio svoju vlast.
U Kini je, međutim, i dalje gotovo nepoznat široj javnosti. Njegova ranija pojavljivanja mogu se uočiti uglavnom na kratkim snimcima državnih medija, kada je pratio Sija na velikim diplomatskim skupovima.
O njemu se gotovo ništa ne zna
O njegovom obrazovanju i porijeklu gotovo da nema dostupnih podataka. Nije poznato ni da li je karijeru gradio u kineskoj vojsci ili bezbjednosnim službama.
Starije fotografije koje su objavili kineski državni mediji prikazuju Džoua na različitim događajima, često uz pločicu s imenom na stolu. Kada se Si u oktobru 2019. godine u Katmanduu sastao s tadašnjom nepalskom predsjednicom Bidjom Devi Bhandari, Džou je sjedio iza kineskog lidera. Pratio ga je i na samitu APEC-a u San Francisku 2023. godine.
Džouov prethodnik bio je Vang Šaođun, koji je preminuo u aprilu 2023. godine. Kineski državni mediji njegovu smrt potvrdili su tek tri mjeseca kasnije, navodeći kao uzrok neodređenu bolest.
Tek nakon njegove smrti državni mediji potvrdili su da je u tom periodu bio direktor Centralne kancelarije za bezbjednost. Njegov nasljednik nikada nije zvanično imenovan.
Pretpostavlja se da je Džou, poput Vanga, napredovao kroz kinesku Narodnooslobodilačku vojsku (PLA). Džou je 2018. godine viđen tokom inspekcije s Vangom, kada je Si posjetio Komandu sjevernog bojišta PLA-a. Obojica su tada nosila vojne uniforme.
Centralna kancelarija za bezbjednost osnovana je 1950. godine, ali njeni korijeni sežu u period kineskog građanskog rata, kada su se komunisti predvođeni Mao Cedungom borili protiv nacionalista.
Prvi šef kancelarije bio je Vang Dongsing, jedan od Maovih ličnih tjelohranitelja. Kasnije je postao potpredsjednik partije i član Stalnog komiteta Politbiroa.
Prema izvještaju kineskog medija China Net iz 2014. godine, jednom od rijetkih zvaničnih tekstova o toj kancelariji, njena organizaciona struktura nalazi se u okviru kineskog Ministarstva javne bezbjednosti, gdje je poznata kao „Kancelarija 9“.
Ipak, kancelarija djeluje nezavisno od ministarstva i odgovara direktno Sijevom kabinetu.
Ključna smjena rukovodstva
Netansparentnost kineske političke elite već dugo je u fokusu novinara, naučnika i stranih vlada. Nagađanja i pokušaji tumačenja skrivenih poruka u zvaničnim saopštenjima i izvještajima državnih medija obično se intenziviraju uoči važnih sastanaka Komunističke partije.
U oktobru naredne godine partija će održati 21. nacionalni kongres, politički skup koji se održava svakih pet godina i na kojem obično dolazi do značajnih promjena u rukovodstvu.
Većina sadašnjih visokih zvaničnika do tada će imati više od 70 godina. Među njima je i šef kineske diplomatije Vang Ji, koji će naredne godine napuniti 73 godine.
Posmatrači će pažljivo pratiti da li će mlađa generacija partijskih kadrova biti unaprijeđena na ključne pozicije, posebno u Politbirou i njegovom Stalnom komitetu, koji čini Sijev najuži krug saradnika.
Među drugim važnim mlađim zvaničnicima koji su prisustvovali večeri u Bijeloj kući bili su portparolka kineskog Ministarstva spoljnih poslova Mao Ning (53), šef protokola tog ministarstva Hong Lei (57), kao i Lu Luhua, Sijev lični sekretar, koji je postao gotovo neizostavan pratilac kineskog predsjednika na putovanjima u inostranstvo.
